M1 Abrams
Amerykański główny czołg bojowy z turbiną gazową i pancerzem kompozytowym, kręgosłup sił pancernych USA od lat 80.
Opis
M1 Abrams to amerykański główny czołg bojowy trzeciej generacji, zaprojektowany przez firmę Chrysler Defence jako odpowiedź na wymagania amerykańskiego Departamentu Obrony z 1973 roku dotyczące zastąpienia przestarzałych czołgów M60 Patton. Prace rozwojowe nad czołgiem prowadzono po nieudanym projekcie MBT-70, a przy jego konstrukcji uwzględniono najnowsze osiągnięcia technologiczne oraz doświadczenia z wcześniejszych konfliktów. Pierwszy seryjny czołg wyprodukowano w 1980 roku, a czołg nazwano na cześć generała Creightona Abramsa.
Konstrukcja czołgu opiera się na podwoziu z 2×7 kołami jezdnymi oraz w pełni obrotowej wieży. Czołg wyposażono w turbinę gazową Avco Lycoming AGT1500C o mocy 1 119 kW (1 500 KM), która zapewnia mu wysoką mobilność i cichą pracę. Pancerz czołgu wykorzystuje warstwową konstrukcję Chobham, która w nowszych wersjach została wzmocniona blokami ubogiego uranu. Czołg posiada zaawansowane systemy elektroniczne, cyfrowe sterowanie ogniem oraz oddzielne magazynowanie amunicji dla zwiększenia bezpieczeństwa załogi.
Dane techniczne
| Kraj pochodzenia | USA |
|---|---|
| Wprowadzenie | 1980 |
| Masa | ~54–62 t (w zależności od wersji) |
| Główna broń | 105 mm (M1), 120 mm armata gładkolufowa (M1A1/A2) |
| Załoga | 4 |
| Napęd | turbina gazowa |
| Maks. prędkość | ~67 km/h |
Służba i użycie bojowe
Czołgi Abrams zostały po raz pierwszy użyte na większą skalę podczas operacji Pustynna Burza w 1991 roku, gdzie armia amerykańska użyła 1 848 czołgów M1A1. Podczas tej operacji żaden czołg Abrams nie został zniszczony ogniem przeciwnika, co częściowo wynikało z braku skutecznej amunicji w armii irackiej. Czołgi Abrams brały również udział w walkach w Afganistanie, Iraku i Bośni, a także były używane w walkach miejskich, gdzie stawiały czoła zagrożeniom ze strony RPG i improwizowanych ładunków wybuchowych.
W 2023 roku Abramsy zostały po raz pierwszy użyte na Ukrainie, gdzie według dostępnej dokumentacji fotograficznej doszło do utraty kilku egzemplarzy. W kwietniu 2024 roku pozostałe czołgi zostały tymczasowo wycofane z linii frontu z powodu zagrożenia ze strony rosyjskich dronów. Eksportowe wersje czołgu używają armie Egiptu, Kuwejtu, Arabii Saudyjskiej, Australii, Iraku, Maroka, Polski i Tajwanu.
Warianty
Koszt
2 350 000 do 4 300 000 dolarów — Cena czołgu Abrams zależnie od wersji; najnowsza wersja M1A2 SEP jest jeszcze droższa.
Ciekawostki
- Czołg M1 Abrams jest jednym z najcięższych czołgów w służbie, jego masa wynosi niemal 62 tony metryczne.
- Turbina gazowa czołgu jest tak cicha, że Abrams zyskał przydomek „Szeptająca śmierć”.
- Pancerz czołgu Abrams wykorzystuje warstwy ubogiego uranu, co znacznie zwiększa jego odporność na amunicję kinetyczną.
- Czołg może być transportowany samolotami C-5 Galaxy i C-17 Globemaster III, a także sprzętem morskim i poduszkowcami LCAC.
- Wersja M1A2 SEP prawdopodobnie wyposażona jest w pancerz DU 3. generacji oraz najnowsze systemy cyfrowe.
Najczęstsze pytania
- Jaki silnik napędza czołg M1 Abrams?
- Czołg wyposażony jest w dwukomorową turbinę gazową Avco Lycoming AGT1500C o mocy 1 119 kW (1 500 KM).
- Jaka jest główna broń czołgu M1 Abrams?
- Początkowo wyposażony był w działo 105mm M68, późniejsze wersje mają działo 120mm M256 (licencjonowany Rheinmetall L44).
- Jaka jest maksymalna prędkość i zasięg czołgu Abrams?
- Maksymalna prędkość wynosi od 67 do 72 km/h w zależności od wersji, zasięg na drodze to około 460 km.
- Które państwa używają czołgów Abrams?
- Poza USA używają ich m.in. Australia, Egipt, Irak, Kuwejt, Maroko, Polska, Arabia Saudyjska i Tajwan.