Bitwa pod Vittorio Veneto

Tło i przyczyny

Po klęsce armii włoskiej w bitwie pod Caporetto w październiku 1917 roku Luigi Cadorna został zastąpiony na stanowisku naczelnego dowódcy przez generała Armanda Diaza, który ustabilizował front nad rzeką Piavą. Armia austro-węgierska latem 1918 roku nieudanie próbowała przełamać włoskie pozycje, lecz została pokonana w drugiej bitwie nad Piavą.

Jesienią 1918 roku sytuacja Austro-Węgier pogorszyła się z powodu wewnętrznego rozkładu, braku zaopatrzenia i chorób, co doprowadziło do masowych dezercji i buntów w armii. Dowództwo włoskie pod Diazem planowało ofensywę na środkowym biegu Piavy z celem przełamania frontu i odcięcia sił austriackich, atak został jednak opóźniony, aby wykorzystać słabość przeciwnika.

Siły i dowódcy

Ententa dysponowała 57 dywizjami piechoty, w tym 52 włoskimi, 3 brytyjskimi, 2 francuskimi i 1 amerykańskim pułkiem, wspieranymi przez 7 700 dział i 600 samolotów. Głównym dowódcą był Armando Diaz. Austro-Węgry miały 46 dywizji piechoty i 6 kawalerii z 6 030 działami, dowództwo sprawował generał Svetozar Borojević.

Armie włoskie miały za zadanie przełamać obronę nad rzeką Piavą i posuwać się w kierunku Vittorio Veneto, dzieląc siły austriackie. Działania boczne skierowano na Monte Grappa. Jednostki brytyjskie i francuskie wspierały atak włoski, przy czym brytyjska XIV Korpus miał za zadanie przekroczyć rzekę przy wyspie Grave di Papadoli.

Przebieg bitwy

Atak rozpoczęto 24 października 1918 roku, symbolicznie w rocznicę bitwy pod Caporetto. Jednostki brytyjskie przekroczyły rzekę przy wyspie Grave di Papadoli i utworzyły przyczółek, który był następnie powiększany. Włoskie i alianckie jednostki posuwały się przez rzekę Piavę przy silnym wsparciu ogniowym.

Jednostki austro-węgierskie były zdemoralizowane i często odmawiały wykonywania rozkazów, co uniemożliwiło skuteczny kontratak. Stopniowo wycofywały się za rzeki Livenza i Tagliamento. Walki o Monte Grappa trwały do 29 października, po czym jednostki austriackie się wycofały.

30 października Włosi zajęli Vittorio Veneto, a 3 listopada zdobyli Trento i Triest. Dowództwo austro-węgierskie negocjowało zawieszenie broni, które podpisano 3 listopada w Villa Giusti, jednak weszło ono w życie dopiero 4 listopada po południu. Do tego czasu walki trwały, a do włoskiej niewoli dostała się ogromna liczba żołnierzy.

Straty

Straty alianckie wyniosły 37 461 zabitych i rannych Włochów, 2 139 Brytyjczyków i 778 Francuzów. Austro-Węgry miały około 30 000 zabitych i rannych oraz około 448 000 jeńców. Ciekawostką jest, że do 3 listopada władze włoskie zgłaszały 80 000 jeńców, ale do końca wojny liczba ta wzrosła do 456 674, z których około 30 000 zmarło w niewoli.

Następstwa i znaczenie

Bitwa pod Vittorio Veneto oznaczała koniec I wojny światowej na froncie włoskim i przyczyniła się do rozpadu Austro-Węgier, które rozpadły się na kilka niepodległych państw, w tym Czechosłowację i Państwo Słoweńców, Chorwatów i Serbów.

Podpisanie zawieszenia broni w Villa Giusti zakończyło walki, jednak weszło ono w życie dopiero 4 listopada, co umożliwiło dalsze wzięcie do niewoli wielu żołnierzy austro-węgierskich. Włoskie zwycięstwo miało również wpływ na decyzję Niemiec o kapitulacji i zakończeniu wojny.

Z militarnego punktu widzenia bitwa ukazała rozkład armii austro-węgierskiej oraz znaczenie skoordynowanej ofensywy sojuszników, która wykorzystała wewnętrzne problemy przeciwnika.

Kluczowe fazy

1. Przekroczenie rzeki Piavy przy wyspie Grave di Papadoli — Jednostki brytyjskie i włoskie przekroczyły rzekę i utworzyły przyczółek umożliwiający dalszy postęp.
2. Główna ofensywa 26 października — Silne ostrzały artyleryjskie i następne przekroczenie rzeki przez jednostki alianckie.
3. Odwrót jednostek austro-węgierskich — Zdemoralizowane jednostki wycofywały się za rzeki Livenza i Tagliamento, co doprowadziło do przełamania frontu.
4. Zdobycie Vittorio Veneto i innych miast — Włosi 30 października zajęli Vittorio Veneto, a 3 listopada Trento i Triest.
5. Podpisanie zawieszenia broni w Villa Giusti — 3 listopada podpisano zawieszenie broni, które zakończyło walki na froncie włoskim.

Uzbrojenie i technika

Ciekawostki

• Bitwa rozpoczęła się dokładnie w rocznicę bitwy pod Caporetto, która rok wcześniej oznaczała klęskę Włochów.
• Włoskie elitarne jednostki Corpo degli Arditi potrafiły pływać w silnym nurcie rzeki Piavy nawet przez 16 godzin z nożami i granatami.
• Do włoskiej niewoli dostało się prawie 450 000 żołnierzy austro-węgierskich, co stanowiło około jednej trzeciej ich armii.
• Wewnętrzny rozkład armii austro-węgierskiej objawił się masowymi dezercjami, szczególnie w jednostkach węgierskich i chorwackich.
• Zawieszenie broni podpisano 3 listopada, ale weszło w życie dopiero 4 listopada po południu, co pozwoliło na kontynuację walk.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie odbyła się bitwa pod Vittorio Veneto?

Bitwa trwała od 24 października do 4 listopada 1918 roku w okolicach miasta Vittorio Veneto na froncie włoskim.

Kto brał udział w bitwie?

Po stronie Ententy walczyły jednostki włoskie, brytyjskie, francuskie i amerykańskie, przeciwko nim stanęły siły austro-węgierskie.

Jaki był wynik bitwy?

Ententa zwyciężyła, co doprowadziło do rozpadu Austro-Węgier i zakończenia I wojny światowej na froncie włoskim.

Jakie były straty obu stron?

Straty alianckie wyniosły około 40 000 zabitych i rannych, a austro-węgierskie około 30 000 zabitych i rannych oraz 448 000 jeńców.