Bitwa pod Cambrai

Tło i przyczyny

Armia niemiecka była stopniowo wypierana, ale nadal utrzymywała część Francji i większość Belgii, podczas gdy krwawe walki i pobory wyczerpywały społeczeństwa wszystkich uczestniczących państw. Rosja z powodu niepokojów wewnętrznych musiała zaprzestać walki, podczas gdy armie niemiecka i francuska zaczęły się buntować. Armia brytyjska była stosunkowo spokojna, choć i tam pojawiały się drobne bunty. Alianci liczyli na zaangażowanie USA, podczas gdy Niemcy po pokoju z Rosją mogli przerzucić wojska na front zachodni.

Ze względu na nieskuteczność tradycyjnych taktyk i wysokie straty alianci starali się opracować nowe metody walki, zwłaszcza wykorzystanie czołgów, które miały pomóc przełamać niemieckie umocnienia. Niemcy natomiast rozwinęli oddziały szturmowe (Sturmtruppen), które miały działać szybko i elastycznie, omijać silne umocnienia i wykorzystywać nowoczesne uzbrojenie, takie jak karabiny maszynowe, pistolety maszynowe i miotacze ognia.

Siły i dowódcy

Brytyjska 3. Armia pod dowództwem generała Bynga planowała zaskakujący atak bez tradycyjnego przygotowania artyleryjskiego, wspierany przez około 437 czołgów i 1 003 działa. Natarcie miało wykorzystać nową taktykę łączącą piechotę, artylerię i czołgi, przy czym czołgi miały przede wszystkim przełamać zasieki z drutu kolczastego. Niemiecka obrona była rozbudowana w głąb, z przygotowanymi rezerwami i oddziałami szturmowymi, które miały elastycznie reagować na ataki i przeprowadzać kontrataki. Dowódcy obu stron wierzyli, że nowe taktyki przyniosą decydujący sukces.

Przebieg bitwy

Bitwa rozpoczęła się 20 listopada 1917 rano pod osłoną mgły i bez przygotowania artyleryjskiego, co zaskoczyło Niemców. Brytyjskie czołgi posuwały się w trójkach, przełamywały zasieki z drutu kolczastego i osłaniały piechotę ogniem karabinów maszynowych. Brytyjczykom udało się przełamać niemiecką obronę i posunąć się nawet o osiem kilometrów w ciągu dziesięciu godzin, zdobywając około 4 200 jeńców niemieckich. Niemiecka obrona pod Flesquières była jednak silna i zniszczyła siedem czołgów.

Po początkowym sukcesie jednak awarie techniczne czołgów, niemiecki ogień artyleryjski i obrona spowolniły brytyjskie natarcie. Niemcy skoncentrowali rezerwy i 30 listopada rozpoczęli szeroko zakrojony kontratak, który stopniowo wypierał Brytyjczyków z zajętych pozycji. Niemieckie oddziały szturmowe stosowały elastyczną taktykę odwrotu i szybkich kontrataków, co wyczerpywało alianckich żołnierzy i zmuszało ich do odwrotu.

Bitwa zakończyła się 6 grudnia, gdy obie strony miały podobne straty, a Brytyjczycy utracili większość zdobytego terenu, z wyjątkiem części Linii Hindenburga. Brytyjczycy przeszli do obrony, a Niemcy umocnili swoje pozycje. Bitwa pokazała siłę nowych taktyk, ale nie przyniosła strategicznego przełomu.

Straty

Brytyjskie straty według oficjalnych źródeł wyniosły około 44 207 ludzi (zabici, ranni i zaginieni) podczas głównej bitwy, łącznie 75 681 wliczając rannych i jeńców. Straty niemieckie według danych niemieckich wyniosły około 54 720 ludzi, z czego 8 817 zabitych i zmarłych, 22 931 rannych i 22 972 jeńców lub zaginionych. W pierwszym dniu bitwy utracono 179 brytyjskich czołgów, z czego 65 zniszczonych w walce, 71 niesprawnych technicznie i 43 unieruchomionych z innych przyczyn.

Następstwa i znaczenie

Bitwa pod Cambrai pokazała, że zaskakujący atak łączący piechotę, artylerię i czołgi może przełamać nawet silne umocnienia, co oznaczało przełom w taktyce I wojny światowej. Mimo że krótkoterminowy sukces Brytyjczyków był znaczny, nie zdołali oni w pełni wykorzystać przełamania, a niemiecki kontratak odzyskał większość utraconego terenu.

Bitwa potwierdziła także skuteczność niemieckich oddziałów szturmowych i elastycznej obrony, które stały się wzorem dla kolejnych walk. Dowództwo alianckie entuzjastycznie przyjęło czołgi, ale w 1918 roku nie użyło ich już masowo w atakach. Długofalowo jednak bitwa przyczyniła się do rozwoju taktyki kombinowanej i metod przełamywania, które znalazły zastosowanie w końcowych ofensywach wojny.

Kluczowe fazy

1. Zaskakujący atak brytyjski — 20 listopada rano bez przygotowania artyleryjskiego, czołgi przełamują zasieki z drutu kolczastego i posuwają się nawet o 8 km.
2. Spowolnienie natarcia — Awarie techniczne czołgów i silna niemiecka obrona spowalniają brytyjskie natarcie w kolejnych dniach.
3. Niemiecki kontratak — 30 listopada Niemcy rozpoczynają szeroki kontratak z oddziałami szturmowymi i artylerią, stopniowo wypierając Brytyjczyków.
4. Zakończenie ofensywy — 6 grudnia bitwa kończy się, Brytyjczycy utrzymują ograniczony odcinek, większość zdobytego terenu zostaje utracona.

Uzbrojenie i technika

Ciekawostki

• Bitwa pod Cambrai była pierwszą masową operacją, w której użyto ponad 400 czołgów.
• Brytyjczycy zrezygnowali z tradycyjnego przygotowania artyleryjskiego, aby osiągnąć efekt zaskoczenia.
• Niemiecki obrońca Flesquières jest znany jako bohater, który zniszczył wiele brytyjskich czołgów.
• Bitwa pokazała, że połączenie piechoty, artylerii, czołgów i lotnictwa może być skuteczne.
• Po bitwie w Wielkiej Brytanii świętowano sukcesy bitwy biciem w dzwony kościelne.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie odbyła się bitwa pod Cambrai?

Bitwa toczyła się od 20 listopada do 7 grudnia 1917 w rejonie Cambrai we Francji.

Jaki był główny nowatorski element bitwy?

Masowe użycie czołgów w połączeniu z nowymi taktykami piechoty i artylerii.

Jaki był wynik bitwy?

Bitwa zakończyła się zatrzymaniem brytyjskiego natarcia i częściowym odzyskaniem pozycji przez Niemców, bez strategicznego przełomu.

Jakie były straty obu stron?

Brytyjczycy mieli około 44 207 strat podczas głównej bitwy, Niemcy około 54 720 strat według niemieckich źródeł.