Wojna Jom Kipur
W październiku 1973 roku Egipt i Syria rozpoczęły w święto Jom Kipur zaskakujący równoczesny atak na Synaj i Golan. Egipska piechota z przeciwpancernymi pociskami kierowanymi początkowo zadała izraelskim czołgom ciężkie straty i przełamała obronę na Kanale Sueskim. Po ciężkich walkach Izrael przeszedł do kontrataku, przekroczył kanał i otoczył armię egipską; na Golanach wypchnął Syryjczyków. Wojna zakończyła się zwycięstwem Izraela, ale początkowa porażka wywiadu wstrząsnęła krajem i przygotowała grunt pod późniejsze negocjacje pokojowe.
Tło i przyczyny
Wojna Jom Kippur wybuchła 6 października 1973 roku, kiedy koalicja Egiptu i Syrii wspierana przez inne państwa arabskie rozpoczęła zaskakujący atak na okupowane przez Izrael obszary Kanału Sueskiego i Wzgórz Golan podczas żydowskiego święta Jom Kippur. Po zakończeniu wojny na wyczerpanie nastąpiły zmiany władzy w Egipcie i Syrii, gdy Anwar Sadat i Hafiz al-Asad umocnili swoje pozycje i przygotowywali się do konfliktu z Izraelem.
Prezydent Egiptu Sadat, choć był za przedłużeniem rozejmu, szukał konfrontacyjnej drogi do umocnienia swojej władzy i arabskiej dumy, dlatego przygotowywał ograniczoną wojnę w celu odzyskania części okupowanych terytoriów. Syria pod przywództwem Asada odrzucała propozycje pokojowe i dążyła do zniszczenia Izraela. Mocarstwa, zwłaszcza USA i ZSRR, starały się utrzymać równowagę i zapobiec konfliktowi, ale ich wysiłki zakończyły się niepowodzeniem.
Siły i dowódcy
Armia egipska została zmodernizowana i wyposażona w radziecką broń, w tym systemy przeciwlotnicze, czołgi i kierowane pociski przeciwpancerne, i przygotowywała się do przekroczenia Kanału Sueskiego w ramach operacji Badr. Syria również modernizowała swoje siły i współpracowała z Egiptem pod wspólnym dowództwem. Izrael dysponował silną armią z nowoczesnym uzbrojeniem od USA, w tym myśliwcami Phantom II i Skyhawk, ale lekceważył przygotowanie przeciwnika i odrzucał ostrzeżenia o zbliżającym się ataku.
Przebieg bitwy
W dniu wybuchu wojny, 6 października 1973 roku, wojska egipskie przekroczyły Kanał Sueski i zaatakowały izraelskie pozycje Linii Bar-Leva, podczas gdy syryjskie jednostki zaatakowały Wzgórza Golan. Izrael został zaskoczony i w pierwszych dniach wojny znalazł się w defensywie, ponosząc ciężkie straty. Po kilku dniach mobilizacji i reorganizacji Siłom Obronnym Izraela udało się zatrzymać syryjski atak na Wzgórzach Golan i odepchnąć syryjskie jednostki.
Na Półwyspie Synajskim Izrael ustabilizował front, zatrzymał egipski atak, a następnie przekroczył Kanał Sueski, zagrażając armiom egipskim. Walki toczyły się z dużą zaciekłością na wszystkich frontach. Obie strony ostatecznie przyjęły rozejm wynegocjowany przez ONZ, który jednak wkrótce się załamał i działania bojowe trwały aż do drugiego rozejmu 25 października, który zakończył konflikt.
Straty
Źródło nie podaje dokładnych liczb strat po obu stronach, jedynie stwierdza, że Izrael poniósł ciężkie straty w pierwszych dniach wojny i że obie strony poniosły znaczne straty podczas walk.
Następstwa i znaczenie
Wojna miała istotne konsekwencje zarówno militarne, jak i polityczne. Świat arabski, upokorzony klęską w 1967 roku, uzyskał psychologiczną satysfakcję dzięki początkowym i późniejszym sukcesom w 1973 roku. Izrael, mimo militarnego zwycięstwa, uświadomił sobie, że jego przyszła dominacja militarna nie jest pewna.
Te zmiany przyczyniły się do procesu pokojowego izraelsko-palestyńskiego, który kulminował w porozumieniach z Camp David w 1978 roku, kiedy Izrael zwrócił Półwysep Synajski Egiptowi i podpisano traktat pokojowy, co było pierwszym przypadkiem, gdy państwo arabskie uznało Izrael. Egipt stopniowo odsunął się od Związku Radzieckiego i opuścił blok wschodni.
Dowódcy
Kluczowe fazy
- Przekroczenie Kanału Sueskiego — Egipskie oddziały przekroczyły Kanał Sueski i zbudowały mosty na wschodnim brzegu.
- Syryjski atak na Wzgórza Golan — Syryjskie oddziały zaatakowały izraelskie pozycje na Wzgórzach Golan.
- Izraelska mobilizacja i kontratak — Po początkowych stratach Izrael zmobilizował rezerwy i rozpoczął kontrataki na obu frontach.
- Przekroczenie Kanału Sueskiego przez Izrael — Siły izraelskie przekroczyły Kanał Sueski i zagroziły armiom egipskim.
- Rozejm i jego załamanie — Obie strony przyjęły rozejm wynegocjowany przez ONZ, który jednak wkrótce się załamał.
Uzbrojenie i technika
Ciekawostki
- Wojna rozpoczęła się podczas żydowskiego święta Jom Kippur, co zaskoczyło Izrael.
- Egipt wydalił radzieckich doradców w 1972 roku, aby wzmocnić swoją pozycję i uzyskać większe wsparcie USA.
- Izraelski wywiad Mosad posiadał informacje o przygotowywanym ataku, ale nie zostały one odpowiednio ocenione.
- Premier Izraela Golda Meir odrzuciła przed wojną amerykańskie inicjatywy pokojowe.
- Wojna stała się częścią ideologicznej walki między blokiem wschodnim a zachodnim podczas zimnej wojny.
Najczęstsze pytania
- Kiedy rozpoczęła się wojna Jom Kippur?
- 6 października 1973.
- Które kraje przeprowadziły atak na Izrael?
- Koalicja Egiptu i Syrii wspierana przez inne państwa arabskie.
- Jaki był wynik wojny?
- Militarne zwycięstwo Izraela, polityczne zwycięstwo Egiptu.
- Jakie znaczenie miała wojna dla procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie?
- Przyczyniła się do procesu pokojowego izraelsko-palestyńskiego i doprowadziła do porozumień z Camp David.