Bitwy o Narvik

Tło i przyczyny

Bitwa o Narwik była częścią szerszej kampanii norweskiej podczas II wojny światowej, która rozpoczęła się 9 kwietnia 1940. Powodem niemieckiej inwazji było zabezpieczenie strategicznie ważnego, nie zamarzającego portu Narwik, służącego do transportu szwedzkiej rudy żelaza, kluczowej dla przemysłu wojennego. Adolf Hitler nakazał operację Weserübung jako krok prewencyjny przeciw planowanej alianckiej okupacji Norwegii.

Narwik stał się miejscem starcia między niemieckimi jednostkami górskimi i Kriegsmarine z jednej strony a norweskimi, brytyjskimi, francuskimi i polskimi siłami z drugiej. Bitwa obejmowała starcia morskie w Ofotfjordzie oraz walki lądowe w okolicznych górach, które trwały dwa miesiące. Szczególne znaczenie miała bitwa morska, ponieważ Kriegsmarine poniosła tam ciężkie straty, co wpłynęło na dalszy przebieg wojny w regionie.

Siły i dowódcy

Niemiecką inwazję prowadziła eskadra dziesięciu niszczycieli pod dowództwem komodora Friedricha Bontego, na których pokładach znajdowało się około 1900 żołnierzy górskich generała Eduarda Dietla. Okręty te były początkowo osłaniane przez pancerniki Scharnhorst i Gneisenau, które jednak wycofały się po starciu z brytyjskim pancernikiem HMS Renown.

Po stronie aliantów interweniowała Royal Navy najpierw pięciookrętowa eskadra niszczycieli pod dowództwem kapitana Bernarda Warburton-Lee, a następnie silniejsza siła na czele z pancernikiem HMS Warspite i dziewięcioma niszczycielami, wspieranymi przez samoloty z lotniskowca HMS Furious. Alianci dążyli do zniszczenia niemieckich okrętów i odzyskania Narwiku.

Przebieg bitwy

9 kwietnia 1940 niemiecka eskadra wpłynęła do Ofotfjordu i zajęła Narwik po zatopieniu norweskich okrętów obrony przybrzeżnej Eidsvold i Norge. Niemieckie okręty jednak straciły osłonę pancerników, które wycofały się po starciu z HMS Renown.

Pierwsza bitwa morska miała miejsce 10 kwietnia, gdy brytyjska eskadra pięciu niszczycieli zaskoczyła niemieckie okręty w porcie i zatopiła kilka z nich, w tym niszczyciel flagowy Wilhelm Heidkamp, przy czym zginął komodor Bonte. Następnie do walki włączyła się druga niemiecka grupa niszczycieli, co doprowadziło do zatopienia dwóch brytyjskich niszczycieli i uszkodzenia kolejnego.

Druga bitwa morska odbyła się 13 kwietnia, gdy brytyjski pancernik HMS Warspite wraz z eskortą dziewięciu niszczycieli, wspieranymi przez samoloty z lotniskowca HMS Furious, zaatakował niemieckie okręty, które były wyczerpane paliwem i amunicją. Wszystkie niemieckie niszczyciele zostały zatopione lub załogi je zniszczyły. Niemieckie załogi następnie dołączyły do jednostek lądowych w okolicach Narwiku.

Straty

Kriegsmarine poniosła poważne straty, zatopiono dziesięć niemieckich niszczycieli, w tym niszczyciel flagowy Wilhelm Heidkamp, przy czym zginął komodor Friedrich Bonte. Po stronie aliantów utracono dwa brytyjskie niszczyciele (HMS Hardy i HMS Hunter), a inne okręty zostały uszkodzone. Dokładne liczby strat w ludziach nie są wiarygodnie udokumentowane w źródłach.

Następstwa i znaczenie

Bitwa o Narwik zakończyła się zwycięstwem Niemców, co umożliwiło całkowite zajęcie Norwegii przez Trzecią Rzeszę. Mimo że Kriegsmarine poniosła ciężkie straty, zabezpieczenie Narwiku oznaczało kontrolę nad ważnym portem do transportu szwedzkiej rudy żelaza, co miało strategiczne znaczenie dla niemieckiego przemysłu wojennego.

Alianci zostali zmuszeni do wycofania się z regionu po ewakuacji z Norwegii w czerwcu 1940 w wyniku wydarzeń na froncie zachodnim, zwłaszcza po bitwie o Francję. Bitwa o Narwik jest uważana za jedną z największych bitew morskich w północnej Europie podczas II wojny światowej i pokazała znaczenie kontroli nad norweskimi portami i szlakami morskimi.

Kluczowe fazy

1. Niemiecka inwazja 9 kwietnia — Niemiecka eskadra niszczycieli wpłynęła do Ofotfjordu i zajęła Narwik po zatopieniu norweskich okrętów Eidsvold i Norge.
2. Pierwsza bitwa morska 10 kwietnia — Brytyjska eskadra zaskoczyła niemieckie okręty w porcie, zatopiła kilka niszczycieli, ale poniosła straty podczas wycofywania się.
3. Druga bitwa morska 13 kwietnia — Brytyjski pancernik i eskorta zatopiły pozostałe niemieckie niszczyciele, które były wyczerpane paliwem i amunicją.
4. Walki lądowe i ewakuacja — Niemieckie jednostki lądowe zajęły Narwik, siły alianckie po dwóch miesiącach zostały zmuszone do wycofania się.

Uzbrojenie i technika

Ciekawostki

• Komodor Friedrich Bonte i kapitan Bernard Warburton-Lee, dowódcy niemieckich i brytyjskich sił, zginęli w pierwszej bitwie morskiej i zostali pośmiertnie odznaczeni.
• Pierwszy U-Boot zatopiony samolotem podczas II wojny światowej to U-64, zniszczony przez samolot z pancernika HMS Warspite.
• Niemieckie torpedy miały problemy z magnetycznymi zapalnikami na północnych szerokościach geograficznych, co prowadziło do nieudanych ataków na brytyjskie okręty.
• Niemiecki tankowiec Jan Wellem był jedynym, który dotarł do Narwiku, aby zatankować niszczyciele.
• Bitwa o Narwik była jedną z największych bitew morskich w północnej Europie od inwazji na Polskę.

Najczęstsze pytania

Dlaczego Narwik był strategicznie ważny?

Narwik był nie zamarzającym portem służącym do transportu szwedzkiej rudy żelaza, kluczowej dla przemysłu wojennego.

Kiedy odbyła się bitwa o Narwik?

Bitwa trwała od 9 kwietnia do 8 czerwca 1940.

Kto zwyciężył w bitwie o Narwik?

Bitwa zakończyła się zwycięstwem Niemców, którzy zajęli całą Norwegię.

Jakie były główne siły morskie w bitwie?

Po stronie niemieckiej niszczyciele typu 1934A i 1936, po stronie brytyjskiej niszczyciele typu H i Tribal oraz pancernik HMS Warspite.