Bitwa pod Hattin

Tło i przyczyny

Bitwa pod Hattinem rozegrała się w kontekście długotrwałego konfliktu między państwami krzyżowców w Lewancie a siłami muzułmańskimi pod wodzą Saladyna, który zjednoczył Egipt i Syrię pod swoim panowaniem i dążył do odzyskania Jerozolimy. Po śmierci króla Jerozolimy Baldwina IV, cierpiącego na trąd, tron objął Guy de Lusignan, którego rządy naznaczone były wewnętrznymi sporami między miejscową szlachtą a nowo przybyłymi rycerzami z Europy. Te podziały osłabiły państwa krzyżowców w czasie, gdy Saladin nasilił swoje działania wojenne przeciwko nim.

Napięcie osiągnęło szczyt, gdy Renaud de Châtillon złamał rozejm i napadł na muzułmańską karawanę, co doprowadziło do wznowienia działań wojennych. Saladin rozpoczął oblężenie Tyberiady, która miała strategiczne znaczenie, a krzyżowcy pod naciskiem mistrza templariuszy Gérarda de Rideforta i Renauda de Châtillon wyruszyli na pomoc miastu, mimo ostrzeżeń Rajmunda z Trypolisu, który preferował ostrożniejszą taktykę. Ten krok doprowadził do decydującej bitwy pod Hattinem.

Siły i dowódcy

Armia Saladyna była liczna, szacowana na około 40 000 ludzi, w tym 12 000 regularnej ciężkiej jazdy, i składała się z różnych grup etnicznych, takich jak Turcy, Kurdowie, Arabowie, mamelucy i inni, z dobrze zorganizowaną ciężką i lekką jazdą oraz piechotą. Dowódcami byli Saladin, atabeg Muzaffa ad-Din Gökböri na lewym skrzydle i siostrzeniec Saladyna Taki ad-Din na prawym skrzydle. Siły krzyżowców, około 18 000–20 000 ludzi, tworzyli rycerze, zakonni templariusze i joannici, nieszlacheccy serżanci, piechota i lekka jazda turkopolów. Najwyższym dowódcą był król Guy de Lusignan, ale de facto dowodził konetabl Amaury de Lusignan. Krzyżowcy posiadali relikwię Prawdziwego Krzyża jako sztandar. Saladin planował wywabić krzyżowców z umocnionego obozu i zniszczyć ich w polu, co udało mu się dzięki podstępowi i okrążeniu pod Rogami Hattinu.

Przebieg bitwy

Krzyżowcy wyruszyli 3 lipca z twierdzy Seforia w kierunku Tyberiady, nieustannie ścigani przez łuczników Saladyna, którzy ostrzeliwali ich i spowalniali marsz. Krzyżowcy próbowali dotrzeć do wody przy Jeziorze Genezaret, ale Saladin zablokował dostęp do źródeł pod Hattinem. Po półdniowym marszu krzyżowcy rozbili obóz na wzgórzu Rogi Hattinu, gdzie zostali otoczeni i pozbawieni wody. Następnego ranka, 4 lipca, krzyżowcy zostali zaatakowani przez siły muzułmańskie, które podpalały zarośla, pogarszając ich sytuację dymem i pragnieniem.

Krzyżowcy pod wodzą Guya de Lusignan i jego brata Amaury'ego podjęli kilka ataków na pozycje Saladyna, w tym atak prowadzony przez Rajmunda z Trypolisu, który ostatecznie przebił się z okrążenia i uciekł. Reszta armii krzyżowców została stopniowo rozbita, a większość piechoty poddała się lub została zabita. Rycerze walczyli dzielnie, ale byli wyczerpani i otoczeni. Po trzech desperackich szarżach krzyżowcy zostali ostatecznie pokonani, Guy de Lusignan został pojmany wraz z innymi ważnymi baronami.

Straty

Straty krzyżowców były katastrofalne, większość armii została zabita lub pojmana. Ponad 200 templariuszy i joannitów zostało na rozkaz Saladyna straconych, pozostali jeńcy sprzedani w niewolę lub przetrzymywani w niewoli. Straty muzułmanów nie są wiarygodnie udokumentowane. Dokładne liczby nie są podane w źródłach.

Następstwa i znaczenie

Bitwa pod Hattinem oznaczała zasadniczy zwrot na korzyść muzułmanów w Lewancie. Saladin po zwycięstwie szybko zdobył niemal całe Królestwo Jerozolimskie, w tym samą Jerozolimę, która skapitulowała 2 października 1187 roku. Z państw krzyżowców pozostał tylko port Tyr i kilka zamków. Katastrofa pod Hattinem wywołała szok w Europie i doprowadziła do ogłoszenia trzeciej wyprawy krzyżowej, która rozpoczęła się w 1189 roku i częściowo przywróciła chrześcijańską kontrolę nad regionem. Jednak państwa krzyżowców pozostały trwale osłabione, a ich siła militarna została ostatecznie złamana dopiero w bitwie pod La Forbie w 1244 roku.

Dowódcy

Kluczowe fazy

1. Marsz na Tyberiadę — Krzyżowcy wyruszyli z twierdzy Seforia i byli nieustannie ścigani przez łuczników Saladyna.
2. Okrążenie pod Rogami Hattinu — Saladin otoczył krzyżowców na wzgórzu bez wody i zablokował ich drogi odwrotu.
3. Ataki krzyżowców — Krzyżowcy podjęli kilka ataków prowadzonych przez Guya de Lusignana i Rajmunda z Trypolisu, który ostatecznie przebił się z okrążenia.
4. Rozbicie i pojmanie — Reszta armii krzyżowców została rozbita, większość piechoty się poddała, rycerze zostali pojmani lub zabici.

Uzbrojenie i technika

Ciekawostki

• Bitwa nazywana jest także Bitwą pod Rogami Hattinu od kształtu pobliskiego wygasłego wulkanu.
• Saladin zaoferował Guyowi de Lusignanowi wodę jako znak łaski, ale Guy przekazał ją Renaudowi de Châtillon, którego Saladin kazał stracić.
• Zwycięstwo pod Hattinem doprowadziło do zdobycia Jerozolimy i wywołało trzecią wyprawę krzyżową.
• Ponad 200 templariuszy i joannitów zostało na rozkaz Saladyna straconych, co było wyjątkowe wobec zwyczajowej praktyki traktowania jeńców wojennych.
• Rajmund z Trypolisu, który brał udział w bitwie, po przebiciu się z okrążenia schronił się w Trypolisie, gdzie później zmarł.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie odbyła się bitwa pod Hattinem?

Bitwa odbyła się 4 lipca 1187 roku pod Rogami Hattinu w pobliżu Tyberiady.

Kto dowodził armiami w bitwie pod Hattinem?

Siłami krzyżowców dowodził król Guy de Lusignan, armią muzułmańską sułtan Saladin.

Jaki był wynik bitwy pod Hattinem?

Saladin odniósł miażdżące zwycięstwo, co doprowadziło do zdobycia Jerozolimy i większości państw krzyżowców.

Jakie były skutki bitwy dla państw krzyżowców?

Bitwa oznaczała utratę większości terytoriów i wywołała trzecią wyprawę krzyżową.