Bitwa pod Changping

Tło i przyczyny

Bitwa pod Changpingiem miała miejsce w okresie Walczących Królestw w Chinach, kiedy potężne państwa rywalizowały o panowanie nad centralnymi równinami. W 265 r. p.n.e. państwo Qin zaatakowało państwo Han i zajęło Qinyang, odcinając tym samym region Shangtang od reszty Han i czyniąc z niego odizolowaną enklawę.

Dowódca Shangtangu Feng Ting postanowił przekazać ten obszar państwu Zhao, aby nie wpadł on w ręce Qin. Król Zhao przyjął ofertę i wysłał generała Lian Po, aby zabezpieczył region przed nacierającymi wojskami Qin. W ten sposób Shangtang stał się strategicznym ogniskiem konfliktu między dwoma najsilniejszymi państwami ówczesnych Chin.

Siły i dowódcy

Obie strony wystawiły do walki ogromne armie, które według źródeł liczyły łącznie nawet milion żołnierzy. Państwu Qin początkowo dowodził generał Wang He, później potajemnie zastąpił go słynny Bai Qi, znany ze swojej brutalności i skuteczności w bitwach anihilacyjnych.

Państwu Zhao początkowo dowodził doświadczony generał Lian Po, który wybrał strategię defensywną, lecz później został na skutek intryg i niezadowolenia zastąpiony przez niedoświadczonego, lecz pewnego siebie Zhao Kuo, którego nominacja miała kluczowy wpływ na przebieg bitwy.

Przebieg bitwy

Po początkowych starciach w 262 r. p.n.e. armie spotkały się pod Changpingiem, gdzie Lian Po zbudował kilka linii obronnych i starał się wyczerpać przeciwnika. Po dwóch latach wyczerpującego impasu i walk na wyniszczenie Lian Po został odwołany i zastąpiony przez Zhao Kuo, który wybrał strategię ofensywną.

Zhao Kuo rozpoczął ofensywę przez rzekę Dan, jednak Bai Qi przewidział ten ruch i przeprowadził zręczne okrążenie. Oddziały Qin wykonały manewr, którym przerwały linie zaopatrzenia Zhao i zamknęły ich armię w trójkątnym okrążeniu w dolinie rzeki Dan.

Nastąpiło 46 dni oblężenia, podczas których armia Zhao została odcięta od zaopatrzenia i posiłków. Zdesperowani żołnierze Zhao byli zmuszeni zabijać konie, a według kronik dochodziło nawet do kanibalizmu. Po śmierci Zhao Kuo w walce reszta armii się poddała.

Straty

Według zapisów historycznych, zwłaszcza z kroniki Sima Qiana, zginęło lub zostało straconych nawet 450 000 żołnierzy państwa Zhao i do 250 000 żołnierzy państwa Qin. Dane te są szacunkowe i pochodzą z późniejszych źródeł.

Następstwa i znaczenie

Bezpośrednio po bitwie Bai Qi rozkazał masową egzekucję pojmanych żołnierzy Zhao, co oznaczało nieodwracalną stratę potencjału ludzkiego i rezerw wojskowych dla państwa Zhao. Qin chciało wykorzystać zwycięstwo do ataku na stolicę Zhao, jednak król Qin odłożył atak, co doprowadziło do rezygnacji Bai Qi i jego późniejszego przymusowego samobójstwa.

Bitwa pod Changpingiem oznaczała poważne osłabienie państwa Zhao, które nigdy nie podniosło się po tej klęsce. Chociaż państwo Qin również poniosło ciężkie straty, w ciągu dziesięciu lat odbudowało się i zdobyło strategiczną przewagę nad innymi państwami. Czterdzieści lat później Qin zjednoczyło całe Chiny pod centralną dynastią.

Kluczowe fazy

1. Początkowe starcia i linie obronne — W 262 r. p.n.e. armia Qin zaatakowała region Shangtang, a armia Zhao pod dowództwem Lian Po zbudowała trzy linie obronne na południe od przełęczy Changping.
2. Dwuletni impas i wojna na wyniszczenie — Obie strony znalazły się w dwuletnim impasie nad rzeką Dan, gdzie toczyły się walki pozycyjne i masowe wzmacnianie pozycji obronnych.
3. Zmiana dowództwa i ofensywa Zhao — Po zastąpieniu Lian Po przez Zhao Kuo armia Zhao rozpoczęła ofensywę przez rzekę Dan, co Bai Qi wykorzystał do okrążenia i odcięcia linii zaopatrzenia.
4. Okrążenie i kapitulacja — Po 46 dniach oblężenia, wyczerpaniu zapasów i śmierci dowódcy Zhao Kuo reszta armii Zhao poddała się, a następnie nastąpiła masowa egzekucja jeńców.

Ciekawostki

• Bitwa pod Changpingiem jest uważana za największą i najdłuższą bitwę starożytności.
• Po bitwie, według kronik, kilka setek tysięcy pojmanych żołnierzy państwa Zhao zostało pogrzebanych żywcem.
• Klęska Zhao Kuo dała początek chińskiemu idiomowi „mówić o wojnie na papierze”, oznaczającemu teoretyka bez praktycznego doświadczenia.
• Na miejscu bitwy nawet w czasach współczesnych odkryto masowe groby i rozrzucone ludzkie szczątki.
• Bitwa jest ważnym motywem w chińskiej kulturze popularnej, na przykład w serialu telewizyjnym Changping of the War oraz w mandze Kingdom.

Najczęstsze pytania

Kto zwyciężył w bitwie pod Changpingiem?

Decydujące zwycięstwo odniosło państwo Qin.

Ile było ofiar bitwy pod Changpingiem?

Według zapisów historycznych zginęło nawet 450 000 żołnierzy państwa Zhao i do 250 000 żołnierzy państwa Qin.

Jakie było długoterminowe znaczenie bitwy?

Bitwa nieodwracalnie osłabiła państwo Zhao i umożliwiła państwu Qin zdobycie strategicznej przewagi, która doprowadziła do zjednoczenia Chin.

Jak postąpiono z jeńcami po bitwie?

Większość pojmanych żołnierzy Zhao została według kronik stracona, prawdopodobnie pogrzebana żywcem.