Bitwa o Mosul

Tło i przyczyny

Mosul, drugie co do wielkości miasto Iraku, upadł w czerwcu 2014 roku w ręce islamskiej organizacji terrorystycznej Państwo Islamskie (IS), które ogłosiło tam swój „kalifat”. Przed zajęciem miasto liczyło około 2,5 miliona mieszkańców, po dwóch latach pod panowaniem IS liczba ta spadła do około 1,5 miliona. Miasto było etnicznie i religijnie zróżnicowane, obejmowało mniejszości takie jak Ormianie, Jazydzi, Asyryjczycy, Turkmeni i Szabakowie. IS stosowało tam twardą kontrolę, w tym masowe egzekucje i wykorzystywanie cywilów jako żywych tarcz.

Ofensywa na Mosul była największą operacją wojskową w Iraku od inwazji w 2003 roku i była uważana za najcięższą bitwę miejską od czasów II wojny światowej. Celem było odzyskanie miasta i pokonanie IS w jego ostatnim ważnym irackim schronieniu. Operacja rozpoczęła się 16 października 2016 i zakończyła 10 lipca 2017, przy czym walki w centrum miasta trwały jeszcze kilka tygodni po oficjalnym ogłoszeniu zwycięstwa.

Siły i dowódcy

Po stronie sił rządowych Iraku i ich sojuszników zaangażowano około 108 500 żołnierzy, w tym armię iracką, jednostki specjalne (Iraqi Special Operations Forces), Ludowe Siły Mobilizacyjne (PMF), kurdyjskie Peshmerga oraz inne milicje, takie jak Nineveh Plain Protection Units i Kata'ib al-Imam Ali. Międzynarodowa koalicja pod przewodnictwem USA zapewniała wsparcie lotnicze, logistykę i informacje wywiadowcze. Dowódcami byli m.in. Ahmad Khalaf al-Jabouri po stronie IS oraz iraccy generałowie, w tym Haider al-Abadi.

Państwo Islamskie miało w Mosulu szacunkowo od 2 000 do 12 000 bojowników, z których część stanowili wysoko wyszkoleni żołnierze, inni to nastolatkowie lub mniej doświadczeni. IS stosowało taktykę zamachów samobójczych, szybkich ataków, rozległych pułapek, tuneli i wykorzystywania cywilów jako żywych tarcz. Obrona IS była bardzo wytrwała i dobrze zorganizowana.

Przebieg bitwy

Bitwa rozpoczęła się 16 października 2016 ofensywą sił irackich i kurdyjskich, które szybko zdobyły większość okolicznych wiosek i przygotowywały się do ataku na sam Mosul z pięciu kierunków. IS odpowiadało szybkimi atakami i zamachami samobójczymi.

W listopadzie 2016 irackie jednostki specjalne rozpoczęły atak na wschodnią część Mosulu, gdzie posuwały się ulicę po ulicy, napotykając jednak silny opór i wysokie straty. Stopniowo zdobywały kluczowe dzielnice, a 24 stycznia 2017 ogłoszono pełną kontrolę nad wschodnią częścią miasta.

Następnie w lutym 2017 rozpoczęto atak na zachodnią część Mosulu, która była gęsto zabudowana, a obrona IS tam była jeszcze bardziej zaciekła. Po zdobyciu lotniska i bazy wojskowej miasto zostało w marcu całkowicie okrążone. W czerwcu 2017 siły rządowe rozpoczęły atak na centrum miasta, gdzie IS utrzymywało ostatnią kieszeń oporu z 300–400 bojownikami. Armia iracka ogłosiła pełne zdobycie Mosulu 7 czerwca 2017, choć walki w centrum trwały jeszcze kilka tygodni.

Bitwa była naznaczona ciężkimi stratami, użyciem zamachów samobójczych, pułapek i rozległym kryzysem humanitarnym.

Straty

Dokładne liczby strat nie są wiarygodnie udokumentowane. Jednostki irackie w niektórych fazach bitwy poniosły nawet do 40% strat w zabudowie miejskiej. Szacunki liczby zabitych i rannych po obu stronach różnią się i nie są dokładnie znane. Straty wśród cywilów również były znaczne, przy czym IS wykorzystywało cywilów jako żywe tarcze, a po obu stronach dochodziło do zbrodni wojennych.

Następstwa i znaczenie

Bitwa o Mosul oznaczała decydujące zwycięstwo sił rządowych Iraku i ich sojuszników w walce z Państwem Islamskim w Iraku. Zdobycie Mosulu zakończyło kontrolę IS nad drugim co do wielkości miastem kraju i znacząco osłabiło jego pozycję w regionie.

Bitwa ujawniła jednak braki w koordynacji i zdolnościach koalicji, która zmagała się z zaciekłą obroną IS, rozległymi pułapkami i zamachami samobójczymi. Wysoka koncentracja sił w Mosulu doprowadziła do osłabienia innych obszarów Iraku, co umożliwiło IS przeprowadzanie kontrataków w innych miejscach.

Odbudowa miasta będzie trudna i kosztowna, szacowane koszty napraw i usuwania materiałów wybuchowych sięgają miliardów dolarów. Bitwa o Mosul jest uważana za jedną z najcięższych bitew miejskich współczesności, a jej przebieg i skutki mają istotny wpływ na bezpieczeństwo regionalne i walkę z terroryzmem.

Kluczowe fazy

1. Bitwa o przedmieścia — Siły irackie i kurdyjskie zdobyły 90% okolicznych wiosek i przygotowywały się do ataku na Mosul z pięciu kierunków.
2. Zdobycie wschodniej części Mosulu — Stopniowe zdobywanie wschodniej części miasta trwało trzy miesiące, z ciężkimi walkami o każdy dom.
3. Zdobywanie zachodniego Mosulu — Po zdobyciu wschodniej części walki ucichły na trzy tygodnie, potem rozpoczęto atak na zachodnią część i okrążenie miasta.
4. Likwidacja okrążonej kieszeni w centrum — W czerwcu 2017 siły rządowe rozpoczęły atak na centrum miasta, gdzie IS utrzymywało ostatni opór.

Uzbrojenie i technika

Ciekawostki

• Bitwa o Mosul była największą bitwą lądową od inwazji na Irak w 2003 roku i najcięższą bitwą miejską od czasów II wojny światowej.
• IS wykorzystywało cywilów jako żywe tarcze i nadużywało ich do obrony miasta.
• Armia iracka poniosła w niektórych jednostkach nawet do 40% strat podczas walk w zabudowie miejskiej.
• Po zdobyciu Mosulu szacowano, że naprawa miasta i usunięcie materiałów wybuchowych będzie kosztować około 50 miliardów dolarów.
• Bitwa była związana ze zbrodniami wojennymi po obu stronach, w tym masowymi egzekucjami i torturami.

Najczęstsze pytania

Kiedy rozpoczęła się i zakończyła bitwa o Mosul?

Bitwa rozpoczęła się 16 października 2016 i została oficjalnie zakończona 10 lipca 2017.

Kto walczył w bitwie o Mosul?

Po jednej stronie stały siły rządowe Iraku, kurdyjskie Peshmerga, Ludowe Siły Mobilizacyjne oraz międzynarodowa koalicja, po drugiej Państwo Islamskie.

Jaki był wynik bitwy o Mosul?

Siły rządowe Iraku i ich sojusznicy zdobyli Mosul z rąk Państwa Islamskiego.

Jakie były główne taktyki IS podczas bitwy?

IS stosowało zamachy samobójcze, szybkie ataki, rozległe pułapki, tunele oraz wykorzystywanie cywilów jako żywych tarcz.