czołg krążownikowy

Opis

Czołg krążownikowy był brytyjską kategorią czołgów utworzoną po pierwszej wojnie światowej, przeznaczoną do szybkich manewrów i rozpoznania głęboko na terytorium wroga. W 1936 brytyjskie War Office podzieliło czołgi na dwie główne kategorie: ciężkie czołgi piechoty do wsparcia piechoty oraz szybkie czołgi krążownikowe do samodzielnych operacji podobnych do jazdy kawalerii. Te czołgi kładły nacisk na wysoką mobilność i szybkość, co doprowadziło do zastosowania cienkiego pancerza i słabszego uzbrojenia, aby utrzymać niską masę.

Pierwsze czołgi krążownikowe, takie jak Cruiser Tank Mark I (A9) i Cruiser Tank Mark II (A10), zostały opracowane przez firmę Vickers-Armstrongs i miały słabszy pancerz oraz uzbrojenie, które początkowo obejmowało dwufuntowe działko kalibru 40 mm. To działko miało dobrą przebijalność, ale brakowało mu amunicji odłamkowo-burzącej, co ograniczało zdolność do niszczenia artylerii przeciwpancernej. Stopniowo czołgi zostały przezbrojone na sześciopunktowe działko kalibru 57 mm, a także prowadzono rozwój silniejszych wariantów z 17-funtowym działem kalibru 76 mm. Niezawodność techniczna była częstym problemem, który udało się znacznie poprawić dopiero wraz z pojawieniem się czołgu Cromwell z silnikiem Rolls-Royce Meteor w 1944 roku.

Dane techniczne

Służba i użycie bojowe

Czołgi krążownikowe były używane głównie podczas drugiej wojny światowej, przy czym najsłynniejszym typem był Cruiser Tank Mk VI "Crusader", który odegrał znaczącą rolę w kampanii północnoafrykańskiej. Inne ważne typy to Covenanter, Centaur, Cromwell oraz Comet, przy czym Centaury i Cromwelle zostały po raz pierwszy użyte podczas lądowania w Normandii, a Comety dopiero w 1945 roku. Z czasem różnice między czołgami krążownikowymi a średnimi zmniejszały się, zwłaszcza pod względem pancerza i siły ognia.

Wraz z postępem technologicznym cięższe czołgi zaczęły dorównywać prędkości czołgom krążownikowym, co doprowadziło do przestarzałości tej koncepcji. Ostatnim przedstawicielem kategorii był czołg Centurion, który połączył mobilność czołgów krążownikowych z pancerzem czołgów piechoty i położył podwaliny pod nową kategorię głównych czołgów bojowych (Main Battle Tank).

Warianty

Ciekawostki

• Czołgi krążownikowe zostały nazwane według koncepcji ich użycia podobnej do jazdy kawalerii, czyli jako "krążowniki".
• Pierwotne uzbrojenie dwufuntowego działka kalibru 40 mm miało najlepszą przebijalność w swoim czasie, ale nigdy nie opracowano amunicji odłamkowo-burzącej dla tego działka.
• Niezawodność techniczna była częstym problemem czołgów krążownikowych, który znacznie poprawił się dopiero wraz z pojawieniem się czołgu Cromwell w 1944 roku.
• Ostatnim przedstawicielem kategorii czołgów krążownikowych był Centurion, który położył podwaliny pod nową kategorię głównych czołgów bojowych (MBT).
• Koncepcja szybkich czołgów została zastosowana również w Związku Radzieckim, gdzie powstała seria szybkich czołgów BT.

Najczęstsze pytania

Co to jest czołg krążownikowy?

Czołg krążownikowy to brytyjska kategoria szybkich czołgów przeznaczonych do samodzielnych operacji, rozpoznania i obejść wroga, kładąca nacisk na szybkość i mobilność.

Jakie było główne uzbrojenie czołgów krążownikowych?

Pierwotnie dwufuntowe działko kalibru 40 mm, później przezbrojone na sześciopunktowe działko kalibru 57 mm oraz próby użycia 17-funtowego działka kalibru 76 mm.

Dlaczego czołgi krążownikowe miały słaby pancerz?

Aby utrzymać niską masę i wysoką prędkość, zastosowano cienki pancerz, co jednak prowadziło do niewystarczającej ochrony na nowoczesnym polu walki.

Jaki był los koncepcji czołgów krążownikowych po drugiej wojnie światowej?

Koncepcja stała się przestarzała, ostatnim przedstawicielem był czołg Centurion, który połączył mobilność czołgów krążownikowych z pancerzem czołgów piechoty i położył podwaliny pod główne czołgi bojowe.