Druga bitwa o Falludżę

Tło i przyczyny

W lutym 2004 roku kontrolę nad Al-Falludżą przejęła 1. Dywizja Piechoty Morskiej USA po przekazaniu jej przez 82. Dywizję Powietrznodesantową. 31 marca 2004 roku w mieście zabito czterech amerykańskich prywatnych kontraktorów wojskowych firmy Blackwater, co wywołało silną reakcję i doprowadziło do pierwszej bitwy o Al-Falludżę w kwietniu 2004 roku, po której kontrolę nad miastem przekazano lokalnym irackim siłom bezpieczeństwa znanym jako Brygada Falludża.

W ciągu 2004 roku opór powstańców narastał, a do Al-Falludży przeniosły się tysiące bojowników różnych ugrupowań, w tym Al-Kaida w Iraku oraz inne sunnickie i szyickie grupy, które zjednoczyły się przeciwko siłom amerykańskim. Głównym celem operacji było osłabienie sił powstańczych przed planowanymi wyborami w Iraku w styczniu 2005 roku.

Siły i dowódcy

Siły koalicyjne liczyły około 13 500 żołnierzy, w tym około 6 500 amerykańskich marines, 1 500 żołnierzy armii, 2 000 żołnierzy irackich oraz 850 brytyjskich żołnierzy z 1. batalionu Black Watch. Operacją dowodziły amerykańskie jednostki piechoty morskiej i armii, wspierane przez lotnictwo i siły specjalne, w tym SEALs i SAS (który jednak z powodu obaw politycznych nie brał bezpośredniego udziału w walkach lądowych). Powstańcy, szacowani na 3 000 do 5 000 bojowników, byli dobrze uzbrojeni i przygotowani do obrony miasta przy użyciu tuneli, pułapek i umocnień. Dowództwo powstańców obejmowało różne grupy, w tym Al-Kaidę w Iraku, Islamską Armię Iraku i inne.

Przebieg bitwy

Operacja Phantom Fury rozpoczęła się 7 listopada 2004 roku nocnym atakiem i działaniami dywersyjnymi na zachodnich i południowych obrzeżach Al-Falludży, mającymi na celu zmylenie powstańców. Główny atak rozpoczął się 8 listopada po intensywnym przygotowaniu artyleryjskim i lotniczym, kiedy amerykańskie i irackie jednostki wkroczyły do miasta od północy i z innych kierunków. Walki były bardzo zacięte i obejmowały ciężkie walki miejskie, podczas których używano opancerzonych buldożerów do usuwania przeszkód i min.

Do 13 listopada większość głównych walk ustała, ale pojedyncze starcia trwały aż do 23 grudnia 2004 roku, kiedy operację oficjalnie zakończono. W trakcie walk zniszczono tysiące budynków i wiele meczetów, które powstańcy wykorzystywali jako magazyny broni i umocnienia. Po zakończeniu walk rozpoczęła się powolna odbudowa miasta i powrót mieszkańców.

Straty

Straty koalicji wyniosły łącznie 107 zabitych i 613 rannych, z czego podczas listopadowego ataku było 54 zabitych i 425 rannych. Jednostki brytyjskie odnotowały 4 zabitych i 10 rannych, siły irackie 8 zabitych i 43 rannych. Szacunki liczby zabitych powstańców są różne, większość podaje 1 200 do 1 500, niektóre źródła mówią nawet o ponad 2 000, przy czym około 1 500 powstańców zostało pojmanych.

Następstwa i znaczenie

Bitwa o Al-Falludżę była najkrwawszą bitwą wojny w Iraku i najcięższą walką miejską amerykańskich marines od czasów wojny w Wietnamie. Mimo zdobycia miasta opór powstańców trwał nadal, a sytuacja w prowincji Al-Anbar pogarszała się. W 2006 roku większość prowincji była pod kontrolą powstańców, z wyjątkiem Al-Falludży, która była stosunkowo spokojna.

Kolejne operacje doprowadziły do dalszych walk, w tym tzw. trzeciej bitwy o Al-Falludżę w latach 2006–2007, po której miasta stopniowo przekazano siłom irackim. W 2014 roku miasto zostało opanowane przez tzw. Państwo Islamskie, które w 2016 roku zostało wyparte przez armię iracką i jednostki specjalne. Odbudowa miasta była powolna, a rozległe zniszczenia miały długotrwały wpływ na lokalnych mieszkańców.

Użyty sprzęt

Kluczowe fazy

1. Ataki dywersyjne (7 listopada 2004) — Ataki na zachodnich i południowych obrzeżach miasta miały na celu zmylenie powstańców i przygotowanie gruntu pod główną ofensywę.
2. Główny atak (8 listopada 2004) — Rozpoczął się intensywny ostrzał artyleryjski i naloty, po których nastąpiło natarcie wojsk amerykańskich i irackich do miasta.
3. Natarcie i oczyszczanie miasta (9–13 listopada 2004) — Jednostki amerykańskie posuwały się przez miasto, usuwały przeszkody i walczyły z izolowanymi grupami powstańców.
4. Operacje oczyszczające (do 23 grudnia 2004) — Kontynuacja walk z izolowanymi powstańcami i dokańczanie kontroli nad miastem.

Uzbrojenie i technika

Ciekawostki

• Bitwa została uznana za najcięższą walkę miejską amerykańskich marines od czasów wojny w Wietnamie.
• Podczas bitwy siły amerykańskie użyły białego fosforu, co wywołało kontrowersje.
• Powstańcy stosowali zaawansowane systemy obronne, w tym tunele, pułapki i umocnienia w budynkach.
• Brytyjski SAS przygotowywał się do udziału, ale z powodu obaw politycznych nie został wysłany do walk lądowych.
• Po bitwie zniszczono od 7 000 do 10 000 budynków i około 60 z ponad 200 meczetów w mieście.

Najczęstsze pytania

Kiedy miała miejsce druga bitwa o Al-Falludżę?

Od 7 listopada do 23 grudnia 2004 roku.

Kto walczył w drugiej bitwie o Al-Falludżę?

Siły koalicji USA, Wielkiej Brytanii i Iraku przeciwko irackim i zagranicznym powstańcom.

Jakie były straty sił koalicji?

Łącznie 107 zabitych i 613 rannych.

Jaki był wynik bitwy?

Siły koalicji zdobyły Al-Falludżę, ale opór powstańców trwał nadal.