Kiedy F-16 został oblatany po raz pierwszy i kiedy wszedł do służby?

Pierwszy lot prototypu YF-16 odbył się 20 stycznia 1974 roku, a do służby F-16 wszedł w 1978 roku.

Które państwa obecnie zastępują F-16 i czym?

Wiele państw zaczęło stopniowo zastępować F-16 maszynami F-35 Lightning II, jednak F-16 pozostaje w produkcji i eksploatacji u wielu użytkowników.

Samolot · USA · 1978

F-16 Fighting Falcon

Amerykański jednomotorowy wielozadaniowy myśliwiec, jeden z najpowszechniejszych samolotów bojowych na świecie.

Opis

General Dynamics F-16 Fighting Falcon to amerykański jednosilnikowy wielozadaniowy myśliwiec, który powstał na podstawie wymagań amerykańskich sił powietrznych dotyczących lekkiego, zwrotnego i ekonomicznego samolotu zdolnego do panowania w powietrzu. Prace rozwojowe rozpoczęto w 1974 roku, a samolot został oblatany po raz pierwszy w tym samym roku. W 1993 roku produkcję przejęła firma Lockheed, która po fuzji z Martin Marietta w 1995 roku stała się Lockheed Martin. F-16 był pierwszym samolotem z systemem sterowania fly-by-wire oraz systemem sterowania o luźnej stabilności statycznej, co zapewnia mu wyjątkową zwrotność. Do głównych elementów konstrukcyjnych należą bezramkowy, kroplowy daszek kabiny, boczny drążek sterowy (side-stick) oraz katapultowane siedzenie pochylone o 30° w celu zmniejszenia przeciążeń działających na pilota.

Samolot napędzany jest silnikiem odrzutowym Pratt & Whitney F100 z dopalaczem, a jego uzbrojenie stanowi działo M61 Vulcan oraz do 11 punktów podwieszeń dla różnych rodzajów broni. Od 1976 roku wyprodukowano ponad 4600 egzemplarzy, a F-16 jest nadal produkowany, głównie na rynki eksportowe. Na rok 2025 F-16 jest najpowszechniejszym wojskowym samolotem o stałych powierzchniach nośnych na świecie.

Dane techniczne

Kraj pochodzenia	USA
Wprowadzenie	1978
Załoga	1
Napęd	1 silnik odrzutowy
Maks. prędkość	~Mach 2
Uzbrojenie lufowe	działo 20 mm M61 Vulcan

Służba i użycie bojowe

F-16 Fighting Falcon stał się podstawowym filarem amerykańskich sił powietrznych taktycznych, zastępując starsze typy takie jak F-105 Thunderchief, A-7 Corsair II oraz F-4 Phantom II. Samoloty F-16 były używane w wielu konfliktach, między innymi w Zatoce Perskiej, Bośni, Jugosławii, Afganistanie, Libii, Iraku i Syrii. Znacząco odgrywały rolę również w izraelskim lotnictwie, gdzie osiągnęły wiele zestrzeleń i brały udział między innymi w bombardowaniu irackiego reaktora jądrowego Osirak w 1981 roku.

F-16 jest wykorzystywany nie tylko przez amerykańskie siły powietrzne, ale także przez lotnictwa 25 innych państw. W ostatnich latach maszyny F-16 przekazywano między innymi Ukrainie i Argentynie. Samoloty F-16 uczestniczyły również w operacjach pokojowych i utrzymywaniu stref zakazu lotów. Niektóre państwa zaczęły zastępować F-16 nowocześniejszymi F-35 Lightning II, jednak F-16 pozostaje w produkcji i eksploatacji u wielu użytkowników.

Warianty

F-16A/BJednomiejscowy F-16A oraz dwumiejscowy F-16B to początkowe warianty produkcyjne, obejmujące wersje Blok 1, 5, 10, 15 i 20. Blok 15 był pierwszą znaczącą modernizacją z większymi statecznikami poziomymi.

F-16C/DJednomiejscowy F-16C oraz dwumiejscowy F-16D, produkcja seryjna od 1984 roku, z ulepsioną awioniką, radarem AN/APG-68 oraz możliwością użycia pocisków AIM-120 AMRAAM.

F-16E/FJednomiejscowy F-16E oraz dwumiejscowy F-16F, specjalna produkcja dla Zjednoczonych Emiratów Arabskich, z radarem AN/APG-80 oraz mocniejszym silnikiem GE F110-132.

F-16IDwumiejscowa wersja F-16D Blok 52+ dla Izraela, z około 50% awioniką izraelskiego pochodzenia.

F-16IQWariant F-16C/D Blok 52 dla irackiego lotnictwa, z możliwością przenoszenia pocisków AIM-9L/M, AIM-7M, AGM-65 Maverick oraz Paveway.

F-16NSamoloty zbudowane na bazie F-16C/D Blok 30 dla amerykańskiej marynarki wojennej, z silnikiem F110-GE-100 i słabszym radiolokátorem APG-66.

F-16VNajnowocześniejszy wariant z radarem AESA APG-83, nową awioniką i automatycznym systemem antykolizyjnym, rozwijany głównie dla Tajwanu.

QF-16Bezzałogowe cele latające przebudowane ze starszych F-16C Blok 30 do testowania nowej generacji rakiet.

F-16/79Prototyp wariantu napędzanego starszym silnikiem General Electric J79, oferowany na eksport, ale bez sukcesu.

F-16/101Eksperymentalny wariant z silnikiem General Electric F101X DFE, wyniki testów doprowadziły do rozwoju silnika GE F110.

Ciekawostki

F-16 był pierwszym seryjnym samolotem z systemem sterowania fly-by-wire oraz systemem sterowania o luźnej stabilności statycznej.
Oficjalna nazwa to Fighting Falcon, ale wśród pilotów i personelu naziemnego najczęściej używana jest ksywka „Viper”.
Od 1982 roku F-16 jest również Dual Capable Aircraft – platformą zdolną do przenoszenia amerykańskiej broni jądrowej w Europie.
Na rok 2025 F-16 jest najpowszechniejszym wojskowym samolotem o stałych powierzchniach nośnych na świecie z 2084 aktywnymi maszynami.
F-16 został wyeksportowany do 25 innych krajów i nadal jest produkowany.

Najczęstsze pytania

Kiedy F-16 został oblatany po raz pierwszy i kiedy wszedł do służby?: Pierwszy lot prototypu YF-16 odbył się 20 stycznia 1974 roku, a do służby F-16 wszedł w 1978 roku.
Ile egzemplarzy F-16 zostało wyprodukowanych?: Od 1976 roku wyprodukowano ponad 4600 egzemplarzy F-16.
Jakie są główne elementy konstrukcyjne F-16?: Do głównych elementów konstrukcyjnych należą bezramkowy, kroplowy daszek kabiny, boczny drążek sterowy (side-stick) oraz katapultowane siedzenie pochylone o 30°.
Które państwa obecnie zastępują F-16 i czym?: Wiele państw zaczęło stopniowo zastępować F-16 maszynami F-35 Lightning II, jednak F-16 pozostaje w produkcji i eksploatacji u wielu użytkowników.