Zatopienie Bismarcka
Pościg za największym niemieckim pancernikiem zakończył się jego zatopieniem. Szczegółowa analiza jest uzupełniana na podstawie wielu źródeł.
Tło i przyczyny
Niemiecki pancernik Bismarck i ciężki krążownik Prinz Eugen wypłynęły pod dowództwem admirała Günthera Lütjensa na Atlantyk w ramach operacji Rheinübung, mając na celu zakłócenie alianckich konwojów do Wielkiej Brytanii. Po bitwie w Cieśninie Duńskiej 24 maja, podczas której Bismarck został uszkodzony, okręt próbował dotrzeć do francuskiego portu Brest na naprawę.
Brytyjska Royal Navy była zdeterminowana pomścić zatopienie pancernika HMS Hood i zaangażowała wszystkie dostępne siły do pościgu za Bismarckiem. Po utracie kontaktu z Bismarckiem 25 maja, brytyjskie siły dzięki przechwyceniu niemieckiej komunikacji radiowej i rozpoznaniu lotniczemu zlokalizowały okręt i rozpoczęły pościg w celu jego zniszczenia.
Siły i dowódcy
Siły niemieckie składały się z pancernika Bismarck i ciężkiego krążownika Prinz Eugen pod dowództwem admirała Günthera Lütjensa. Ich celem było przedarcie się na Atlantyk i zakłócenie alianckich szlaków morskich.
Siły brytyjskie obejmowały pancerniki King George V i Rodney, ciężkie krążowniki Norfolk i Dorsetshire, lotniskowiec Ark Royal z samolotami Swordfish, niszczyciele w tym polski ORP Piorun oraz inne jednostki eskortowe. Dowódcą sił brytyjskich był admirał John Tovey. Brytyjczycy dążyli do zniszczenia Bismarcka, aby pomścić stratę HMS Hood i zapewnić bezpieczeństwo konwojów.
Przebieg bitwy
Bitwa rozpoczęła się 26 maja atakiem lotniczym brytyjskich bombowców torpedowych Swordfish z lotniskowca Ark Royal, które uszkodziły ster Bismarcka i sprawiły, że okręt mógł płynąć tylko w kółko. Nastąpił nocny pościg i nękanie Bismarcka przez brytyjskie i polskie niszczyciele bez poważniejszych uszkodzeń.
Rano 27 maja doszło do ostatecznego starcia, gdy pancerniki King George V i Rodney wraz z krążownikami Norfolk i Dorsetshire zaatakowały Bismarcka. Po około 100 minutach intensywnego ostrzału, który uszkodził stanowisko dowodzenia i główne wieże artyleryjskie Bismarcka, okręt został trafiony torpedami, a załoga rozpoczęła samozatopienie przy użyciu ładunków wybuchowych.
Bismarck zaczął tonąć około godziny 10:40, podczas gdy brytyjskie okręty w trakcie bitwy wystrzeliły około 2800 pocisków dużego kalibru i odpaliły kilka torped. Po bitwie brytyjskie okręty uratowały 110 ocalałych, kolejnych pięciu uratowały niemieckie jednostki. Następnego dnia brytyjskie okręty zostały zaatakowane przez niemieckie samoloty Luftwaffe, podczas czego zatopiono niszczyciel HMS Mashona i uszkodzono niszczyciel Maori.
Straty
Ze strony niemieckiej uratowano 110 ocalałych przez brytyjskie okręty i kolejnych 5 przez niemieckie jednostki; dokładna liczba ofiar nie jest podana w źródle, ale można ją wywnioskować z liczby uratowanych i całkowitej liczby załogi. Po stronie brytyjskiej było 46 zabitych na niszczycielu Mashona, który został zatopiony po ataku Luftwaffe, a pancernik Rodney odniósł jedynie lekkie uszkodzenia.
Następstwa i znaczenie
Zatopienie Bismarcka oznaczało koniec zagrożenia ze strony tego niemieckiego pancernika na Atlantyku i znacznie wzmocniło bezpieczeństwo alianckich konwojów morskich. Bitwa pokazała skuteczność skoordynowanego działania sił lotniczych i morskich w walce z silnymi okrętami wojennymi.
Utrata Bismarcka była poważnym ciosem dla niemieckiej marynarki wojennej i oznaczała ograniczenie jej zdolności do operowania na Atlantyku. Dla brytyjskiej Royal Navy bitwa była znaczącym zwycięstwem moralnym po utracie HMS Hood i wzmocniła jej kontrolę nad Atlantykiem.
Kolejne ataki Luftwaffe na brytyjskie okręty pokazały ciągłe zagrożenie z powietrza, ale brytyjska marynarka utrzymała przewagę w regionie.
Użyty sprzęt
Kluczowe fazy
- Pierwsza faza: Atak lotniczy z Ark Royal — Atak bombowców torpedowych Swordfish, które uszkodziły ster Bismarcka i uniemożliwiły ucieczkę.
- Druga faza: Nocne działania niszczycieli — Nocny pościg i powtarzające się ataki torpedowe brytyjskich i polskich niszczycieli bez trafienia.
- Trzecia faza: Ostateczne starcie pancerników — Intensywny ostrzał brytyjskich pancerników i krążowników, uszkodzenie Bismarcka i jego późniejsze zatopienie.
- Czwarta faza: Ataki Luftwaffe — Następnego dnia po bitwie brytyjskie okręty zostały zaatakowane przez niemieckie samoloty, zatopienie niszczyciela Mashona.
Uzbrojenie i technika
Ciekawostki
- Bismarck został uszkodzony w taki sposób, że mógł płynąć tylko w kółko z powodu zablokowanego steru.
- Brytyjski niszczyciel ORP Piorun był jedynym polskim okrętem w bitwie i aktywnie uczestniczył w nocnych atakach.
- Podczas ratowania rozbitków brytyjski marynarz Joe Brooks ryzykował życie, pomagając rannym Niemcom dostać się na pokład.
- Podczas bitwy wystrzelono łącznie około 2800 pocisków dużego kalibru w kierunku Bismarcka.
- Niemiecki admirał Lütjens wysłał sygnał "Będziemy walczyć do ostatniego naboju. Niech żyje Führer" tuż przed ostateczną bitwą.
Najczęstsze pytania
- Kiedy i gdzie odbyła się ostatnia bitwa Bismarcka?
- Ostatnia bitwa Bismarcka odbyła się 26–27 maja 1941 roku na Oceanie Atlantyckim, około 300 mil morskich na zachód od Brestu we Francji.
- Jakie były główne fazy bitwy?
- Bitwa miała cztery główne fazy: atak lotniczy z Ark Royal, nocne działania niszczycieli, ostateczne starcie pancerników oraz późniejsze ataki Luftwaffe.
- Ilu rozbitków zostało uratowanych z Bismarcka?
- Brytyjskie okręty uratowały 110 rozbitków, kolejnych 5 zostało uratowanych przez niemieckie jednostki.
- Jaki był wynik bitwy?
- Siły brytyjskie zwyciężyły, zatapiając niemiecki pancernik Bismarck.