Bitwa pod Tarentem

Tło i przyczyny

Po przystąpieniu Włoch do II wojny światowej w 1940 roku włoska flota wojenna zaczęła zagrażać brytyjskim konwojom na Morzu Śródziemnym. Włoskie ciężkie okręty niechętnie wychodziły do walki, ale ich obecność stanowiła poważne zagrożenie dla Wielkiej Brytanii.

Brytyjskie dowództwo przygotowało więc plan ataku lotniczego na włoską bazę morską w Tarencie, opracowany już w 1938 roku przez kapitana marynarki Lumleya Lystera. Celem było zneutralizowanie włoskich pancerników i uzyskanie przewagi na Morzu Śródziemnym.

Siły i dowódcy

Siłami brytyjskimi dowodził admirał Andrew Cunningham oraz kontradmirał Lumley Lyster, który dowodził grupą uderzeniową z lotniskowcem HMS Illustrious niosącym 24 torpedowe bombowce Fairey Swordfish, 14 myśliwców Fulmar i 4 Gladiatory. Do grupy uderzeniowej należały także krążowniki HMS York i HMS Gloucester oraz cztery niszczyciele.

Włoska flota w Tarencie obejmowała sześć pancerników, czternaście krążowników i dwadzieścia siedem niszczycieli, przy czym okręty były zakotwiczone w porcie i chronione obroną przeciwlotniczą oraz częściowo sieciami przeciwtorpedowymi.

Przebieg bitwy

Grupa uderzeniowa brytyjskiej floty podpłynęła na odległość 170 mil morskich od Tarentu i w nocy z 11 na 12 listopada 1940 roku wystartowała pierwsza fala 12 samolotów, w tym 10 Swordfishów i 2 Fulmary, dowodzona przez komandora porucznika K. Williamsona. Druga fala nastąpiła około pół godziny później z 9 samolotami pod dowództwem komandora porucznika J. W. Hale'a.

Brytyjscy piloci zaatakowali włoskie pancerniki Conte di Cavour, Littorio i Caio Duilio, a także krążownik Trento i niszczyciel Libeccio. Trafione zostały także zbiorniki ropy i hangary hydroplanów. Mimo że włoska obrona przeciwlotnicza wystrzeliła tysiące pocisków i użyła 101 dział przeciwlotniczych oraz 193 karabinów maszynowych, brytyjskim samolotom udało się spowodować poważne szkody.

Dwa brytyjskie samoloty zostały zestrzelone, przy czym piloci Williamson i jego obserwator zostali wzięci do niewoli, kolejnych dwóch pilotów zginęło. Wszystkie pozostałe samoloty wróciły na pokład HMS Illustrious do godziny 1:30 rano 12 listopada.

Straty

Brytyjskie straty wyniosły 2 zestrzelone samoloty, 2 pilotów zabitych i 2 wziętych do niewoli. Straty włoskie obejmowały 59 zabitych i ponad 100 rannych na pancerniku Conte di Cavour, który został poważnie uszkodzony i nie został naprawiony do końca wojny. Pancerniki Littorio i Caio Duilio również zostały uszkodzone i wymagały napraw trwających kilka miesięcy. Trafione zostały także krążownik Trento i niszczyciel Libeccio.

Następstwa i znaczenie

Atak na Tarent oznaczał poważne osłabienie włoskiej floty wojennej i umożliwił brytyjskiej marynarce uzyskanie przewagi na Morzu Śródziemnym, co ułatwiło ochronę konwojów i dalsze operacje. Włoskie pancerniki zostały przeniesione do bezpieczniejszych portów, aby zapobiec kolejnym podobnym atakom.

Nowość taktyczna w postaci ataku lotniczego z lotniskowca miała również znaczący wpływ na wojnę morską w ogóle i zainspirowała japońską Cesarską Marynarkę Wojenną do podobnej taktyki podczas ataku na Pearl Harbor. Chociaż atak nie zatrzymał włoskiego zaopatrzenia w Afryce Północnej, stanowił ważny sukces strategiczny dla Aliantów.

Atak osłabił także stosunki włosko-niemieckie i przyczynił się do konieczności większego zaangażowania Niemiec na Morzu Śródziemnym i w Afryce Północnej.

Kluczowe fazy

1. Przygotowanie i wypłynięcie brytyjskich sił — 6 listopada 1940 roku brytyjska Flota Śródziemnomorska wypłynęła z Aleksandrii w celu przeprowadzenia operacji Judgement.
2. Pierwsza fala ataku — O 20:30 11 listopada wystartowała pierwsza fala 12 samolotów, która zaatakowała włoskie pancerniki i instalacje portowe.
3. Druga fala ataku — Pół godziny po pierwszej fali nastąpiła druga fala 9 samolotów, która kontynuowała atak na włoskie okręty.
4. Powrót brytyjskich samolotów — Wszystkie samoloty oprócz dwóch zestrzelonych wróciły na pokład HMS Illustrious do godziny 1:30 rano 12 listopada.

Uzbrojenie i technika

Ciekawostki

• Atak na Tarent był pierwszą operacją morską, w której okręty zostały trafione wyłącznie torpedami lotniczymi z lotniskowca.
• Brytyjczycy opracowali specjalne urządzenie, które zapobiegało zbyt głębokiemu zanurzeniu torped w płytkich wodach portu Tarent.
• Sukces ataku zainspirował japońską marynarkę do zastosowania podobnej taktyki podczas ataku na Pearl Harbor.
• Włoskie sieci przeciwtorpedowe nie były w pełni zainstalowane przed atakiem z powodu planowanego testu artyleryjskiego.
• Podczas ataku użyto łącznie 21 samolotów Fairey Swordfish.

Najczęstsze pytania

Kiedy odbyła się bitwa?

W nocy z 11 na 12 listopada 1940 roku.

Kto dowodził siłami brytyjskimi?

Admirał Andrew Cunningham i kontradmirał Lumley Lyster.

Jaki był wynik bitwy?

Brytyjczycy odnieśli znaczące zwycięstwo, uszkodzili włoskie pancerniki i uzyskali przewagę na Morzu Śródziemnym.

Ile włoskich pancerników zostało uszkodzonych?

Trzy pancerniki – Conte di Cavour, Littorio i Caio Duilio.