Bitwa pod Ulm

Tło i przyczyny

Bitwa pod Ulm była kluczowym starciem wojny trzeciej koalicji, która powstała w 1805 roku pomiędzy Wielką Brytanią, Austrią, Szwecją i Rosją przeciwko napoleońskiej Francji. Armia austriacka pod dowództwem generała Karla Macka von Leiberich przedwcześnie wkroczyła do Bawarii, gdzie spodziewała się głównych walk w północnych Włoszech, podczas gdy rosyjskie oddziały dopiero maszerowały przez Polskę.

Francuska Grande Armée, pierwotnie zgromadzona pod Boulogne do inwazji na Anglię, została szybko przerzucona na południe i w ciągu kilku tygodni przeprowadziła szeroko zakrojony manewr, którym okrążyła siły austriackie w rejonie Ulm. Austriackie dowództwo zostało zaskoczone szybkością i skalą francuskiego natarcia, co doprowadziło do izolacji i następnie kapitulacji dużej części armii austriackiej.

Siły i dowódcy

Siły francuskie pod dowództwem Napoleona I obejmowały kilka korpusów pod komendą marszałków Murata, Neya, Lannesa i Soulta. Łączna liczba francuskich żołnierzy w kampanii sięgała do 177 000, przy czym do samego okrążenia Ulm zaangażowano kilka głównych korpusów.

Armię austriacką stanowiło około 72 000 żołnierzy pod dowództwem generała Karla Macka von Leiberich. Austriackie dowództwo oczekiwało, że główne walki odbędą się we Włoszech, dlatego zostało zaskoczone szybkim francuskim przerzutem i okrążeniem w Bawarii.

Przebieg bitwy

Po przekroczeniu Renu armia francuska przeprowadziła szeroko zakrojony manewr, którym okrążyła siły austriackie w rejonie Ulm. 8 października austriacka dywizja Franza Xavera von Auffenberga została pokonana pod Wertingenem, następnie 9 października Mack bez powodzenia próbował przekroczyć Dunaj i został pobity pod Günzburgiem.

Francuskie korpusy stopniowo zamykały pierścień wokół Ulm, przy czym 14 października marszałek Ney rozgromił mniejszy austriacki korpus pod Elchingenem i zepchnął jego resztki z powrotem do Ulm. Jednocześnie kawaleria Murata ścigała i rozproszyła korpus Franza von Wernecka, który próbował uciec na północny wschód, a Soult zapewnił kapitulację 4 600 Austriaków pod Memmingenem.

Do 16 października siły austriackie były całkowicie okrążone i 20 października generał Mack skapitulował z 25 000 żołnierzy, 18 generałami, 65 działami i 40 sztandarami. Niektórym częściom armii austriackiej udało się uciec i później dołączyły do rosyjskich sił generała Kutuzowa.

Straty

Straty francuskie były bardzo niskie, według angielskiej Wikipedii około 500 zabitych i 1 000 rannych. Straty austriackie obejmowały około 10 000 zabitych i rannych, 25 000 jeńców, 18 generałów, 65 dział i 40 sztandarów. Około 20 000 Austriaków zdołało uciec i część dołączyła do armii rosyjskiej; niektóre szacunki podają, że w całej kampanii zostało zneutralizowanych nawet 60 000 austriackich żołnierzy.

Następstwa i znaczenie

Austriacka kapitulacja pod Ulm umożliwiła Napoleonowi szybki marsz na Wiedeń, który wpadł w ręce Francuzów miesiąc później. Napoleon w swoim oświadczeniu podkreślił, że zwycięstwo zostało osiągnięte bez większych walk, dzięki słabej koordynacji przeciwnika.

Bitwa pod Ulm jest uważana za wzór strategicznego zwycięstwa osiągniętego manewrem i koncentracją sił, a nie bezpośrednią bitwą. Ta kampania jest do dziś studiowana w szkołach wojskowych i wpłynęła także na późniejsze plany wojskowe, na przykład niemiecki plan Schlieffena na początku I wojny światowej.

Ulm zapoczątkował najpomyślniejszy okres kariery wojskowej Napoleona i pokazał skuteczność jego armii oraz zdolność do szybkiego i zaskakującego manewru.

Kluczowe fazy

1. Okrążenie Ulm — Francuskie korpusy przeprowadziły szeroko zakrojony manewr, którym okrążyły siły austriackie w rejonie Ulm.
2. Bitwa pod Wertingenem i Günzburgiem — 8 października została pokonana austriacka dywizja pod Wertingenem, a 9 października Mack bez powodzenia próbował przekroczyć Dunaj pod Günzburgiem.
3. Bitwa pod Elchingenem — 14 października marszałek Ney rozgromił mniejszy austriacki korpus pod Elchingenem i zepchnął jego resztki z powrotem do Ulm.
4. Kapitulacja pod Ulm — 20 października 1805 generał Mack skapitulował z 25 000 żołnierzy, co przesądziło o wyniku bitwy.

Ciekawostki

• Bitwa pod Ulm jest często określana raczej jako zwycięstwo strategiczne niż klasyczna bitwa, ponieważ decydująca była manewrowość i okrążenie, a nie bezpośrednia walka.
• Generał Mack po kapitulacji stanął przed sądem wojskowym i został skazany na dwa lata więzienia.
• Armia Napoleona była pierwotnie zgromadzona do inwazji na Anglię, ale została szybko przerzucona na południe do decydującej interwencji w Niemczech.
• Austriackie dowództwo spodziewało się głównych walk we Włoszech, co przyczyniło się do ich zaskoczenia i klęski w Bawarii.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie odbyła się bitwa pod Ulm?

Bitwa miała miejsce od 15 do 20 października 1805 roku w okolicach miasta Ulm w Bawarii (dzisiejsze Niemcy).

Kto dowodził armią austriacką pod Ulm?

Siłami austriackimi dowodził generał Karl Mack von Leiberich.

Jakie były straty obu stron?

Straty francuskie wyniosły około 500 zabitych i 1 000 rannych, straty austriackie obejmowały około 10 000 zabitych i rannych oraz 25 000 jeńców.

Jakie było znaczenie bitwy pod Ulm?

Bitwa umożliwiła Napoleonowi szybki marsz na Wiedeń i jest uważana za wzór strategicznego zwycięstwa osiągniętego manewrem.