Bitwa pod Edgehill

Tło i przyczyny

Po stwierdzeniu, że porozumienie między Karolem I a parlamentem nie jest możliwe, król 2 marca 1642 udał się na północ Anglii i obie strony zaczęły gromadzić wojsko do zbrojnego konfliktu. Karol próbował zająć Kingston upon Hull, lecz bez powodzenia, podczas gdy w sierpniu zdobył zapasy wojskowe w Nottingham i Lincoln, a 22 sierpnia wypowiedział parlamentowi wojnę poprzez wzniesienie królewskiego sztandaru w Nottingham.

Parlament wysłał armię pod dowództwem hrabiego Essex, która zebrała się w Northampton i następnie ruszyła w kierunku Worcester. Karol zdecydował się nie atakować bezpośrednio Worcester, lecz skierował się na Londyn, by zmusić armię parlamentarną do decydującej bitwy na otwartym polu.

Siły i dowódcy

Wojska królewskie miały przewagę w kawalerii, którą dowodził książę Rupert, podczas gdy kawaleria parlamentarna była mniej doświadczona i uzbrojona według taktyki strzelania z siodła. Królewska piechota była ustawiona w szwedzkiej formacji, natomiast piechota parlamentarna była lepiej wyposażona niż królewska, która często nie miała zbroi, a niektóre oddziały posiadały jedynie improwizowaną broń. Dowódcami po stronie królewskiej byli Patrick Ruthven i Jacob Astley, po stronie parlamentarnej dowodził hrabia Essex oraz inni oficerowie, tacy jak Sir John Meldrum i Sir William Balfour.

Przebieg bitwy

22 października obie armie niespodziewanie spotkały się w pobliżu Edge Hill. Wojska królewskie przygotowały się do walki na szczycie wzgórza, armia parlamentarna rozmieściła się w częściowo chronionej pozycji między Kinetonem a siłami królewskimi. Bitwa rozpoczęła się dopiero po pojawieniu się króla wśród swoich żołnierzy i jego zachęcie, co sprowokowało ogień parlamentarny i następną odpowiedź królewską.

Królewska kawaleria zaatakowała kawalerię parlamentarną, która została zaskoczona dezercją części swoich jeźdźców i następującym odwrotem. Kawaleria królewska zamiast kontynuować atak, ścigała uciekających żołnierzy i rozproszyła się. Piechota po obu stronach walczyła, przy czym piechota parlamentarna i kawaleria zdołały częściowo powstrzymać postęp oddziałów królewskich. Król nakazał odprowadzić swoich synów w bezpieczne miejsce, a po zmroku generał parlamentarny Essex zarządził odwrót.

Następnego dnia obie armie ponownie się ustawiły, ale żadna ze stron nie chciała kontynuować walki. Karol zaoferował Essexowi łaskę, jeśli przyjmie jego warunki, lecz posłaniec nie był w stanie doręczyć depeszy. Essex wycofał się do Worcester, a Karol ruszył dalej w kierunku Londynu, jednak wolniej i z całą armią, ostatecznie osiedlając się w Oksfordzie.

Straty

Źródła nie podają dokładnych liczb strat po obu stronach, opisują jedynie częściowe odwroty, częściowe sukcesy oraz straty wśród dowódców, takie jak śmierć lorda Lindsey i Sir Edmunda Verneya. Szacunki liczby poległych lub rannych nie są wiarygodnie udokumentowane.

Następstwa i znaczenie

Nierozstrzygnięty wynik bitwy uniemożliwił szybkie zwycięstwo którejkolwiek ze stron i wojna trwała jeszcze kolejne cztery lata. Karol kontynuował marsz na Londyn, lecz nie zdołał przełamać obrony miasta przed przybyciem posiłków pod dowództwem Essex. Po niepowodzeniu pod Turnham Green król wycofał się do Oksfordu, który stał się jego główną siedzibą na resztę wojny.

Bitwa ukazała brak dyscypliny wśród królewskiej kawalerii, która często ścigała uciekających wrogów zamiast kontynuować walkę, co uniemożliwiło decydujące zwycięstwo. Po stronie parlamentu po bitwie sądownie badano działania dowódcy pokonanej kawalerii Sir Jamesa Ramsaya, który jednak został uniewinniony. Bitwa nadała ton długiemu i wyczerpującemu konfliktowi między obiema stronami.

Kluczowe fazy

1. Spotkanie armii — Wieczorem 22 października obie armie niespodziewanie spotkały się w pobliżu Edge Hill.
2. Początek bitwy — Bitwa rozpoczęła się dopiero po południu 23 października, gdy król zachęcił swoich żołnierzy do ataku.
3. Atak królewskiej kawalerii — Królewska kawaleria zaatakowała kawalerię parlamentarną, która została częściowo rozproszona.
4. Rozproszenie królewskiej kawalerii — Królewska kawaleria ścigała uciekających wrogów i rozproszyła się, co uniemożliwiło decydujące zwycięstwo.
5. Zakończenie bitwy — Bitwa zakończyła się o zmierzchu, obie armie wycofały się na pierwotne pozycje.

Uzbrojenie i technika

Ciekawostki

• Przed bitwą Jacob Astley wygłosił słynną "Modlitwę żołnierza".
• Podpułkownik Robert Welch został na miejscu pasowany na bannereta i otrzymał pierwszy złoty medal za walkę na polu bitwy.
• Sir James Ramsay, dowódca parlamentarnej kawalerii, był po bitwie sądownie badany i uniewinniony.
• Ostatni żyjący uczestnik bitwy, William Hiseland, walczył jeszcze 67 lat później w bitwie pod Malplaquet.
• Królewska kawaleria często łamała dyscyplinę, ścigając uciekających wrogów zamiast kontynuować walkę.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie odbyła się bitwa pod Edge Hill?

Bitwa odbyła się 23 października 1642 niedaleko Edge Hill i Kinetonu w południowym Warwickshire.

Kto dowodził armią parlamentarną w bitwie pod Edge Hill?

Armią parlamentarną dowodził Robert Devereux, 3. hrabia Essex.

Jaki był wynik bitwy pod Edge Hill?

Bitwa zakończyła się nierozstrzygnięciem, żadna ze stron nie odniosła decydującego zwycięstwa.

Jakie znaczenie miała bitwa pod Edge Hill dla angielskiej wojny domowej?

Bitwa uniemożliwiła szybkie zwycięstwo jednej ze stron i doprowadziła do kontynuacji wojny przez kolejne cztery lata.