T-72
Radziecki główny czołg bojowy z automatycznym ładowaniem i armatą 125mm, jeden z najpowszechniejszych czołgów na świecie.
Opis
Czołg T-72 stanowi drugą generację radzieckich głównych czołgów bojowych, których rozwój bezpośrednio nawiązywał do doświadczeń z typem T-64. Prace rozwojowe rozpoczęto jako reakcję na potrzebę bardziej niezawodnego i tańszego czołgu, który byłby odpowiedni do masowej produkcji i eksportu do krajów sojuszniczych. Pierwszy prototyp powstał w 1968 roku w Uralwagonzawodzie, a produkcja seryjna rozpoczęła się w 1971 roku. T-72 zaprojektowano jako "model mobilizacyjny" z prostszym i bardziej niezawodnym silnikiem V-45, co umożliwiło jego szerokie rozpowszechnienie i produkcję w innych krajach bloku wschodniego.
Konstrukcja czołgu T-72 opiera się na praktycznych doświadczeniach z radzieckich czołgów II wojny światowej, kładąc nacisk na niski profil, niewielką masę (41 t) oraz prostotę obsługi. Czołg wyposażono w automatyczny system ładowania, co pozwoliło zmniejszyć załogę do trzech członków. Pierwotne wersje miały jednolity pancerz stalowy, późniejsze warianty wyposażono w pancerz warstwowy i reaktywny. Czołg jest zdolny do brodzenia rzek na głębokość do 5 metrów za pomocą rurki do oddychania i wyposażony w systemy ochrony przed promieniowaniem i substancjami chemicznymi (w wersjach eksportowych te elementy były pominięte).
Dane techniczne
| Kraj pochodzenia | Związek Radziecki |
|---|---|
| Wprowadzenie | 1973 |
| Masa | ~41–44 t |
| Główna broń | 125 mm armata gładkolufowa 2A46 (automat ładujący) |
| Załoga | 3 |
| Maks. prędkość | ~60 km/h |
Służba i użycie bojowe
T-72 stał się najczęściej używanym czołgiem państw Układu Warszawskiego od lat 70. aż do rozpadu Związku Radzieckiego i był szeroko eksportowany do wielu krajów, w tym Finlandii, Indii, Iranu, Iraku, Syrii czy Jugosławii. Licencjonowane i nieoficjalne kopie produkowano w Polsce, Czechosłowacji i Jugosławii, przy czym niektóre wersje eksportowe miały słabszy pancerz i prostsze wyposażenie.
Czołgi T-72 były używane w wielu konfliktach, w tym w wojnie iracko-irańskiej, wojnie w Zatoce Perskiej oraz rosyjskiej inwazji na Ukrainę. W niektórych starciach, zwłaszcza przeciw nowoczesnym zachodnim czołgom, wersje eksportowe T-72 poniosły ciężkie straty, co było spowodowane nie tylko techniczną przestarzałością, ale także brakiem nowoczesnej amunicji, słabszym wyszkoleniem załóg i problemami logistycznymi.
Warianty
Ciekawostki
- T-72 był drugim najpowszechniejszym czołgiem produkcji powojennej po seriach T-54/55.
- W okresie 1971–1982 część dokumentacji technicznej T-72 wyciekła do CIA dzięki polskiemu pułkownikowi Ryszardowi Kuklińskiemu.
- Pierwotny T-72 ma stosunkowo słaby silnik o mocy 780 KM, będący ulepszoną wersją silnika pierwotnie zaprojektowanego dla T-34.
- Wnętrze kadłuba i wieży wyłożone jest syntetycznym materiałem związków boru, który zmniejsza ilość promieniowania przenikającego do czołgu (wersje eksportowe nie miały tej ochrony).
- Średnia szybkostrzelność dzięki automatycznemu ładowaniu wynosi od 6 do 8 strzałów na minutę.
Najczęstsze pytania
- Ile egzemplarzy czołgu T-72 wyprodukowano?
- Wyprodukowano około 20 tysięcy egzemplarzy czołgu T-72.
- Jakie jest główne uzbrojenie czołgu T-72?
- Czołg T-72 wyposażony jest w działo typu 2A46 kalibru 125 mm.
- Jaka jest załoga czołgu T-72?
- Załogę stanowią trzy osoby: dowódca, celowniczy i kierowca.
- Które kraje produkowały licencjonowane wersje T-72?
- Licencjonowane wersje czołgu T-72 produkowano w Polsce i Czechosłowacji.