Scud
Radziecka rakieta balistyczna krótkiego zasięgu, szeroko eksportowana i używana w wielu konfliktach na całym świecie.
Opis
Scud to oznaczenie serii taktycznych rakiet balistycznych opracowanych w Związku Radzieckim podczas zimnej wojny. Rozwój rozpoczął się na podstawie wymagań dotyczących rakiety o parametrach podobnych do niemieckiej V-2, ale o mniejszych rozmiarach i zdolności do używania paliw magazynowalnych. Pierwsza wersja, R-11 (SS-1B Scud-A), została opracowana w biurze konstrukcyjnym Korolowa i weszła do służby w 1957 roku, późniejsze warianty (R-17, R-300 Elbrus) powstały w SKB-385 Makejewa.
Konstrukcyjnie są to rakiety na paliwo ciekłe (nafta i inhibitowany kwas azotowy dymiący), przy czym zbiorniki stanowią większość objętości pocisku. Rakiety wyposażone są w żyroskopowe systemy sterowania i mogą przenosić różne typy głowic – konwencjonalne, jądrowe i chemiczne. Urządzenia startowe mogą być umieszczone w silosie lub na mobilnym podwoziu (np. MAZ-543/MAZ-7310).
Dane techniczne
| Kraj pochodzenia | Związek Radziecki |
|---|---|
| Wprowadzenie | 1957 |
| Typ | rakieta balistyczna krótkiego zasięgu |
| Zasięg | ~300 km (w zależności od wersji) |
Służba i użycie bojowe
Scudy zostały po raz pierwszy użyte bojowo przez Egipt przeciwko Izraelowi podczas wojny Jom Kippur w 1973 roku. Zyskały większą sławę podczas wojny iracko-irańskiej oraz zwłaszcza w wojnie radzieckiej w Afganistanie, gdzie odpalono ponad 2000 rakiet. Wojna w Zatoce Perskiej w 1991 roku przyniosła masową uwagę medialną, gdy Irak użył swoich zmodyfikowanych wariantów (Al-Hussein, Al-Abbas) przeciwko Izraelowi i Arabii Saudyjskiej; łącznie odpalono 93 rakiety, z czego 86 z powodzeniem.
Scudy były dalej używane w wojnie domowej w Jemenie (1994), podczas drugiej wojny czeczeńskiej (Rosja odpaliła 250 rakiet na Groznyj w latach 1999–2001), w Libii oraz w konflikcie w Jemenie po 2015 roku, gdzie niektóre rakiety zostały zneutralizowane przez system Patriot. Rakiety i ich pochodne były eksportowane do wielu krajów i często używane w konfliktach regionalnych.
Warianty
Ciekawostki
- Nazwa Scud to zachodnie oznaczenie kodowe, w ZSRR rakiety oznaczano jako R-11, R-17 lub R-300 Elbrus.
- Pierwszy start balistycznej rakiety z okrętu podwodnego na świecie wykonał ZSRR z wariantem R-11FM w 1955 roku.
- Podczas wojny w Zatoce Perskiej w 1991 roku zmodyfikowane Scudy Iraku często zawodziły podczas powrotu do atmosfery i rozpadały się na wiele części.
- Scud jest jedną z niewielu rakiet balistycznych masowo używanych w warunkach bojowych w różnych konfliktach.
- Różne pochodne Scuda były produkowane i używane także przez inne państwa, na przykład Koreę Północną (Hwasong-5/6), Iran (Shahab-1/2) czy Syrię (Golan-1/2).
Najczęstsze pytania
- Jaki jest maksymalny zasięg podstawowych wersji rakiety Scud?
- Zasięg różni się w zależności od wariantu: Scud-A (R-11) do 270 km, Scud-B (R-17) około 300 km, Scud-C do 500–600 km.
- Jakie typy głowic może przenosić Scud?
- Scud może przenosić głowice konwencjonalne, jądrowe (5–80 kiloton) oraz chemiczne.
- Które kraje używały lub produkowały pochodne Scuda?
- Do użytkowników i producentów należą ZSRR/Rosja, Egipt, Irak, Korea Północna, Iran, Syria i inne państwa.
- Jakie było znaczenie Scuda w wojnie w Zatoce Perskiej?
- Irak użył zmodyfikowanych Scudów do ataków na Izrael i Arabię Saudyjską, co miało duży wpływ medialny i wojskowo-strategiczny.