Bitwa pod Taginą

Tło i przyczyny

Po śmierci Teodoryka Wielkiego w roku 526 w Królestwie Ostrogotów nastąpiła niestabilność, którą wykorzystał cesarz Justynian I do rozpoczęcia wojen gotyckich mających na celu przywrócenie rzymskiej kontroli nad Italią. Po początkowych sukcesach Belizara i tymczasowym opanowaniu Italii sytuacja zmieniła się wraz z objęciem tronu przez króla Totilę, który w ciągu jedenastu lat panowania zdołał niemal całkowicie opanować Półwysep Apeniński i dwukrotnie zdobyć Rzym.

Justynian, po uwolnieniu sił na wschodzie, powierzył dowództwo armii eunuchowi Narsesowi, który zebrał silną i liczną armię, w tym wielu barbarzyńskich najemników, i w roku 552 wyruszył do Italii z zamiarem zakończenia wojny. Totila postanowił powstrzymać Narsesa i przygotował się do decydującego starcia pod Taginami, gdzie chciał wykorzystać swoją ciężką jazdę do przełamania linii wroga.

Siły i dowódcy

Armia bizantyjska pod dowództwem Narsesa była kosmopolityczna, liczyła około 20 000 żołnierzy, z których do 8 000 stanowili barbarzyńscy najemnicy (Longobardowie, Herulowie, Gepidzi, Hunowie i inni). Narses dysponował silną piechotą, łucznikami i katafraktami, przy czym część barbarzyńskich jeźdźców była zsiadła i tworzyła falangę. Armia ostrogocka króla Totili składała się również z Ostrogotów i wielu najemników, którzy wcześniej służyli Rzymianom, i polegała na ciężkiej jazdnych kopijnikach jako głównej sile uderzeniowej. Totila planował decydujący atak ciężką jazdą, aby przełamać środek linii bizantyjskiej.

Przebieg bitwy

Po przybyciu na miejsce bitwy Narses zaproponował Totili pokój, który został odrzucony. Obie armie ustawiły się naprzeciw siebie przy wiosce Taginae, przy czym Narses wybrał pozycję defensywną z łucznikami na skrzydłach i falangą w centrum. Totila próbował taktyk opóźniających, w tym wyzwania do pojedynku i udawanych negocjacji pokojowych, aby zyskać czas na przybycie posiłków pod dowództwem Teiasa.

Po przybyciu posiłków Totila wycofał armię na obiad, mając nadzieję, że Bizantyjczycy opuszczą pozycje, czego Narses nie pozwolił. Następnie Totila zebrał swoją ciężką jazdę w jedną linię i zaatakował centrum armii bizantyjskiej. Bizantyjscy łucznicy na skrzydłach utworzyli półkole i zasypali Gotów strzałami z obu stron, spowalniając atak. Po ciężkiej walce katafraktowie uderzyli w tyły gotyckiej piechoty, co spowodowało rozpad ataku i panikę wśród jednostek ostrogockich.

Totila został śmiertelnie ranny podczas odwrotu i zmarł wkrótce potem. Armia bizantyjska ścigała uciekających Gotów aż do nocy, zabijając około 6000 gotyckich wojowników.

Straty

Straty armii ostrogockiej udokumentowane są na około 6000 zabitych bezpośrednio w bitwie, wielu jeńców zostało zamordowanych krótko po starciu. Straty strony bizantyjskiej nie są wiarygodnie udokumentowane.

Następstwa i znaczenie

Po bitwie pod Taginami pozostałości armii ostrogockiej pod dowództwem nowego króla Teiasa wycofały się do miasta Ticinum, gdzie kontynuowały opór. Narses zdobył Rzym i inne obszary Italii, umacniając bizantyjską kontrolę nad półwyspem. Frankowie odmówili współpracy przeciw Bizantyjczykom, co ułatwiło kampanię bizantyjską.

Następna bitwa pod Mons Lactarius w roku 552 oznaczała ostateczną klęskę Ostrogotów i zakończenie ich zdolności wojskowej. Zwycięstwo pod Taginami było kluczowe dla odzyskania Italii przez Cesarstwo Bizantyjskie i zakończenia wojen gotyckich.

Kluczowe fazy

1. Opanowanie wzgórza — Narses wysłał piechotę, aby uniemożliwić gotyckie obejście przez kluczową ścieżkę na wzgórzu.
2. Taktyki opóźniające Totili — Totila wykorzystywał wyzwania do pojedynku, umiejętności jeździeckie i negocjacje pokojowe, aby opóźnić bitwę.
3. Atak ciężkiej jazdy — Totila zebrał jazdę w jedną linię i zaatakował centrum bizantyjskie.
4. Okupienie i rozpad ataku — Bizantyjscy łucznicy zasypali Gotów strzałami z obu stron, a katafraktowie uderzyli w tyły, co doprowadziło do panikarskiego odwrotu.

Uzbrojenie i technika

Ciekawostki

• Narses miał w czasie bitwy 74 lata i był eunuchiem, co było nietypowe dla najwyższego dowódcy wojskowego.
• Totila dwukrotnie zdobył Rzym podczas swojego panowania, co miało duże znaczenie ze względu na symbolikę miasta.
• Armia bizantyjska zawierała znaczny odsetek barbarzyńskich najemników z różnych plemion, w tym Longobardów, Herulów i Hunów.
• Totila został śmiertelnie ranny przez gepidzkiego wojownika Asbada podczas odwrotu z bitwy.
• Narses zastosował taktykę półkolistego ustawienia łuczników, co było innowacyjne i umożliwiło okrążenie jazdy gotyckiej.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie odbyła się bitwa pod Taginami?

Bitwa odbyła się w lipcu roku 552 w pobliżu wioski Taginae, niedaleko dzisiejszego Gualdo Tadino we Włoszech.

Kto dowodził siłami bizantyjskimi i ostrogockimi w bitwie?

Siłami bizantyjskimi dowodził eunuch Narses, a ostrogockimi król Totila.

Jaki był wynik bitwy pod Taginami?

Siły bizantyjskie rozgromiły armię ostrogocką, Totila został śmiertelnie ranny, a bitwa otworzyła drogę do odzyskania Italii.

Jakie taktyki zastosowano w bitwie?

Narses wybrał pozycję defensywną z łucznikami na skrzydłach i falangą w centrum, Totila polegał na ciężkiej jeździe do przełamania.