Bitwa pod Tewkesbury

Tło i przyczyny

Bitwa pod Tewkesbury była jednym z kluczowych starć wojny Dwóch Róż, toczonej pomiędzy rodami Lancasterów i Yorków o tron angielski. W poprzednich latach Edward IV został zmuszony do opuszczenia Anglii przez swojego byłego sojusznika Ryszarda Neville’a, hrabiego Warwick, lecz dzięki wsparciu księcia Burgundii powrócił i po zwycięstwie w bitwie pod Barnet odzyskał kontrolę nad Londynem.

Lancasterowie, dowodzeni przez Małgorzatę Andegaweńską i jej syna Edwarda, księcia Walii, próbowali połączyć siły z Jasperem Tudorem w Walii, lecz zostali zatrzymani pod Gloucester i zmuszeni do walki pod Tewkesbury. Bitwa ta zakończyła jeden z etapów wojny Dwóch Róż i na pewien czas uniemożliwiła Lancasterom próbę odzyskania tronu.

Siły i dowódcy

Armia Lancasterów liczyła około 6 000 ludzi i była dowodzona przez Małgorzatę Andegaweńską, a głównym dowódcą wojskowym był książę Somerset. W armii znajdowali się także inni ważni dowódcy, tacy jak lord Wenlock i Edward, książę Walii. Ich celem było połączenie się z innymi siłami Lancasterów w Walii.

Yorkowie pod wodzą Edwarda IV dysponowali około 5 000–6 000 żołnierzy. Edward IV dowodził główną częścią armii, jego brat Ryszard, książę Gloucester, prowadził awangardę, a lord Hastings tylną straż. Yorkowie mieli przewagę w artylerii i byli lepiej zorganizowani.

Przebieg bitwy

Lancasterowie zajęli pozycje obronne na południe od Tewkesbury, chronieni przez rzeki Avon i Severn oraz pagórkowaty teren z krzewami i drzewami. Somerset rozmieścił swoje wojsko wśród drzew, aby zminimalizować skuteczność artylerii Yorków, lecz tym samym wystawił skrzydła swojej armii na niebezpieczeństwo.

Bitwa rozpoczęła się atakiem Yorków, którzy wykorzystali swoją przewagę w artylerii i łucznikach. Somerset próbował obejść lewe skrzydło Yorków, lecz został odparty i następnie zaatakowany przez 200 włóczników, których Edward IV ukrył w lesie. Ten atak doprowadził do rozbicia linii Lancasterów.

W powstałej panice Somerset miał rzekomo zabić lorda Wenlocka, swojego towarzysza broni, za brak aktywności lub zdradę. Reszta armii Lancasterów rzuciła się do ucieczki, wielu żołnierzy zostało zabitych podczas odwrotu lub utonęło próbując przekroczyć rzekę.

Straty

Według polskiej i angielskiej Wikipedii zginęła około połowa armii Lancasterów, w tym wielu dowódców. Dokładna liczba zabitych, rannych i pojmanych nie jest wiarygodnie udokumentowana. Straty Yorków nie są podane w źródłach.

Następstwa i znaczenie

Bitwa pod Tewkesbury oznaczała koniec nadziei Lancasterów na odzyskanie angielskiego tronu na kolejne czternaście lat. Edward, książę Walii, jedyny syn Henryka VI, został zabity albo bezpośrednio w bitwie, albo wkrótce po niej stracony. Wszyscy główni dowódcy Lancasterów zostali wkrótce po bitwie straceni, Małgorzata Andegaweńska została pojmana, a Henryk VI uwięziony w Tower, gdzie wkrótce potem został zabity.

Zwycięstwo Yorków przyniosło Anglii okres względnego spokoju aż do śmierci Edwarda IV w 1483 roku. Bitwa pod Tewkesbury była jednym z decydujących momentów wojny Dwóch Róż i na pewien czas ustabilizowała sytuację polityczną w kraju.

Kluczowe fazy

1. Zajęcie pozycji obronnych przez Lancasterów — Lancasterowie rozmieścili swoje siły wśród drzew i krzewów na południe od Tewkesbury, aby zminimalizować skuteczność artylerii Yorków.
2. Atak Yorków i ostrzał artyleryjski — Yorkowie rozpoczęli atak wspierany przez artylerię i łuczników, co wywołało zamieszanie w szeregach Lancasterów.
3. Manewr obronny Somerseta i kontratak włóczników — Somerset próbował obejść lewe skrzydło Yorków, lecz został odparty i następnie zaatakowany przez włóczników, co doprowadziło do rozbicia linii Lancasterów.
4. Ucieczka i masakra Lancasterów — Po załamaniu się obrony większość armii Lancasterów rzuciła się do ucieczki, wielu żołnierzy zostało zabitych lub utonęło podczas próby ucieczki.

Uzbrojenie i technika

Ciekawostki

• Bitwa pod Tewkesbury była jednym z najbardziej decydujących starć wojny Dwóch Róż.
• Edward, książę Walii, był jedynym posiadaczem tego tytułu, który zginął w bitwie.
• Po bitwie wszyscy główni dowódcy Lancasterów zostali straceni, w tym książę Somerset.
• Królowa Małgorzata Andegaweńska została po bitwie pojmana i uwięziona.
• Król Henryk VI został wkrótce po bitwie zabity w Tower.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie odbyła się bitwa pod Tewkesbury?

Bitwa miała miejsce 4 maja 1471 roku w pobliżu miasta Tewkesbury w Gloucestershire.

Kto zwyciężył w bitwie pod Tewkesbury?

Zwycięstwo odnieśli Yorkowie pod wodzą Edwarda IV.

Jakie były straty obu stron?

Według źródeł zginęła około połowa armii Lancasterów, dokładne liczby nie są znane; straty Yorków nie są podane.

Jakie było znaczenie bitwy pod Tewkesbury?

Bitwa zakończyła jeden z etapów wojny Dwóch Róż i na czternaście lat uniemożliwiła Lancasterom próbę odzyskania tronu.