F-35 Lightning II
Amerykański myśliwiec piątej generacji o zmniejszonej wykrywalności radarowej i zaawansowanej fuzji sensorów.
Opis
Lockheed Martin F-35 Lightning II to amerykański samolot bojowy, powstały w ramach programu Joint Strike Fighter (JSF) z celem stworzenia jednolitego wielozadaniowego myśliwca dla sił zbrojnych USA i sojuszników NATO. Prace rozpoczęto w 1996 roku, gdy rozpoczęto prace nad prototypami X-32 (Boeing) i X-35 (Lockheed Martin). Po serii testów w październiku 2001 zwyciężył prototyp X-35 dzięki lepszemu rozwiązaniu silnika dla wariantu z pionowym startem oraz innym zaletom konstrukcyjnym. Pierwszy seryjnie wyprodukowany F-35A wzbił się w powietrze w 2006 roku, następnie pojawiły się kolejne warianty i stopniowe wprowadzanie do służby.
F-35 to jednosilnikowy, jednomiejscowy samolot piątej generacji z technologią Stealth, przeznaczony do ataków naziemnych, rozpoznania oraz misji obrony powietrznej. Napędzany jest dwustrumieniowym silnikiem Pratt & Whitney F135 z dopalaczem, osiągającym ciąg 191 kN. Samolot wyposażony jest w nowoczesną awionikę, w tym radar AESA AN/APG-81, elektrooptyczny system AN/AAQ-37 oraz system walki elektronicznej AN/ASQ-239. Kokpit posiada szerokokątny ekran dotykowy oraz hełm zintegrowany z celownikiem, który wyświetla kluczowe informacje bezpośrednio pilotowi.
Dane techniczne
| Kraj pochodzenia | USA |
|---|---|
| Wprowadzenie | 2015 |
| Załoga | 1 |
| Napęd | 1 silnik odrzutowy |
| Generacja | 5. generacja (stealth) |
Służba i użycie bojowe
F-35 Lightning II został po raz pierwszy użyty bojowo w 2018 roku przez izraelskie lotnictwo, które przeprowadziło co najmniej dwie misje bojowe na Bliskim Wschodzie. Izraelskie maszyny F-35I brały również udział w zestrzeleniu bezzałogowych statków powietrznych i pocisków manewrujących, a w 2026 roku rzekomo zestrzeliły pilotowany samolot Jak-130 nad Iranem.
Amerykańskie F-35B zostały po raz pierwszy użyte 27 września 2018 roku podczas wsparcia jednostek lądowych w Afganistanie, gdzie użyto precyzyjnie naprowadzanych bomb i dział. F-35A amerykańskich sił powietrznych wykonały swój pierwszy nalot bojowy w Iraku w kwietniu 2019 roku. Brytyjskie F-35B w 2019 roku uczestniczyły w uzbrojonych lotach rozpoznawczych przeciwko Państwu Islamskiemu w Iraku i Syrii.
Warianty
Koszt
83,4 miliona dolarów (F-35A), 108,1 miliona dolarów (F-35B), 93,3 miliona dolarów (F-35C) — Szacowane ceny zakupu według wersji; źródło podaje również całkowite koszty projektu przekraczające 1500 miliardów dolarów wraz z eksploatacją przez 55 lat.
Ciekawostki
- F-35 jest pierwszym amerykańskim samolotem bojowym po 50 latach, który nie posiada przezroczystego wyświetlacza (HUD); kluczowe informacje są wyświetlane na ekranie w hełmie pilota.
- Radar AN/APG-81 potrafi wykryć i śledzić 23 cele na odległość do 160 km w ciągu 9 sekund.
- Oprogramowanie F-35 zawiera ponad 8 milionów linii kodu, co jest czterokrotnie większą wartością niż w F-22 Raptor.
- F-35B jest zdolny do pionowego startu i lądowania dzięki zintegrowanemu wentylatorowi nośnemu.
- Całkowite koszty projektu F-35 Lightning II, wliczając eksploatację przez 55 lat, mają przekroczyć 1500 miliardów dolarów.
Najczęstsze pytania
- Jakie są główne warianty samolotu F-35?
- Główne warianty to F-35A (konwencjonalny start i lądowanie), F-35B (krótki start i pionowe lądowanie), F-35C (wersja pokładowa dla lotniskowców), F-35I (izraelska modyfikacja) oraz CF-35 (kanadyjska modyfikacja).
- Jaka jest główna broń F-35?
- F-35A wyposażony jest w wewnętrzne działo GAU-22/A kalibru 25 mm, wszystkie warianty mogą przenosić różne kierowane rakiety powietrze-powietrze i powietrze-ziemia oraz precyzyjnie naprowadzane bomby.
- Które państwa są użytkownikami F-35?
- Wśród użytkowników znajdują się m.in. USA, Izrael, Australia, Belgia, Czechy, Wielka Brytania, Holandia, Włochy, Norwegia, Dania, Japonia, Korea Południowa, Finlandia, Polska, Szwajcaria, Kanada i inne.
- Jakie są główne zalety F-35 w porównaniu do starszych myśliwców?
- F-35 oferuje zaawansowane właściwości stealth, nowoczesną awionikę, wysoki poziom integracji sensorów oraz zdolność do wykonywania różnych typów misji, w tym ataków naziemnych, rozpoznania i obrony powietrznej.