Bitwa pod Cajamarca

Tło i przyczyny

Bitwa pod Cajamarcą była kulminacją kilkumiesięcznego starcia między hiszpańskimi konkwistadorami dowodzonymi przez Francisca Pizarra a Imperium Inków. Poprzedził ją skomplikowany proces szpiegostwa, dyplomacji i intryg między obiema stronami, gdy Atahualpa, zwycięzca niedawnej wojny domowej ze swoim przyrodnim bratem Huáscarem, podchodził do Hiszpanów z pozycji siły i pewności siebie.

Atahualpa był przekonany, że jego armia, licząca niemal 80 000 doświadczonych żołnierzy, nie ma się czego obawiać ze strony małej grupy obcych. Ekspedycja Pizarra znajdowała się natomiast w trudnej sytuacji: bezpośredni atak na siły Inków oznaczałby pewną zagładę, a odwrót osłabiłby ich pozycję. Dlatego Pizarro wybrał ryzykowny plan – pojmać władcę Inków w samym sercu jego imperium.

Siły i dowódcy

Po stronie hiszpańskiej było 180 ludzi dowodzonych przez Francisca Pizarra. Ich siła polegała na zaskoczeniu, broni palnej, kawalerii oraz psychologicznym efekcie nieznanej technologii na tubylcach. Pizarro i jego oficerowie postanowili wykorzystać moment zaskoczenia i spróbować pojmać Atahualpę w centrum miasta.

Imperium Inków dysponowało niemal 80 000 żołnierzy, z których główna siła pozostała poza miastem. Atahualpa wszedł do Cajamarci tylko z ponad 7 000 nieuzbrojonymi członkami swojego orszaku, w tym wysoko postawionymi dworzanami i ceremonialną strażą. Jego celem było zademonstrowanie potęgi i bogactwa imperium, a nie oczekiwanie ataku.

Przebieg bitwy

Pizarro zebrał swoich oficerów wieczorem 15 listopada i przedstawił plan pojmania władcy Inków. Atahualpa następnego dnia wszedł do miasta w okazałym orszaku, w którym byli wysoko postawieni dworzanie, śpiewacy i tragarze, podczas gdy większość jego armii pozostała poza miastem.

Hiszpanie ukryli się w budynkach wokół głównego placu i czekali na sygnał do ataku. Gdy Atahualpa dotarł na plac, podszedł do niego dominikański mnich Vincente de Valverde i zażądał, by przyjął wiarę katolicką i uznał Karola V za swojego władcę. Po krótkiej i napiętej wymianie zdań, która zakończyła się niepowodzeniem, Hiszpanie dali sygnał do ataku.

Hiszpańska kawaleria i piechota zaatakowały nieuzbrojony orszak Inków, używając broni palnej i armat. Atak był dla Inków szokujący i niszczycielski – większość dworzan Atahualpy została zabita, podczas gdy główna armia Inków poza miastem rzuciła się do ucieczki. Atahualpa został pojmany, a jego wartość jako zakładnika została natychmiast rozpoznana przez Hiszpanów.

Straty

Według źródeł zginęły tysiące doradców Atahualpy, dowódców i nieuzbrojonych członków orszaku. Dokładne liczby strat nie są wiarygodnie udokumentowane w źródłach. Straty hiszpańskie nie są odnotowane.

Następstwa i znaczenie

Pojmanie Atahualpy oznaczało początek hiszpańskiego podboju Peru i upadku Imperium Inków. Utrata władcy i większości jego najbliższych współpracowników spowodowała moralny i organizacyjny rozkład armii Inków, która po ataku rozproszyła się i nie próbowała już stawiać oporu.

Żona Atahualpy, Cuxirimay Ocllo, po jego egzekucji została przewieziona do Cuzco i później została kochanką Pizarra. Bitwa pod Cajamarcą jest uważana za kluczowy moment w historii starcia europejskich konkwistadorów z przedkolumbijskimi cywilizacjami Ameryki Południowej i otworzyła drogę do opanowania rozległych terenów Peru przez Hiszpanów.

Dowódcy

Użyty sprzęt

Kluczowe fazy

1. Przygotowania i planowanie — Pizarro zebrał oficerów i przygotował plan pojmania Atahualpy w centrum miasta.
2. Przybycie Atahualpy do Cajamarci — Atahualpa wszedł do miasta z okazałym orszakiem, podczas gdy główna siła jego armii pozostała poza miastem.
3. Negocjacje i ultimatum — Dominikański mnich Valverde przedstawił Atahualpie żądania przyjęcia wiary katolickiej i uznania hiszpańskiej zwierzchności.
4. Zaskakujący atak Hiszpanów — Hiszpanie zaatakowali nieuzbrojony orszak Inków, użyli broni palnej i kawalerii oraz pojmali Atahualpę.

Uzbrojenie i technika

Ciekawostki

• Atahualpa był podczas ataku niesiony na lektyce, którą trzymało osiemdziesięciu wysoko postawionych dworzan ubranych na niebiesko.
• Hiszpanie byli podczas oczekiwania na atak tak zdenerwowani, że niektórzy z nich oddali mocz ze strachu.
• Według świadectwa Inków Atahualpie zaoferowano księgę lub list, który uważali za święty, a jego odrzucenie było jednym z powodów ataku.
• Pizarro osobiście zapobiegł zabiciu Atahualpy, gdy jeden z jego żołnierzy chciał go zabić, i sam przy tym odniósł ranę ręki.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie odbyła się bitwa pod Cajamarcą?

Bitwa miała miejsce 16 listopada 1532 roku w mieście Cajamarca w dzisiejszym Peru.

Ilu żołnierzy miały obie strony?

Hiszpanie mieli 180 ludzi, Inkowie niemal 80 000 żołnierzy, ale w samym mieście było ponad 7 000 nieuzbrojonych członków orszaku Atahualpy.

Jakie były straty po obu stronach?

Zginęły tysiące doradców Atahualpy, dowódców i nieuzbrojonych członków orszaku; straty hiszpańskie nie są odnotowane.

Jaki był wynik bitwy?

Hiszpanie zwyciężyli i pojmali władcę Inków Atahualpę, rozpoczynając podbój Imperium Inków.