Bitwa pod Otumbą

Tło i przyczyny

Pod koniec marca 1519 roku Hernán Cortés wraz z grupą hiszpańskich konkwistadorów wylądował na wybrzeżu dzisiejszego Meksyku. Cortés został pierwotnie wyznaczony przez gubernatora Diego Velázqueza de Cuéllar z Kuby do poprowadzenia wyprawy na tereny kontrolowane przez Imperium Azteków, jednak jego nominacja została w ostatniej chwili cofnięta. Mimo to Cortés zdecydował się przeprowadzić ekspedycję i podczas marszu w głąb lądu zapewnił sobie wsparcie Totonaków i Tlaxcalteków.

W listopadzie 1519 roku Hiszpanie wkroczyli do stolicy Tenochtitlán, gdzie zostali powitani przez azteckiego władcę Moctezumę II. Początkowo przyjazne relacje zmieniły się jednak, gdy gubernator Velázquez wysłał przeciwko Cortésowi wojsko pod dowództwem Pánfila Narváeza. Cortés opuścił Tenochtitlán, aby pokonać Narváeza, a w międzyczasie w mieście wybuchło powstanie przeciwko hiszpańskiemu garnizonowi. Po powrocie Cortésa i śmierci Moctezumy Hiszpanie zostali zmuszeni w czerwcu 1520 roku do ucieczki z miasta podczas tzw. La Noche Triste, ponosząc ciężkie straty.

Siły i dowódcy

Hiszpańskie siły pod dowództwem Hernána Cortésa były po odwrocie z Tenochtitlánu znacznie osłabione, składały się z ocalałych konkwistadorów, kilkuset Tlaxcalteków i cywilów. Dokładne liczby nie są podane w źródle, ale z pierwotnych około 1300 Hiszpanów przeżyło mniej niż 500 ludzi.

Naprzeciw nim stanęła rozległa armia aztecka dowodzona przez Cihuacoatla Matlatzincátzina, która miała wyraźną przewagę liczebną. Aztekowie mieli nadzieję całkowicie zniszczyć zdziesiątkowane siły hiszpańskie i zdobyć jeńców na ofiary dla swoich bogów.

Przebieg bitwy

Po ciężkich walkach na grobli podczas odwrotu z Tenochtitlánu, ocalałe siły hiszpańskie dotarły na równinę Otumba, gdzie czekała na nich wielka armia aztecka. Aztekowie, mimo przewagi liczebnej, nie zaatakowali od razu, co dało Hiszpanom czas na przygotowanie się.

Według kronikarza Bernala Díaza del Castillo decydujące dla wyniku bitwy było hiszpańskie rycerstwo, które poprowadziło atak i przełamało szeregi azteckie. Aztekowie uważali Hiszpanów za już pokonanych i starali się ich pojmać na rytualne ofiary.

Cortés rozkazał swoim ludziom skupić się na azteckich dowódcach. Sam rozpoznał głównego wodza azteckiego Matlatzincátla po jego uzbrojeniu i sztandarze. Poprowadził atak na tego wodza, zabijając go włócznią. Juan de Salamanca następnie zdobył sztandar Matlatzincátla i przekazał go Cortésowi.

Po śmierci swojego dowódcy siły azteckie straciły morale bojowe i zaprzestały ataku, co umożliwiło Hiszpanom i ich sojusznikom bezpieczne wycofanie się do Tlaxcali.

Straty

Według źródła z pierwotnych około 1300 Hiszpanów przeżyło mniej niż 500 ludzi, wraz z kilkuset Tlaxcaltekami i cywilami, przy czym te straty obejmują także wcześniejsze walki podczas odwrotu z Tenochtitlánu. Dokładne straty po obu stronach w samej bitwie pod Otumbą nie są wiarygodnie udokumentowane w źródle.

Następstwa i znaczenie

Zwycięstwo pod Otumbą umożliwiło hiszpańskim konkwistadorom i ich tlaxcalteckim sojusznikom dotarcie do bezpiecznej Tlaxcali, gdzie mogli się przegrupować i uzupełnić siły po ciężkich stratach poniesionych podczas odwrotu z Tenochtitlánu.

Ta bitwa była kluczowym momentem w podboju Imperium Azteków, ponieważ pozwoliła Cortésowi odbudować armię, zdobyć nowe zaopatrzenie i umocnić sojusz z Tlaxcalą. Rok później Cortés z wzmocnioną armią powrócił i zdobył Tenochtitlán, kładąc podwaliny pod kolonialne Nowe Hiszpania.

Kluczowe fazy

1. Odwrót z Tenochtitlánu — Hiszpańskie siły zostały po ciężkich stratach zmuszone do odwrotu z Tenochtitlánu podczas La Noche Triste.
2. Spotkanie na równinie Otumba — Ocalali hiszpańscy i tlaxcalteccy żołnierze dotarli na równinę Otumba, gdzie czekała na nich wielka armia aztecka.
3. Decydujący atak hiszpańskiej jazdy — Hiszpańska jazda poprowadziła atak, przełamała szeregi azteckie i przygotowała grunt dla piechoty oraz tlaxcalteckich sojuszników.
4. Śmierć azteckiego dowódcy — Cortés osobiście zabił azteckiego wodza Matlatzincátla, co doprowadziło do demoralizacji sił azteckich i zakończenia ich ataków.

Ciekawostki

• Bitwa pod Otumbą rozegrała się zaledwie kilka dni po katastrofalnym odwrocie Hiszpanów z Tenochtitlánu podczas La Noche Triste.
• Decydującym momentem bitwy była śmierć azteckiego wodza Matlatzincátla, którego zabił sam Hernán Cortés.
• Aztekowie uważali Hiszpanów za już pokonanych i starali się ich pojmać na rytualne ofiary dla swoich bogów.
• Po zwycięstwie pod Otumbą Hiszpanie mogli bezpiecznie wycofać się do Tlaxcali i ponownie zorganizować swoje siły.
• Bitwa ta jest znacząca, ponieważ umożliwiła Cortésowi kontynuację podboju Imperium Azteków i ostateczne zdobycie Tenochtitlánu.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie rozegrała się bitwa pod Otumbą?

Bitwa miała miejsce 7 lipca 1520 roku na równinie Otumba (Otompan) w dzisiejszym Meksyku.

Kto dowodził siłami hiszpańskimi i azteckimi w bitwie?

Siłami hiszpańskimi dowodził Hernán Cortés, siłami azteckimi dowodził Cihuacoatl Matlatzincátzin.

Jaki był wynik bitwy pod Otumbą?

Hiszpanie i ich tlaxcalteccy sojusznicy odnieśli zwycięstwo i zdołali bezpiecznie wycofać się do Tlaxcali.

Jakie były straty po obu stronach?

Dokładne straty nie są wiarygodnie udokumentowane w źródle, ale z pierwotnych około 1300 Hiszpanów przeżyło mniej niż 500 ludzi.