Bitwa pod Jia-men

Tło i przyczyny

Bitwa pod Yamen była kulminacją długotrwałego konfliktu między południową dynastią Song a mongolską dynastią Yuan, która stopniowo podbijała chińskie terytoria. W 1276 roku główne miasta Song zostały zajęte, a cesarz Gong pojmany, co doprowadziło do ucieczki reszty dworu i przeniesienia oporu na południe.

Po upadku Fuzhou w 1277 roku dwór Song próbował uciec w bezpieczne miejsce, jednak został zdradzony przez muzułmańskiego kupca Pu Shougenga, który wzmocnił siły morskie Yuanów. Pozostali Songowie schronili się w regionie Guangdong, gdzie przygotowywali ostatni opór pod wodzą młodego cesarza Zhao Binga i generała Zhang Shijie.

Siły i dowódcy

Strona Song dysponowała około 1 000 okrętami, na których znajdowali się nie tylko żołnierze, ale także wielu cywilów i członków dworu. Dowódcą Songów był wielki admirał Zhang Shijie, który zdecydował się połączyć okręty łańcuchami, aby zapobiec ucieczce swoich oddziałów.

Przeciwko nim stanęła mongolska flota dynastii Yuan pod dowództwem Zhang Hongfana, którą wzmocnił Li Heng. Yuanowie mieli do dyspozycji silne siły morskie i kontrolowali zaopatrzenie oraz dostęp do wody na lądzie.

Przebieg bitwy

Bitwa rozpoczęła się 19 marca 1279 roku, gdy flota Yuanów pod dowództwem Zhang Hongfana zaatakowała Songów w zatoce Yamen. Songowie byli przygotowani na atak ogniowymi okrętami, ponieważ swoje jednostki pokryli ogniotrwałą gliną, jednak Yuanowie zamiast tego zablokowali zatokę i odcięli dostawy wody i drewna.

Po kilku dniach oblężenia Songowie zostali bez zapasów i musieli pić wodę morską, co spowodowało choroby i osłabienie. Yuanowie zastosowali podstęp, grając uroczystą muzykę, aby Songowie obniżyli czujność, a następnie rozpoczęli decydujący atak.

Podczas głównego ataku okręty Song zostały zasypane salwami strzał, kilka jednostek natychmiast zatopiono, a obrońcy zostali całkowicie rozbici w walce. Dowódca Zhang Shijie próbował przebić się z kilkoma okrętami, aby uratować cesarza, ale nie powiodło mu się. Gdy stało się jasne, że bitwa jest przegrana, premier Lu Xiufu zabrał młodego cesarza Zhao Binga i razem skoczyli do morza, gdzie się utopili. Wielu innych członków dworu i konkubin poszło za nimi.

Straty

Według ówczesnych zapisów, siedem dni po bitwie morze było pełne tysięcy martwych ciał, co świadczy o całkowitym zniszczeniu floty i dworu Song. Dokładnych liczb strat jednak źródła nie podają.

Następstwa i znaczenie

Śmierć cesarza Zhao Binga oznaczała definitywny koniec dynastii Song i panowania rodu Zhao w Chinach. Dynastia Yuan pod wodzą Kubilaja uzyskała tym samym pełną kontrolę nad całymi Chinami.

Bitwa pod Yamen jest uważana za jedną z największych bitew morskich w historii, a jej konsekwencje doprowadziły do niemal stuletniej mongolskiej dominacji, która zakończyła się dopiero wraz z nadejściem dynastii Ming. Wydarzenia bitwy i jej bohaterowie są do dziś upamiętniane pomnikami i w tradycji ludowej.

Kluczowe fazy

1. Oblężenie i blokada — Yuanowie zablokowali zatokę i odcięli Songom dostawy wody i zaopatrzenia, co doprowadziło do osłabienia obrońców.
2. Podstęp z muzyką — Yuanowie grali uroczystą muzykę, aby Songowie obniżyli czujność przed głównym atakiem.
3. Decydujący atak — Yuanowie zaatakowali z czterech kierunków, zasypali okręty Song strzałami i szybko przełamali ich obronę.
4. Śmierć cesarza i dworu — Premier Lu Xiufu skoczył z młodym cesarzem do morza, symbolicznie kończąc dynastię Song.

Ciekawostki

• Bitwa pod Yamen jest uważana za ostatni wielki opór dynastii Song przeciwko mongolskiej ekspansji.
• Młody cesarz Zhao Bing miał w chwili śmierci zaledwie siedem lat.
• Po bitwie morze było pełne tysięcy martwych ciał, jak odnotowała ówczesna kronika.
• Na pamiątkę poległych w okolicy wzniesiono świątynie, a w latach 80. XX wieku powstał pomnik cesarza Zhao Binga.
• Przygotowywanie zupy z liści warzyw, tzw. zupy patriotycznej, stało się tradycyjnym sposobem, w jaki Teochewowie upamiętniają młodego cesarza.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie odbyła się bitwa pod Yamen?

Bitwa miała miejsce 19 marca 1279 roku w zatoce Yamen w dzisiejszym Xinhui, prowincja Guangdong.

Kto był głównym dowódcą obu stron?

Songami dowodził wielki admirał Zhang Shijie, flotą Yuanów dowodził Zhang Hongfan.

Jaki był wynik bitwy?

Bitwa zakończyła się zdecydowanym zwycięstwem dynastii Yuan i oznaczała koniec dynastii Song.

Jaki był los młodego cesarza Zhao Binga?

Cesarz Zhao Bing został pod koniec bitwy utopiony przez premiera Lu Xiufu, aby nie wpadł w ręce wroga.