Wojna w Zatoce Perskiej

Tło i przyczyny

Po zakończeniu wojny iracko-irańskiej w 1988 roku reżim Saddama Husajna był finansowo zrujnowany i miał znaczne długi wobec Kuwejtu i Arabii Saudyjskiej. OPEC ustalił limity wydobycia ropy, które Kuwejt przekroczył, co doprowadziło do spadku cen ropy i obniżenia dochodów Iraku. Irak oskarżył Kuwejt o wojnę gospodarczą i nielegalne wydobycie ropy na spornym polu Rumajla, twierdząc, że Kuwejt historycznie należy do Iraku. Te spory i problemy gospodarcze doprowadziły do irackiej inwazji na Kuwejt 2 sierpnia 1990 roku.

Społeczność międzynarodowa zareagowała potępieniem inwazji, a Rada Bezpieczeństwa ONZ nałożyła sankcje na Irak. Arabia Saudyjska poprosiła USA o ochronę wojskową, co doprowadziło do utworzenia szerokiej koalicji państw mającej na celu wyzwolenie Kuwejtu i powstrzymanie dalszych działań Iraku w regionie.

Siły i dowódcy

Iracka armia dysponowała około 100 000 żołnierzy i 300 czołgami podczas inwazji na Kuwejt, podczas gdy obrona Kuwejtu liczyła około 16 000 ludzi. Koalicja złożona z 28 państw, w tym USA, Arabii Saudyjskiej, Wielkiej Brytanii, Francji i Egiptu, rozmieściła około 300 000 żołnierzy. Dowódcą sił koalicyjnych był generał Norman Schwarzkopf, który planował najpierw zniszczyć irackie systemy radarowe i przeciwlotnicze, aby uzyskać przewagę w powietrzu.

Koalicja rozpoczęła operację Desert Shield w celu obrony Arabii Saudyjskiej, a następnie operację Desert Storm w celu wyzwolenia Kuwejtu. Prezydent Iraku Saddam Husajn odmówił wycofania swoich wojsk i ogłosił, że każda próba wypędzenia Iraku doprowadzi do „matki wszystkich bitew”.

Przebieg bitwy

2 sierpnia 1990 roku wojska irackie szybko zajęły Kuwejt, a obrona kuwejcka została rozbita w ciągu 12 godzin. Irak ustanowił na okupowanym terytorium marionetkowy rząd i dokonał aneksji Kuwejtu. Społeczność międzynarodowa odpowiedziała rezolucjami ONZ i utworzeniem koalicji do interwencji wojskowej.

Od sierpnia 1990 do stycznia 1991 trwała operacja Desert Shield, podczas której koalicja gromadziła swoje siły w regionie. 17 stycznia 1991 rozpoczęła się operacja Desert Storm masowym bombardowaniem lotniczym i morskim celów irackich, w tym radarów i systemów przeciwlotniczych, co szybko doprowadziło do uzyskania przewagi w powietrzu.

24 lutego 1991 koalicja rozpoczęła atak lądowy, obejmujący manewry oskrzydlające i ataki dywersyjne na Kuwejt. Iracka armia została szybko pokonana, Gwardia Republikańska otoczona, a po 100 godzinach ogłoszono zawieszenie broni. Kuwejt został wyzwolony, a siły koalicyjne wkroczyły na terytorium Iraku, jednak dalszy marsz został zatrzymany.

Straty

Po stronie koalicji odnotowano około 400 zabitych i niecały 1000 rannych. Straty irackie są bardzo niejasne, a szacunki wahają się od 1 500 do 200 000 ofiar, najczęściej podaje się 25 000 do 75 000 żołnierzy i kilka tysięcy cywilów. Do niewoli koalicji dostało się około 71 000 irackich żołnierzy.

Następstwa i znaczenie

Wojna doprowadziła do wyzwolenia Kuwejtu i zatrzymania ekspansji Iraku w regionie, jednak Saddam Husajn pozostał u władzy. Irak poniósł ciężkie straty w sprzęcie wojskowym i armii, która już nigdy nie osiągnęła siły z 1990 roku. ONZ nałożyła na Irak długotrwałe sankcje gospodarcze, które trwały aż do początku drugiej wojny w Zatoce w 2003 roku.

Szkody ekologiczne były znaczne, zwłaszcza z powodu podpalenia szybów naftowych w Kuwejcie i wycieku ropy do morza. Wojna przyniosła także nowe technologie wojskowe i zmieniła relacjonowanie konfliktów w mediach, pojawiły się transmisje na żywo z frontu i embedded journalism. Niektórzy weterani cierpią na syndrom wojny w Zatoce Perskiej, obejmujący różne problemy zdrowotne.

Użyty sprzęt

Kluczowe fazy

1. Iracka inwazja na Kuwejt — 2 sierpnia 1990 roku wojska irackie przekroczyły granicę i szybko zajęły Kuwejt.
2. Operacja Desert Shield — Obrona Arabii Saudyjskiej i budowanie sił koalicyjnych od sierpnia 1990 do stycznia 1991.
3. Operacja Desert Storm — Bombardowania lotnicze od 17 stycznia 1991 i atak lądowy od 24 lutego 1991 prowadzący do wyzwolenia Kuwejtu.
4. Zawieszenie broni i zakończenie walk — Po 100 godzinach kampanii lądowej ogłoszono zawieszenie broni i koalicja zatrzymała natarcie.

Uzbrojenie i technika

Ciekawostki

• Wojna była pierwszą, w której masowo wykorzystywano embedded journalism i transmisje telewizyjne na żywo z frontu.
• Świadectwo piętnastoletniej dziewczyny o zabijaniu noworodków w kuwejckim szpitalu wpłynęło na opinię publiczną, ale później okazało się nieprawdziwe.
• Iracki Mig-25 zestrzelił podczas wojny jedyny amerykański myśliwiec F-18, co było jedynym zwycięstwem powietrznym Iraku.
• Koalicja straciła ponad 70 samolotów, co było mniej niż pierwotnie oczekiwano.
• Saddam Husajn nakazał podpalić szyby naftowe w Kuwejcie, co spowodowało rozległą katastrofę ekologiczną.

Najczęstsze pytania

Kiedy rozpoczęła się i zakończyła wojna w Zatoce?

Wojna rozpoczęła się 2 sierpnia 1990 roku iracką inwazją na Kuwejt i zakończyła się 28 lutego 1991 zawieszeniem broni po wyzwoleniu Kuwejtu.

Kto dowodził koalicją przeciwko Irakowi?

Koalicją dowodziły Stany Zjednoczone wraz z Arabią Saudyjską, Wielką Brytanią, Francją, Egiptem i innymi państwami.

Jakie były główne operacje wojny?

Operacja Desert Shield (obrona Arabii Saudyjskiej i budowanie sił) oraz operacja Desert Storm (ataki lotnicze i lądowe na Irak i Kuwejt).

Jakie były straty po obu stronach?

Koalicja miała około 400 zabitych i niecały 1000 rannych, straty irackie szacuje się od 1 500 do 200 000, najczęściej 25 000–75 000.