Bitwa pod Megiddo

Tło i przyczyny

Bitwa pod Megiddo była częścią walk na bliskowschodnim froncie I wojny światowej. Na początku wojny Imperium Osmańskie przystąpiło do Państw Centralnych i w latach 1915–1916 podjęło nieudane ataki na Kanał Sueski, który był kluczowy dla brytyjskich połączeń z Indiami i innymi koloniami. Siły brytyjskie pod dowództwem generała Murray'a stopniowo wypierały wojska osmańskie przez Synaj do Palestyny, gdzie jednak w dwóch pierwszych bitwach pod Gazą poniosły porażkę.

W 1916 roku wybuchło arabskie powstanie przeciwko osmańskiej dominacji, wspierane przez brytyjskiego oficera T. E. Lawrence'a. Po zdobyciu Akaby w lipcu 1917 Arabowie uzyskali dostęp do zaopatrzenia i mogli rozszerzyć swoje działania na północ. W 1917 roku dowództwo nad siłami brytyjskimi objął generał Edmund Allenby, który po wzmocnieniu swoich oddziałów zdobył Jerozolimę i w 1918 roku kontynuował ofensywę na północ Palestyny.

Siły i dowódcy

Po stronie Ententy stała Egipska Armia Ekspedycyjna, złożona z brytyjskich, indyjskich, australijskich i nowozelandzkich oddziałów, wzmocniona francuskim oddziałem i arabskimi powstańcami dowodzonymi przez księcia Fajsala. Dowódcą sił sprzymierzonych był generał Edmund Allenby. Arabska Armia Północna działała na wschód od Jordanu i blokowała osmańskie garnizony.

Obronę osmańską stanowiła Grupa Armii Yildirim pod dowództwem niemieckiego generała Otto Limana von Sanderse, obejmująca trzy armie (Ósmą, Siódmą i Czwartą Armię) rozmieszczone od wybrzeża Morza Śródziemnego po wnętrze Palestyny i Jordanii. Siły osmańskie były wspierane przez niemieckie oddziały i technikę.

Przebieg bitwy

Bitwa rozpoczęła się 19 września 1918 roku potężnym atakiem brytyjskich i indyjskich dywizji XXI Korpusu na nadmorskim odcinku frontu, gdzie obrona osmańska była najsłabsza. Po przełamaniu linii w rejonie Równiny Szaronu do wyłomu wkroczyły jednostki kawalerii Desert Mounted Corps i szybko posuwały się na tyły armii osmańskich.

Równocześnie Arabska Armia Północna rozpoczęła atak na węzeł kolejowy w Darze, zakłócając osmańskie linie zaopatrzenia i odwrotu. W Górach Judzkich brytyjskie oddziały XX Korpusu walczyły, by uniemożliwić odwrót osmańskiej Siódmej Armii przez Jordan.

Brytyjskie i sprzymierzone oddziały zajęły kluczowe miasta i węzły kolejowe, takie jak Tulkarm, Nablus, Nazaret, Afula i Beisan, całkowicie odcinając siły osmańskie od odwrotu. Walki toczyły się także w rejonie Ammanu i Es Salt, gdzie osmańska Czwarta Armia również została pokonana.

W wyniku szybkiego postępu sił sprzymierzonych i załamania się obrony osmańskiej do niewoli dostały się dziesiątki tysięcy żołnierzy osmańskich, a alianci zajęli rozległe tereny w Palestynie i Syrii.

Straty

Według angielskiej Wikipedii wynikiem bitwy było "wiele dziesiątek tysięcy jeńców" po stronie Imperium Osmańskiego; dokładne liczby strat poszczególnych stron nie są wiarygodnie udokumentowane w źródłach.

Następstwa i znaczenie

Bitwa pod Megiddo oznaczała ostateczne załamanie się osmańskich pozycji obronnych na froncie syryjsko-palestyńskim. Siły sprzymierzone po zwycięstwie szybko zajęły Darę, Damaszek i posuwały się aż do Aleppo, otwierając drogę do całkowitej klęski Imperium Osmańskiego na Bliskim Wschodzie.

Wynikiem bitwy było nie tylko zwycięstwo militarne, ale także zasadnicza zmiana sytuacji politycznej w regionie. Imperium Osmańskie zostało zmuszone 30 października 1918 roku do podpisania rozejmu w Mudros, kończąc swój udział w I wojnie światowej i otwierając drogę do rozpadu imperium oraz powstania nowych państw na Bliskim Wschodzie.

Kluczowe fazy

1. Przełamanie na wybrzeżu — 19 września 1918 brytyjskie i indyjskie dywizje rozpoczęły atak na nadmorski odcinek frontu, gdzie szybko przełamały osmańską obronę.
2. Kawaleria wdziera się na tyły — Jednostki kawalerii Desert Mounted Corps wdarły się przez wyłom i zajęły kluczowe miasta oraz węzły kolejowe na tyłach armii osmańskich.
3. Atak Arabskiej Armii Północnej — Arabska Armia Północna zaatakowała węzeł kolejowy w Darze, zakłócając osmańskie linie zaopatrzenia i odwrotu.
4. Okążenie i kapitulacja sił osmańskich — Oddziały sprzymierzone odcięły armie osmańskie od odwrotu, co doprowadziło do masowej niewoli i załamania się osmańskiej obrony.

Ciekawostki

• Nazwę bitwy wybrał generał Allenby ze względu na biblijną symbolikę, choć bezpośrednio pod Tel Megiddo toczyło się niewiele walk.
• Bitwa była ostatnią dużą ofensywą Ententy na bliskowschodnim froncie I wojny światowej.
• Arabska Armia Północna pod dowództwem księcia Fajsala odegrała znaczącą rolę w zakłóceniu osmańskich linii komunikacyjnych.
• Oddziały sprzymierzone odniosły decydujące zwycięstwo przy stosunkowo niewielkich własnych stratach.

Najczęstsze pytania

Kiedy odbyła się bitwa pod Megiddo?

Bitwa trwała od 19 do 25 września 1918 roku.

Kto dowodził siłami sprzymierzonych w bitwie pod Megiddo?

Siłami sprzymierzonych dowodził generał Edmund Allenby.

Jaki był wynik bitwy pod Megiddo?

Bitwa zakończyła się miażdżącym zwycięstwem Ententy i załamaniem się osmańskiej obrony w Palestynie.

Jakie znaczenie miała bitwa dla dalszego przebiegu wojny?

Bitwa otworzyła drogę do zajęcia Syrii i doprowadziła do podpisania rozejmu w Mudros oraz rozpadu Imperium Osmańskiego.