Bitwa pod Rossbach
W 1757 roku król pruski Fryderyk II pokonał pod Rossbach liczniejsze wojska francusko-cesarskie w zaledwie kilkadziesiąt minut, zaskakując je szybkim przemarszem i uderzeniem kawalerii. Bitwa stała się przykładem pruskiej dyscypliny i gotowości dowódczej.
Tło i przyczyny
Bitwa pod Rossbach odbyła się podczas wojny siedmioletniej (1756–1763), a konkretnie w ramach trzeciej wojny śląskiej, będącej częścią szerszego konfliktu między europejskimi mocarstwami. Po zakończeniu wojny o sukcesję austriacką (1740–1748) stosunki między Prusami a Austrią pozostały napięte, przy czym Prusy zdobyły Śląsk, co wzbudziło u Marii Teresy pragnienie jego odzyskania.
W 1754 roku napięcia między Wielką Brytanią a Francją w Ameryce Północnej zaostrzyły się, co dało Marii Teresie okazję do odbudowy pozycji w Europie i ograniczenia rosnącej potęgi Prus. Francja i Austria utworzyły więc koalicję przeciwko Prusom i ich sojusznikom, wśród których był także król brytyjski Jerzy II, który połączył siły z królem pruskim Fryderykiem II. Ten dyplomatyczny zwrot znany jest jako rewolucja dyplomatyczna.
Siły i dowódcy
Armia pruska pod dowództwem Fryderyka II liczyła około 22 000 żołnierzy, w tym 27 batalionów piechoty i 43 szwadrony kawalerii, wspieranych przez 72 kompanie artylerii oraz kilka dział oblężniczych. Dowódcami byli Fryderyk II, feldmarszałek James Keith, książę Henryk i książę Ferdynand Brunszwicki.
Armia sprzymierzonych, złożona z wojsk francuskich i Rzeszy (rzeszowych), liczyła około 41 110 żołnierzy, w tym 62 bataliony piechoty, 84 szwadrony kawalerii i 109 dział. Dowódcami byli książę Soubise po stronie francuskiej i książę Saxe-Hildburghausen po stronie wojsk Rzeszy. Ich plan polegał na obejściu lewego skrzydła pruskiego i odcięciu jego odwrotu, jednak brak koordynacji i słabe rozpoznanie doprowadziły do chaosu w ich szeregach.
Przebieg bitwy
Rankiem 5 listopada 1757 roku armia pruska znajdowała się w odwrocie przed liczniejszymi sprzymierzonymi, którzy postanowili zaatakować. Sprzymierzeni maszerowali w rozciągniętej i nieprzygotowanej linii, co Fryderyk II wykorzystał do kontrataku. Pruska kawaleria, ukryta za pobliskimi wzgórzami Janus i Pölzen, uderzyła na zaskoczonych sprzymierzonych, podczas gdy pruska artyleria rozmieszczona na tych wzgórzach miała znaczący wpływ na przebieg bitwy.
Sprzymierzeni próbowali się przegrupować, ale pruska piechota dotarła na pole bitwy i sytuacja dla nich stała się beznadziejna. Bitwa trwała mniej niż półtorej godziny i zakończyła się miażdżącą klęską sprzymierzonych. Armia pruska wykorzystała szybkie manewry i element zaskoczenia, podczas gdy dowództwo sprzymierzonych było zdezorientowane i źle skoordynowane.
Przed bitwą trwały intensywne manewry i rozpoznanie, podczas których pruskie oddziały zaskoczyły pozycje sprzymierzonych i zniszczyły most na rzece Saale, co utrudniło ruchy sprzymierzonych. Fryderyk II wykorzystał szybkie przemieszczanie się i zaskoczenie, by zdobyć przewagę na polu bitwy.
Straty
Dokładne liczby strat nie są wiarygodnie udokumentowane. Wiadomo jednak, że armia pruska poniosła znacznie mniejsze straty niż wojska sprzymierzone, których straty były niemal dwukrotnie większe. Szacunki strat sprzymierzonych są różne i nie są dokładnie podane w źródłach.
Następstwa i znaczenie
Bitwa pod Rossbach była znaczącym przełomem w wojnie siedmioletniej, gdyż wykazała wyjątkowy talent wojskowy Fryderyka II i znacznie osłabiła morale oraz zdolności koalicji francusko-austriackiej. Po bitwie Francja odmówiła wysłania kolejnych wojsk przeciwko Prusom, a Wielka Brytania zwiększyła wsparcie finansowe dla Fryderyka na podstawie jego sukcesów wojskowych.
Następnie Fryderyk II szybko przerzucił swoje siły do bitwy pod Lutynią, gdzie ponownie pokonał liczniejszą armię austriacką, stosując podobne taktyki. Klęski Francji i Austrii na europejskim teatrze wojny doprowadziły do reform wojskowych w obu krajach.
Bitwa pod Rossbach uznawana jest za jedno z największych strategicznych zwycięstw Fryderyka Wielkiego, które pokazało skuteczność szybkich manewrów, koordynacji artylerii i decydującą rolę kawalerii.
Kluczowe fazy
- Manewry przed bitwą — Obie armie przez kilka dni poruszały się w rejonie rzeki Saale i wsi Rossbach, starając się zdobyć dogodne pozycje.
- Zaskakujący atak pruskiej kawalerii — Pruska kawaleria ruszyła z ukrytej pozycji za wzgórzem i uderzyła na nieprzygotowane wojska sprzymierzone.
- Wsparcie artylerii — Pruska artyleria z wzgórza Janus zapewniała wsparcie ogniowe i przyczyniła się do rozbicia linii sprzymierzonych.
- Udział pruskiej piechoty — Piechota dotarła i dopełniła klęski wojsk sprzymierzonych, które były zdezorientowane i rozproszone.
Uzbrojenie i technika
Ciekawostki
- Bitwa trwała mniej niż półtorej godziny.
- Fryderyk II wykorzystał element zaskoczenia i szybkie manewry do pokonania niemal dwukrotnie liczniejszego przeciwnika.
- Dowództwo sprzymierzonych zlekceważyło ruchy armii pruskiej i nie przywiązywało wystarczającej wagi do rozpoznania.
- Po bitwie Francja odmówiła wysłania kolejnych wojsk przeciwko Prusom.
- Fryderyk II po zwycięstwie szybko przerzucił armię do kolejnej bitwy pod Lutynią.
Najczęstsze pytania
- Kiedy i gdzie odbyła się bitwa pod Rossbach?
- Bitwa odbyła się 5 listopada 1757 roku pod wsią Rossbach, obecnie częścią miasta Braunsbedra w Elektoracie Saksonii.
- Kto zwyciężył w bitwie pod Rossbach?
- Zwycięzcą był król Prus Fryderyk II Wielki, który pokonał koalicyjne wojska francusko-austriackie.
- Jakie były liczebności wojsk po obu stronach?
- Armia pruska liczyła około 22 000 żołnierzy, armia sprzymierzonych około 41 110 żołnierzy.
- Jakie było znaczenie bitwy pod Rossbach?
- Bitwa była strategicznym arcydziełem Fryderyka II, stanowiła przełom w wojnie siedmioletniej i doprowadziła do reform wojskowych we Francji i Austrii.