Bitwa o Bagdad

Tło i przyczyny

Bitwa o Bagdad toczyła się na początku kwietnia 2003 roku jako kluczowa część inwazji na Irak prowadzonej przez Stany Zjednoczone i ich sojuszników. Inwazja ta była motywowana chęcią obalenia reżimu Saddama Husajna i zakończenia jego rządów w Iraku.

Przed bitwą prowadzono intensywne bombardowania pozycji irackich, zwłaszcza Gwardii Republikańskiej, a siły koalicyjne stopniowo okrążały stolicę. Armia iracka i milicje przygotowywały się do obrony, przy czym większość żołnierzy irackich rozmieszczono na linii obronnej około 50 km od Bagdadu. Oprócz regularnej armii w obronę zaangażowali się także zagraniczni ochotnicy.

Siły i dowódcy

Atak na Bagdad prowadziły jednostki 3. dywizji piechoty armii amerykańskiej i 1. dywizji piechoty morskiej, wyposażone w czołgi M1 Abrams, bojowe wozy piechoty M2 Bradley oraz transportery opancerzone M113. Wsparcie lotnicze zapewniały samoloty Harrier GR7, A-10 oraz bombowce B-52. Siły irackie liczyły około 36 000 żołnierzy, w tym elitarną Gwardię Republikańską i Specjalną Gwardię Republikańską, wspieraną przez milicje i zagranicznych ochotników. Obrona iracka koncentrowała się na liniach poza miastem oraz kluczowych pozycjach, w tym lotnisku i budynkach rządowych.

Przebieg bitwy

Bitwa rozpoczęła się intensywnym bombardowaniem już 19 marca 2003 roku, które nasiliło się 21 marca. Siły koalicyjne posuwały się w kierunku Bagdadu, staczając walki z iracką Specjalną Gwardią Republikańską jeszcze przed wejściem do miasta. 4 kwietnia jednostki 1. brygady 3. dywizji piechoty zdobyły międzynarodowe lotnisko bagdadzkie po kilku godzinach ciężkich walk, podczas których sierżant Paul Ray Smith został odznaczony Medalem Honoru.

5 kwietnia wysłano opancerzoną jednostkę do rozpoznania miasta, która nie zgłosiła zorganizowanego oporu i dotarła do lotniska. Dwa dni później nastąpił drugi przełom, gdy zdobyto tzw. Zieloną Strefę, rządowe centrum miasta, co znacznie przyspieszyło koniec walk. 7 kwietnia wojska amerykańskie zajęły pałac prezydencki nad rzeką Tygrys i wezwały obrońców do poddania się.

Po upadku reżimu doszło do rozległych grabieży i chaosu w mieście. Siły koalicyjne stopniowo umacniały kontrolę nad strategicznymi obiektami, przy czym walki trwały także po formalnym zdobyciu miasta. 9 kwietnia Saddam Husajn po raz ostatni wyszedł z bunkra i pozdrowił mieszkańców, po czym opuścił miasto.

Straty

Według angielskiej Wikipedii w bitwie zginęło ponad 2 000 żołnierzy irackich oraz 34 żołnierzy koalicji. Czeskie źródło podaje, że w walkach poległy tysiące żołnierzy irackich, podczas gdy straty koalicyjne były niskie. Dokładne liczby rannych i jeńców nie są wiarygodnie udokumentowane.

Następstwa i znaczenie

Bitwa o Bagdad oznaczała upadek reżimu Saddama Husajna i otworzyła drogę do zajęcia stolicy przez siły koalicyjne. Po zdobyciu miasta nastąpiły rozległe grabieże, które uszkodziły budynki rządowe, instytucje kulturalne, w tym Muzeum Narodowe, oraz infrastrukturę cywilną. Niektóre straty dziedzictwa kulturowego były nieodwracalne.

Polityczna kontrola nad miastem była początkowo niepewna, gdyż trwały walki z lojalistycznymi milicjami, a przedstawiciele dawnego reżimu uciekli. Symbolicznym momentem była demolka pomnika Saddama Husajna na placu Firdos. Bitwa i późniejsza okupacja miasta miały zasadniczy wpływ na dalszy przebieg wojny w Iraku i stabilizację kraju.

Kluczowe fazy

1. Intensywne bombardowanie — Rozpoczęło się 19 marca 2003 i osiągnęło szczyt 21 marca, skierowane na iracką Gwardię Republikańską.
2. Walki o lotnisko — 4 kwietnia jednostki 1. brygady 3. dywizji piechoty zdobyły międzynarodowe lotnisko bagdadzkie po ciężkich walkach.
3. Thunder Runs — 5 i 7 kwietnia rozpoznawcze i uderzeniowe przejazdy opancerzonych jednostek do miasta, prowadzące do zdobycia Zielonej Strefy.
4. Zdobycie pałacu prezydenckiego — 7 kwietnia wojska amerykańskie zajęły pałac nad rzeką Tygrys i wezwały obrońców do poddania się.
5. Upadek reżimu i grabieże — Po zdobyciu miasta nastąpił chaos, grabieże i stopniowe umocnienie kontroli koalicyjnej.

Uzbrojenie i technika

Ciekawostki

• Sierżant pierwszej klasy Paul Ray Smith otrzymał Medal Honoru za odwagę podczas obrony lotniska w Bagdadzie, pierwsze takie odznaczenie od II wojny światowej dla 3. dywizji piechoty.
• Podczas bitwy z samolotów zrzucono około 200 000 ulotek wzywających cywilów do pozostania w domach.
• W czasie najbardziej intensywnych walk samoloty koalicyjne przeprowadzały nawet tysiąc nalotów dziennie.
• Po zdobyciu miasta splądrowano Irackie Muzeum Narodowe, gdzie skradziono lub uszkodzono wiele z 170 000 artefaktów.
• Podczas ataków na stacje dziennikarskie w Bagdadzie zginął jeden reporter, a inni zostali ranni, co wywołało niepokój o bezpieczeństwo mediów.

Najczęstsze pytania

Kto dowodził koalicyjnym atakiem na Bagdad?

Atak prowadzili żołnierze 3. dywizji piechoty armii amerykańskiej i 1. dywizji piechoty morskiej.

Jakie były straty po obu stronach?

Straty koalicyjne były niskie, z 34 poległymi żołnierzami, straty irackie to tysiące poległych, ponad 2 000 według szacunków.

Jakie było znaczenie bitwy o Bagdad?

Bitwa oznaczała upadek reżimu Saddama Husajna i otworzyła drogę do zajęcia stolicy przez siły koalicyjne.

Co się stało po zdobyciu miasta?

Nastąpiły rozległe grabieże, zniszczenia dziedzictwa kulturowego oraz trwające walki z lojalistycznymi milicjami.