Wojna sześciodniowa

Tło i przyczyny

Wojna sześciodniowa wybuchła w kontekście długotrwałego napięcia między Izraelem a arabskimi sąsiadami, zwłaszcza Egiptem, Syrią i Jordanią, które osiągnęło szczyt w maju 1967 roku, kiedy prezydent Egiptu Gamal Abdel Naser nakazał wycofanie sił ONZ z Półwyspu Synajskiego i zamknął Cieśninę Tirańską dla izraelskich statków, co Izrael uznał za akt wojenny.

Napięcie dalej narastało z powodu starć granicznych, syryjskiego ostrzału izraelskich osiedli z Wzgórz Golan oraz politycznych manewrów w regionie, w tym zawarcia paktów obronnych między Egiptem a Jordanią oraz przystąpienia kolejnych państw arabskich do koalicji przeciwko Izraelowi. Sowiecka dezinformacja o koncentracji izraelskich wojsk na granicy z Syrią również przyczyniła się do zaostrzenia sytuacji.

Siły i dowódcy

Izrael dysponował około 70 000 żołnierzami, 600 czołgami i 250 samolotami, podzielonymi na trzy dywizje pancerne i kilka brygad na północnej i zachodniej granicy. Dowódcy tacy jak generał Israel Tal, Mosze Dajan i Ariel Szaron prowadzili ataki na Synaj, Jordanię i Syrię. Izraelczycy planowali atak prewencyjny w celu zniszczenia egipskiego lotnictwa i szybkiego przełamania obrony na Synaju.

Koalicja arabska miała około 280 000 żołnierzy, 1 000 czołgów i 1 100 transporterów opancerzonych, przy czym Egipt miał 8 dywizji na Synaju z 80 000 żołnierzami i 800 czołgami, Jordania 7 brygad z 250 czołgami, a Syria 5 brygad z 250 czołgami. Dowódcy armii arabskich byli podzieleni, Egiptem dowodził Gamal Abdel Naser, Jordanią król Husajn, a Syrię łączył pakt obronny z Egiptem. Arabowie spodziewali się izraelskiego ataku, ale ich przygotowanie było niewystarczające.

Przebieg bitwy

Wojna rozpoczęła się 5 czerwca 1967 roku operacją Moked, kiedy izraelskie lotnictwo niespodziewanie zaatakowało egipskie lotniska i zniszczyło 90% egipskiego lotnictwa na ziemi, zdobywając przewagę w powietrzu. Egipt fałszywie poinformował Jordanię i Syrię o odparciu ataku, co doprowadziło do ich przystąpienia do konfliktu.

Jednocześnie izraelskie wojska lądowe rozpoczęły natarcie na Synaj i do Strefy Gazy, gdzie trzy izraelskie dywizje pancerne uderzyły na siedem egipskich dywizji, przełamały pierwsze linie obrony i posuwały się w głąb Synaju. Syryjskie i jordańskie oddziały zaatakowały izraelskie pozycje, ale zostały odparte i poniosły ciężkie straty.

Armia jordańska zaatakowała zachodnią Jerozolimę i inne obszary, lecz izraelska obrona okazała się skuteczna. Izrael skoncentrował siły głównie przeciwko Egiptowi, podczas gdy front syryjski i jordański był traktowany jako drugorzędny. Walki zakończyły się 10 czerwca, gdy Izrael zakończył działania bojowe i przejął kontrolę nad strategicznymi terenami.

Straty

Izraelskie straty wyniosły mniej niż 1 000 poległych, podczas gdy koalicja arabska straciła ponad 15 000 poległych (szacunki). Ponadto zginęło 20 izraelskich cywilów podczas arabskich nalotów na Jerozolimę, 15 członków ONZ na Synaju oraz 34 amerykańskich żołnierzy podczas incydentu z USS Liberty. Dokładne liczby strat są szacunkowe i nie są jednoznacznie potwierdzone.

Następstwa i znaczenie

Wynik wojny zasadniczo zmienił sytuację geopolityczną na Bliskim Wschodzie. Izrael przejął kontrolę nad Półwyspem Synajskim, Strefą Gazy, Zachodnim Brzegiem Jordanu wraz ze Wschodnią Jerozolimą oraz Wzgórzami Golan, co wpłynęło na układ sił w regionie aż do dziś.

Naser po porażce zrezygnował, ale po protestach został ponownie przywrócony. Egipt zamknął Kanał Sueski na osiem lat (1967–1975). Wojna doprowadziła także do masowego wysiedlenia setek tysięcy Palestyńczyków i Syryjczyków z okupowanych terenów, co miało długotrwałe skutki humanitarne i polityczne. Konflikt pogłębił napięcia między Izraelem a państwami arabskimi i przygotował grunt pod kolejne starcia.

Dowódcy

Kluczowe fazy

1. Operacja Moked — Izraelski zaskakujący atak lotniczy na egipskie lotniska, który zniszczył większość egipskiego lotnictwa na ziemi.
2. Atak lądowy na Synaj — Natarcie trzech izraelskich dywizji pancernych na egipskie pozycje, przełamanie linii obronnych i posuwanie się w głąb Synaju.
3. Przystąpienie Jordanii i Syrii do wojny — Ataki jordańskie na zachodnią Jerozolimę i izraelskie pozycje, syryjski ostrzał Wzgórz Golan i następnie izraelskie kontrataki.
4. Zakończenie walk — Rozejm zawarty 8 czerwca z Egiptem i Jordanią, 9 czerwca dołączyła Syria, Izrael zakończył działania bojowe 10 czerwca.

Uzbrojenie i technika

Ciekawostki

• Izraelski atak rozpoczął się dokładnie o 7:45 rano, gdy egipskie patrole rozpoznawcze właśnie zakończyły swoje loty.
• Prezydent Egiptu Naser fałszywie poinformował sojuszników o skutecznym odparciu izraelskiego ataku, co doprowadziło do ich przystąpienia do wojny.
• Izrael użył specjalnych bomb do uszkodzenia egipskich pasów startowych, uniemożliwiając start pozostałym samolotom.
• Izraelski minister obrony Mosze Dajan został mianowany dzień przed wojną i opowiadał się za zdecydowanym uderzeniem na Egipt.
• Izraelczycy podczas pierwszego dnia wojny zrzucili spadochroniarzy nad egipską twierdzą Bi'r Dżifdżafa, którą zdobyli w ciągu godziny.

Najczęstsze pytania

Kiedy rozpoczęła się i zakończyła wojna sześciodniowa?

Wojna trwała od 5 do 10 czerwca 1967 roku.

Kto walczył w wojnie sześciodniowej?

Izrael walczył przeciwko koalicji państw arabskich pod przewodnictwem Egiptu, Jordanii i Syrii, a także z udziałem innych krajów arabskich.

Jaki był wynik wojny?

Izrael zwyciężył i zajął Półwysep Synajski, Strefę Gazy, Zachodni Brzeg Jordanu wraz ze Wschodnią Jerozolimą oraz Wzgórza Golan.

Jakie były główne przyczyny wojny?

Zamknięcie Cieśniny Tirańskiej przez Egipt, koncentracja wojsk arabskich przy granicach Izraela oraz eskalacja starć granicznych.