Bitwa pod Adwą
W 1896 roku pod Adwą na północy Etiopii wojska cesarza Menelika II stanęły przeciwko włoskiej armii kolonialnej, która chciała podporządkować sobie kraj. Etiopczycy zdołali zgromadzić liczną i dobrze uzbrojoną armię. Włosi zaatakowali rozproszeni w nieznanym górskim terenie i zostali pokonani po kolei. Adwa stała się jednym z nielicznych przypadków, gdy afrykańskie państwo zdecydowanie pokonało europejską potęgę kolonialną i obroniło etiopską niepodległość.
Tło i przyczyny
Bitwa pod Adwą była kulminacją pierwszej wojny włosko-etiopskiej, która powstała z powodu sprzecznej interpretacji traktatu z Wuchale z 1889 roku. Włochy próbowały narzucić swoją wersję traktatu, która uczyniłaby Etiopię protektoratem włoskim, podczas gdy etiopska wersja nie zawierała takiego podporządkowania.
Rząd włoski zdecydował się wymusić swoją interpretację siłą, co doprowadziło do konfliktu zbrojnego. Etiopski cesarz Menelik II zmobilizował rozległą armię, aby odeprzeć włoską inwazję, która posuwała się do prowincji Tigray. Przed bitwą doszło do kilku mniejszych starć, w tym do pokonania włoskich oddziałów pod Amba Alagi, a obie strony przygotowywały się do decydującego starcia pod Adwą.
Siły i dowódcy
Armia etiopska pod dowództwem cesarza Menelika II liczyła szacunkowo od 73 000 do ponad 100 000 ludzi, w tym piechotę, kawalerię i artylerię, podzielonych między kilku regionalnych dowódców, takich jak Ras Mengesha Yohannes, Ras Makonnen i inni. Większość żołnierzy była wyposażona w nowoczesne karabiny sprowadzone z Francji i Rosji.
Armia włoska, dowodzona przez generała Oresta Baratieriego, liczyła około 20 000 ludzi, z których znaczna część to byli żołnierze europejscy, w tym nowicjusze i doświadczeni koloniści. Oddziały włoskie były podzielone na cztery brygady, które miały za zadanie zaatakować pozycje etiopskie. Jednak armia włoska cierpiała na brak zaopatrzenia, słabą znajomość terenu i przestarzałe uzbrojenie.
Przebieg bitwy
Wieczorem 27 lutego kolumny włoskie rozpoczęły marsz w kierunku pozycji Etiopczyków pod Adwą. Plan włoski zakładał marsz trzech równoległych kolumn na trzy górskie grzbiety, przy czym lewa kolumna pod dowództwem Alberta miała zająć kluczowy przełęcz Kidane Mehret.
Pierwszy błąd nastąpił, gdy Albertone zboczył na niewłaściwy kierunek, przez co jego oddziały znalazły się odizolowane od reszty armii. Etiopczycy pod dowództwem Rasa Aluli i innych dowódców wykorzystali tę sytuację i rozpoczęli skoordynowane ataki na podzielone oddziały włoskie.
Oddziały Albertonego były pod silną presją, ale utrzymały pozycje przez kilka godzin, aż do przybycia głównych sił etiopskich wraz z rezerwą 25 000 ludzi, która przesądziła o zwycięstwie Etiopczyków. Oddziały włoskie zostały stopniowo otoczone i rozbite, co doprowadziło do ciężkich strat i wzięcia do niewoli wielu żołnierzy.
Straty
Z armii włoskiej liczącej około 20 000 ludzi zginęło 7 000, 1 500 zostało rannych, a 3 000 wzięto do niewoli. Z armii etiopskiej liczącej około 110 000 ludzi zginęło ponad 6 000, a 8 000 zostało rannych. Szacunkowe straty etiopskie wynoszą więc około 14 000 (zabici i ranni razem), a straty włoskie łącznie około 11 500 ludzi (zabici, ranni i wzięci do niewoli).
Następstwa i znaczenie
Porażka armii włoskiej pod Adwą zmusiła Włochy do uznania Etiopii za niepodległe państwo w ramach traktatu z Addis Abeby. Bitwa oznaczała upadek rządu Francesca Crispiego i zapewniła de iure suwerenność Etiopii aż do drugiej wojny włosko-etiopskiej czterdzieści lat później.
Zwycięstwo etiopskie pod Adwą jest uważane za jedno z najważniejszych militarnych pokonań europejskich mocarstw w okresie kolonizacji Afryki i zapewniło Etiopii status jedynego afrykańskiego kraju, który zachował niepodległość dzięki zwycięstwu militarnemu. Mimo to Etiopczycy nie zdołali w pełni wykorzystać zwycięstwa do wyparcia Włochów z Erytrei.
Dowódcy
Kluczowe fazy
- Marsz kolumn włoskich — Wieczorem 27 lutego kolumny włoskie rozpoczęły marsz w kierunku pozycji Etiopczyków, planując zajęcie kluczowych górskich przełęczy.
- Izolacja lewej kolumny — Lewa kolumna Albertonego omyłkowo zboczyła z planu i znalazła się odizolowana od reszty armii włoskiej.
- Skoordynowany atak etiopski — Siły etiopskie pod dowództwem Rasa Aluli i innych rozpoczęły atak na podzielone oddziały włoskie, co doprowadziło do ich rozbicia.
- Wprowadzenie rezerwy etiopskiej — Przybycie rezerwy etiopskiej liczącej 25 000 ludzi przesądziło o zwycięstwie Etiopczyków.
Uzbrojenie i technika
Ciekawostki
- Bitwa pod Adwą jest uważana za jedno z najważniejszych pokonań europejskich mocarstw podczas kolonizacji Afryki.
- Włoski generał Baratieri był pod presją rządu włoskiego, który zmusił go do ataku pomimo problemów logistycznych.
- Etiopski cesarz Menelik II nie był obecny na początku walki, modlił się w kościele św. Jerzego.
- Włoski dziennikarz Adolfo Rossi krytykował włoskie dowództwo wojskowe i został przed bitwą wydalony z regionu.
- Armia etiopska obejmowała zarówno nowocześnie uzbrojonych strzelców, jak i tradycyjną piechotę uzbrojoną w oszczepy i miecze.
Najczęstsze pytania
- Kiedy i gdzie odbyła się bitwa pod Adwą?
- Bitwa odbyła się 1 marca 1896 roku w pobliżu miasta Adwa na północy Etiopii.
- Kto zwyciężył w bitwie pod Adwą?
- Decydujące zwycięstwo odniosła armia etiopska pod dowództwem cesarza Menelika II.
- Jakie były przybliżone liczby żołnierzy po obu stronach?
- Armia etiopska liczyła około 110 000 ludzi, armia włoska około 20 000 ludzi.
- Jakie było znaczenie bitwy pod Adwą?
- Bitwa zapewniła Etiopii niepodległość i była jednym z nielicznych pokonań europejskiej potęgi podczas kolonizacji Afryki.