Bitwa pod Kunersdorfem
W roku 1759 Fryderyk II poniósł pod Kunersdorfem najcięższą porażkę w swojej karierze, gdy jego wyczerpane wojsko zostało rozbite przez połączone armie rosyjsko-austriackie. Prusy dzielił od zagłady tylko krok — sytuację uratował brak zgody między zwycięzcami, później nazywany „cudem brandenburskim".
Tło i przyczyny
Bitwa pod Kunersdorfem była częścią wojny siedmioletniej, która w Europie była kontynuacją wcześniejszego konfliktu o sukcesję austriacką. Prusy, dowodzone przez Fryderyka II Wielkiego, zdobyły na skutek wcześniejszych wojen Śląsk, co wywołało długotrwałe napięcia z Austrią, dążącą do odzyskania tej prosperującej prowincji.
W roku 1759 sytuacja Prus była strategicznie trudna – były otoczone przez wojska Austrii, Rosji i innych wrogów. Po klęsce pruskiego korpusu pod Kay 23 lipca 1759 roku, siły rosyjskie przesunęły się nad Odrę i połączyły z korpusem austriackim, tworząc silną koalicję zagrażającą samemu centrum pruskiego terytorium, w tym Berlinowi.
Siły i dowódcy
Armią pruską dowodził osobiście król Fryderyk II Wielki, który po połączeniu z oddziałami Carla Heinricha von Wedela i innymi korpusami dysponował około 49 900–50 900 żołnierzami i 160 armatami. Prusacy mieli 63 bataliony i 110 szwadronów.
Siły sprzymierzone stanowiła główna armia rosyjska pod dowództwem marszałka polnego Piotra Siemionowicza Sałtykowa (41 000 żołnierzy) oraz austriacki korpus marszałka polnego Ernsta Gideona von Laudona (18 500 żołnierzy). Sprzymierzeni mieli razem 84 bataliony, 60 kompanii grenadierskich, 98 szwadronów i 212 dział. Obie strony miały odmienne koncepcje prowadzenia walki, lecz sprzymierzeni potrafili skutecznie połączyć swoje siły i przygotować obronę.
Przebieg bitwy
Bitwa rozpoczęła się 12 sierpnia 1759 roku wcześnie rano, gdy oddziały pruskie ruszyły w marsz i próbowały obejść pozycje sprzymierzonych przez las Reppener. Prusacy planowali zaskoczyć przeciwnika atakiem od południowego wschodu, lecz z powodu niedostatecznego rozpoznania i trudnego terenu ich manewr został spowolniony i natrafił na dobrze przygotowane pozycje obronne.
Pierwszy główny atak Prusaków skierowany był na Mühlberge, gdzie po ciężkich walkach udało im się zdobyć rosyjskie pozycje i przejąć kilkadziesiąt dział. Mimo częściowego sukcesu dalszy postęp został spowolniony przez wyczerpanie i silną obronę sprzymierzonych.
Po południu, gdy obie strony były już znacznie wyczerpane, austriackie posiłki pod Laudonem rzuciły do walki świeże oddziały, które przechyliły losy bitwy na korzyść sprzymierzonych. Armia pruska stopniowo się rozpadła i utraciła spójność, co doprowadziło do jej odwrotu i ciężkich strat.
Po bitwie z Fryderykiem II pozostało tylko około 3 000 żołnierzy z pierwotnej armii, przy czym znaczna część pruskich wojsk została zabita, ranna lub rozproszona. Sprzymierzeni jednak z powodu nieporozumień między dowódcami nie wykorzystali zwycięstwa do dalszego marszu na Berlin.
Straty
Według angielskiej Wikipedii po bitwie z Fryderykiem II pozostało tylko 3 000 żołnierzy z pierwotnych 50 000, przy czym wielu innych powróciło w ciągu kilku dni. Dokładne liczby poległych, rannych i wziętych do niewoli nie są wiarygodnie udokumentowane w źródłach. Straty sprzymierzonych nie są dokładnie podane w źródłach.
Następstwa i znaczenie
Klęska pod Kunersdorfem była dla Fryderyka II Wielkiego największą katastrofą w jego karierze wojskowej i oznaczała jedyne całkowite rozbicie armii pruskiej pod jego bezpośrednim dowództwem podczas wojny siedmioletniej. Po bitwie droga na Berlin była otwarta, lecz sprzymierzeni z powodu nieporozumień między Sałtykowem a Laudonem nie wykorzystali okazji do ataku na pruską stolicę.
Bitwa pokazała ograniczenia pruskiej siły militarnej i odporności w sytuacji, gdy musiała stawić czoła skoordynowanemu atakowi dwóch wielkich mocarstw. Mimo że Prusy poniosły ciężką klęskę, sprzymierzeni nie zdołali zadać decydującego ciosu, co pozwoliło Fryderykowi na reorganizację resztek armii i kontynuowanie oporu. Bitwa pod Kunersdorfem znacząco wpłynęła na dalszy przebieg wojny siedmioletniej.
Kluczowe fazy
- Marsz armii pruskiej i początkowy manewr — Prusacy rozpoczęli wcześnie rano 12 sierpnia marsz przez las Reppener, aby obejść pozycje sprzymierzonych, lecz z powodu słabego rozpoznania i trudnego terenu postęp został spowolniony.
- Atak na Mühlberge — Oddziały pruskie zaatakowały rosyjskie pozycje na Mühlberge, po ciężkich walkach je zdobyły i przejęły kilkadziesiąt dział.
- Wejście austriackich posiłków — Po południu do walki rzucono świeże austriackie oddziały pod Laudonem, które przechyliły losy bitwy na korzyść sprzymierzonych.
- Rozpad armii pruskiej i odwrót — Armia pruska rozpadła się i wycofała, z Fryderykiem II pozostało tylko około 3 000 żołnierzy.
Ciekawostki
- W bitwie pod Kunersdorfem wzięło udział ponad 100 000 żołnierzy, co czyni ją jedną z największych bitew wojny siedmioletniej.
- Po bitwie z Fryderykiem II pozostało tylko około 3 000 żołnierzy, mimo to udało mu się w ciągu kilku dni zebrać rozproszone resztki armii.
- Dowodzenie sprzymierzonych było utrudnione przez osobiste nieporozumienia między Sałtykowem a Laudonem, co uniemożliwiło dalszy marsz na Berlin.
- Bitwa pod Kunersdorfem była jedyną podczas wojny siedmioletniej, gdy armia pruska pod bezpośrednim dowództwem Fryderyka II rozpadła się w nieuporządkowaną masę.
Najczęstsze pytania
- Kiedy i gdzie odbyła się bitwa pod Kunersdorfem?
- Bitwa miała miejsce 12 sierpnia 1759 roku pod wsią Kunersdorf (obecnie Kunowice) na zachodzie dzisiejszej Polski.
- Kto zwyciężył w bitwie pod Kunersdorfem?
- Zwycięstwo odniosła sprzymierzona armia Rosji i Austrii, Prusacy zostali pokonani.
- Jakie były straty armii pruskiej?
- Po bitwie z Fryderykiem II pozostało tylko około 3 000 żołnierzy z pierwotnych 50 000, dokładne liczby poległych, rannych i wziętych do niewoli nie są wiarygodnie udokumentowane.
- Dlaczego sprzymierzeni po zwycięstwie nie ruszyli na Berlin?
- Dowodzenie sprzymierzonych było osłabione nieporozumieniami między Sałtykowem a Laudonem, co uniemożliwiło wykorzystanie zwycięstwa do ataku na Berlin.