Bitwa pod Blenheimem
W roku 1704 Marlborough podjął odważny marsz na setki kilometrów do Dunaju i połączył siły z Eugeniuszem Sabaudzkim. Pod Blenheimem zaatakowali pozycje francusko-bawarskie: Eugeniusz wiązał prawe skrzydło, podczas gdy Marlborough skoncentrował uderzenie na osłabionym centrum. Przełamując centrum, rozbił armię przeciwnika i dużą część francuskiej piechoty przycisnął do Dunaju, gdzie się poddała. Zwycięstwo po raz pierwszy złamało reputację niepokonanej armii Ludwika XIV i ocaliło Wiedeń.
Tło i przyczyny
W roku 1703 wojna o sukcesję hiszpańską przebiegała niepomyślnie dla antyfrancuskiej koalicji, zwłaszcza dla Habsburgów i Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Wojska francusko-bawarskie zagrażały rdzeniu władzy Habsburgów i stanowiły bezpośrednie niebezpieczeństwo dla dziedzicznych ziem Habsburgów.
Habsburski dyplomata Jan Václav Vratislav z Mitrovic oraz dowódca Eugeniusz Sabaudzki zaproponowali więc ryzykowny plan szybkiego przerzutu większości wojsk sojuszniczych do Bawarii, gdzie zamierzali zniszczyć słabszą część francusko-bawarskiego sojuszu. Plan ten został zaakceptowany także przez księcia Marlborough, dowódcę wojsk angielskich i holenderskich.
Siły i dowódcy
Wojska sojusznicze tworzyli żołnierze Anglii, Niderlandów, Świętego Cesarstwa Rzymskiego, Monarchii Habsburskiej, Prus, Hesji-Kassel i Hesji-Homburg. Dowódcami sojuszników byli przede wszystkim Eugeniusz Sabaudzki i książę Marlborough, którzy koordynowali swoje siły, a celem było połączenie armii i zadanie decydującego ciosu francusko-bawarskiemu sojuszowi.
Wojska francuskie i bawarskie prowadził marszałek Tallard, na bawarskim skrzydle stał elektor Maksymilian II Emanuel oraz marszałek Marsin. Francuzi pierwotnie mieli nadzieję, że uda im się wkroczyć do ziem habsburskich lub rozbić poszczególne ugrupowania sojusznicze, zanim się połączą.
Przebieg bitwy
Po skomplikowanych manewrach armia francusko-bawarska rozstawiła się na wschód od Höchstädtu, przy czym prawe skrzydło opierało się o wieś Blindheim. Marszałek Tallard rozmieścił swoje wojska nietypowo, pozostawiając środek szyku słabo broniony i koncentrując większość rezerw na skrzydłach, zwłaszcza w Blindheimie.
Pierwszy atak poprowadził Eugeniusz Sabaudzki na północy, co zmusiło Tallarda do przesunięcia części rezerw na północ. Gdy Marlborough zaatakował Blindheim, Tallard wysłał tam większość pozostałych rezerw, przez co osłabił środek swojego szyku.
Marlborough następnie wykorzystał osłabienie środka i zaatakował tam z większością swoich sił. Środek francuskiego szyku został zepchnięty do tyłu, a znaczna część ludzi Tallarda została odcięta w Blindheimie, gdzie mogły ich powstrzymać stosunkowo słabe siły sojusznicze.
Po pojmaniu marszałka Tallarda francuskie dowództwo całkowicie się rozpadło. Podczas gdy część armii francuskiej wycofała się, żołnierze w Blindheimie ostatecznie skapitulowali, przekonani o beznadziejności swojej sytuacji.
Straty
Źródła nie podają konkretnych liczb strat obu stron w bitwie pod Blenheim/Höchstädtem.
Następstwa i znaczenie
Bitwa pod Höchstädtem była pierwszą naprawdę poważną klęską wojsk francuskich w wojnach o sukcesję hiszpańską, a jej skutki były katastrofalne dla Francji i jej sojusznika Maksymiliana II Emanuela. Bawaria została okupowana przez wojska sojusznicze i musiała je zaopatrywać w żołnierzy oraz prowiant aż do końca wojny.
Upadek Bawarii zakończył bezpośrednie zagrożenie dla rdzenia Imperium Habsburskiego, a klęska tak osłabiła siłę uderzeniową wojsk francuskich, że umożliwiło to przeciwnikom ponowne rozdzielenie swoich armii i wyruszenie do Włoch oraz na granicę francusko-holenderską. Bitwa przyniosła także francuskiej stronie wielką traumę i powstała legenda o niepokonaności Eugeniusza Sabaudzkiego i Marlborougha, która prześladowała Francuzów aż do 1709 roku.
Dowódcy
Kluczowe fazy
- Manewrowanie i połączenie armii sojuszniczych — Armie sojusznicze pod dowództwem Eugeniusza Sabaudzkiego i Marlborougha szybko połączyły się na terytorium Bawarii, zaskakując francuskich dowódców.
- Francuskie rozstawienie i osłabienie środka — Marszałek Tallard rozmieścił większość rezerw na skrzydłach, zwłaszcza w Blindheimie, pozostawiając środek szyku słabo broniony.
- Atak na Blindheim i decydujące uderzenie na środek — Po ataku na Blindheim Marlborough wykorzystał osłabienie środka francuskiego szyku i zaatakował tam z większością swoich sił, rozstrzygając bitwę.
- Pojmanie Tallarda i kapitulacja Blindheimu — Po pojmaniu marszałka Tallarda francuskie dowództwo się rozpadło, a żołnierze w Blindheimie ostatecznie skapitulowali.
Ciekawostki
- Bitwa jest w świecie anglojęzycznym znana jako bitwa pod Blenheim, natomiast w niemieckim jako bitwa pod Höchstädtem.
- Francuski dowódca marszałek Tallard został pojmany podczas bitwy, co całkowicie rozbiło francuskie dowództwo.
- Klęska pod Höchstädtem doprowadziła do okupacji Bawarii przez wojska sojusznicze aż do końca wojny.
- Bitwa dała początek legendzie o niepokonaności Eugeniusza Sabaudzkiego i Marlborougha, która prześladowała Francuzów aż do 1709 roku.
Najczęstsze pytania
- Kiedy i gdzie odbyła się bitwa pod Blenheim?
- Bitwa odbyła się 13 sierpnia 1704 roku w pobliżu wsi Blindheim (Blenheim) koło Höchstädtu w Bawarii.
- Kto był głównym dowódcą obu stron?
- Sojusznikami dowodzili Eugeniusz Sabaudzki i książę Marlborough, armią francusko-bawarską marszałek Tallard, elektor Maksymilian II Emanuel oraz marszałek Marsin.
- Jaki był wynik bitwy?
- Bitwa zakończyła się miażdżącą klęską strony francuskiej i opanowaniem Bawarii przez antyfrancuską koalicję.
- Jakie były skutki bitwy dla Francji i Bawarii?
- Bawaria została okupowana przez wojska sojusznicze, a Francja poniosła pierwszą wielką klęskę w wojnie o sukcesję hiszpańską, co osłabiło jej siłę militarną w Europie.