Bitwa pod Flodden
Najcięższa szkocka klęska — zginął król i większość szlachty. Szczegółowa analiza uzupełniana jest z wielu źródeł.
Tło i przyczyny
Wieki przerywanych wojen między Anglią a Szkocją zostały formalnie zakończone traktatem o wieczystym pokoju w 1502 roku między Jakubem IV Szkockim a Henrykiem VII Angielskim. Napięcia jednak trwały z powodu napadów przekraczających granicę, rywalizacji morskiej oraz roszczeń Henryka VIII do zwierzchnictwa nad Szkocją.
Jakub IV wypowiedział wojnę Anglii, aby wypełnić zobowiązania Auld Alliance z Francją i odciągnąć angielskie oddziały od króla Francji Ludwika XII. Anglia w tym czasie była zaangażowana w wojnę Ligi Cambrai, broniąc Włoch i papieża przed Francuzami. Armia szkocka przekroczyła rzekę Tweed i rozpoczęła zdobywanie angielskich zamków przygranicznych, rozpoczynając inwazję na Anglię.
Siły i dowódcy
Armia szkocka liczyła około 34 000 mężczyzn, podzielonych na cztery główne oddziały dowodzone przez szlachtę, takich jak lord Home, hrabia Huntly, Jakub IV i inni. Była wyposażona w długie piki oraz ciężką artylerię, w tym duże działa znane jako "Siedem sióstr".
Armia angielska liczyła około 26 000–28 000 mężczyzn, w tym piechotę uzbrojoną w tradycyjne polearms i długie łuki, lekką artylerię oraz jazdę. Dowódcą był hrabia Surrey, który planował obejście pozycji szkockich i atak od tyłu, aby uniknąć bezpośredniego ataku na dobrze ufortyfikowane pozycje szkockie.
Przebieg bitwy
Jakub IV wybrał silną pozycję obronną na wzgórzu Flodden Edge, chronioną bagnami i stromymi zboczami. Surrey wezwał Jakuba do walki na otwartym polu, co zostało odrzucone.
Anglicy wykonali obejście przez rzekę Till i starożytną drogę rzymską, przesuwając się na wzgórze Branxton, gdzie armia szkocka przeniosła się, aby zapobiec zajęciu tej kluczowej pozycji przez Anglików.
Bitwa rozpoczęła się po południu wymianą ognia artyleryjskiego, po czym nastąpił zjazd szkockiej piechoty z pikami w dół wzgórza. Nieznajomość bagiennego terenu rozbiła formacje szkockie, co pozwoliło angielskim oddziałom wykorzystać przewagę w walce wręcz.
Starcie było zaciekłe, Jakub IV zginął w walce, co oznaczało ciężką stratę dla szkockiej szlachty i doprowadziło do kryzysu politycznego w kraju.
Straty
Dokładne liczby strat nie są podane w źródłach, dlatego nie można wiarygodnie ustalić liczby poległych lub rannych po obu stronach.
Następstwa i znaczenie
Śmierć Jakuba IV, ostatniego brytyjskiego monarchy poległego w bitwie, oraz utrata dużej części szkockiej szlachty wywołały w Szkocji kryzys polityczny. Bitwa oznaczała znaczącą porażkę Szkocji i umocniła pozycję Anglii na północnej granicy.
Brytyjscy historycy czasami uważają bitwę pod Flodden za symboliczny koniec średniowiecza na Wyspach Brytyjskich, podobnie jak bitwę pod Bosworth w 1485 roku.
Kluczowe fazy
- Przesunięcie i obejście Anglików — Surrey wykonał obejście przez rzekę Till i starożytną drogę rzymską, aby dostać się na tyły armii szkockiej.
- Przesunięcie Szkotów na wzgórze Branxton — Jakub IV opuścił pierwotny obóz na Flodden Edge i zajął pozycję na wzgórzu Branxton, aby zapobiec zajęciu wzgórza przez Anglików.
- Wymiana ognia artyleryjskiego — Bitwa rozpoczęła się wymianą ognia artyleryjskiego, podczas której szkocka ciężka artyleria nie była zbyt skuteczna z powodu złego rozmieszczenia.
- Atak szkockiej piechoty i rozpad formacji — Szkocka piechota zaatakowała ze wzgórza, ale bagienny teren rozbił ich formacje, co pozwoliło angielskim oddziałom wykorzystać przewagę w walce wręcz.
Uzbrojenie i technika
Ciekawostki
- Jakub IV był ostatnim brytyjskim monarchą, który zginął w bitwie.
- Bitwa pod Flodden jest uważana przez niektórych brytyjskich historyków za koniec średniowiecza na Wyspach Brytyjskich.
- Szkocka ciężka artyleria była znana jako "Siedem sióstr".
- Angielski dowódca Surrey otrzymał sztandar św. Cuthberta, który był symbolem zwycięstwa nad Szkotami już w latach 1138 i 1346.
- Armia szkocka była częściowo wyposażona w nowe francuskie piki, które wymagały specjalnego szkolenia.
Najczęstsze pytania
- Kiedy i gdzie odbyła się bitwa pod Flodden?
- Bitwa odbyła się 9 września 1513 roku pod Branxton w hrabstwie Northumberland w północnej Anglii.
- Kto byli głównymi dowódcami bitwy?
- Armią szkocką dowodził król Jakub IV, armią angielską dowodził hrabia Surrey.
- Jaki był wynik bitwy pod Flodden?
- Bitwę wygrało Królestwo Anglii, przy czym Jakub IV zginął w walce.
- Jakie bronie zostały użyte w bitwie?
- Szkoci używali długich pik i ciężkiej artylerii, Anglicy tradycyjnych polearms, długich łuków i lekkiej artylerii.