Kryzys sueski

Tło i przyczyny

Kryzys sueski w 1956 roku został wywołany nacjonalizacją Kanału Sueskiego przez prezydenta Egiptu Gamala Abd an-Nasira, co zagroziło brytyjskim i francuskim interesom gospodarczym i strategicznym w regionie. Egipt również blokował izraelskie statki w kanale i cieśninie Tirańskiej, co pogarszało stosunki z Izraelem i prowadziło do częstych incydentów granicznych oraz najazdów palestyńskich fedajinów.

Sytuacja polityczna była napięta, ponieważ państwa arabskie odmawiały uznania Izraela jako suwerennego państwa i dochodziło do powtarzających się napadów oraz starć wojskowych. Nasir starał się umocnić swoją pozycję jako lidera świata arabskiego i odrzucał wpływy zachodnie, co prowadziło do bliskich relacji z Związkiem Radzieckim oraz zakupu radzieckiego sprzętu wojskowego. Natomiast Izrael zawiązał sojusz z Francją i przygotowywał interwencję wojskową przeciwko Egiptowi.

Siły i dowódcy

Egipt dysponował na Synaju dwiema dywizjami piechoty (8. i 3.) oraz kolejną dywizją piechoty, dalej brygadą pancerną i jednostkami mobilnymi z transporterami opancerzonymi. Dowódcą sił egipskich był marszałek polny Abdel Hakim Amer. Izrael wystawił sześć brygad piechoty, brygadę spadochronową, 7. brygadę pancerną i dwie brygady zmotoryzowane, przy czym dowództwo operacji Kadesz miał dowódca 202. brygady spadochronowej Ariel Szaron.

Izrael planował nagły atak na Synaj w celu zmuszenia armii egipskiej do odwrotu i umożliwienia interwencji angielsko-francuskiej, która miała zająć strefę kanału. Egipt spodziewał się izraelskich ataków i wzmacniał obronę, lecz początkowo nie docenił rozmiaru izraelskiej inwazji.

Przebieg bitwy

Inwazja rozpoczęła się 29 października 1956 operacją spadochronową przy przełęczy Mitla, gdy izraelska 202. brygada spadochronowa została zrzucona o 4 km dalej niż planowano i musiała się przemieszczać pieszo. Izraelczycy stopniowo zdobywali egipskie punkty oporu Al-Kuntilla, At-Thamad i Nachl, przy czym zaskoczenie było całkowite, a dowództwo egipskie nie było w stanie szybko zareagować.

Oddziały egipskie umocniły się w przełęczy Mitla, gdzie izraelska jednostka zwiadowcza pod dowództwem majora Mordechaja Gura została uwięziona w ciężkich walkach i poniosła znaczne straty, przy czym Egipcjanie ostatecznie wycofali się. Równocześnie izraelskie jednostki zdobywały obszar obronny Abú Aghajla – Kussajma – Umm Kataf, gdzie 4. brygada piechoty i 7. brygada pancerna posuwały się pod egipskim ostrzałem i próbowały połączyć się ze spadochroniarzami przy Mitla.

Izraelczycy korzystali ze wsparcia lotniczego i artylerii, podczas gdy Egipt używał czołgów i broni przeciwpancernej. Walki były intensywne, lecz izraelski postęp był skuteczny, co doprowadziło do zajęcia strategicznych pozycji na Synaju.

Straty

W bitwie o przełęcz Mitla Izrael poniósł 38 zabitych żołnierzy, podczas gdy straty egipskie szacuje się na około 200 zabitych. Dokładniejsze dane o stratach nie są wiarygodnie potwierdzone w źródłach.

Następstwa i znaczenie

Kryzys sueski doprowadził do międzynarodowej presji ze strony USA, ZSRR i ONZ, co zmusiło Wielką Brytanię, Francję i Izrael do wycofania swoich wojsk z Egiptu. Kryzys oznaczał wyraźne osłabienie wpływów brytyjskich i francuskich na Bliskim Wschodzie oraz wzmocnienie prestiżu Egiptu i prezydenta Nasira.

Nasir zaczął bardziej zwracać się ku Związkowi Radzieckiemu, który wzmocnił swój wpływ w regionie. Kryzys pokazał również, że Wielka Brytania i Francja nie mogą już samodzielnie prowadzić polityki zagranicznej bez zgody Stanów Zjednoczonych. ONZ utworzyła jednostki gotowości (UNEF) do nadzoru granic między Egiptem a Izraelem.

Długoterminowo kryzys przyczynił się do przewartościowania układu sił na Bliskim Wschodzie i był jednym z czynników wpływających na dalszy rozwój sytuacji w regionie podczas zimnej wojny.

Kluczowe fazy

1. Rozpoczęcie operacji Kadesz — 29 października 1956 rozpoczęto izraelską operację spadochronową przy przełęczy Mitla.
2. Walki o przełęcz Mitla — Izraelska brygada spadochronowa weszła w ciężkie walki z egipskimi jednostkami umocnionymi w przełęczy.
3. Zdobycie obszaru obronnego Abú Aghajla – Kussajma – Umm Kataf — Izraelskie jednostki zdobywały pozycje obronne na północnym wschodzie Synaju i próbowały połączyć się ze spadochroniarzami.
4. Presja międzynarodowa i wycofanie sił — Pod presją USA, ZSRR i ONZ jednostki angielsko-francuskie i izraelskie zostały zmuszone do wycofania się z Egiptu.

Uzbrojenie i technika

Ciekawostki

• Izraelska 202. brygada spadochronowa została przy zrzucie przy przełęczy Mitla omyłkowo zrzucona o 4 km dalej niż planowano.
• Przed rozpoczęciem inwazji izraelskie lotnictwo zestrzeliło egipski samolot Il-14 z członkami egipskiego sztabu generalnego, co praktycznie zlikwidowało najwyższe dowództwo armii egipskiej.
• Izraelska policja strzelała do cywilów w arabskiej wiosce Kafr Kasim, co doprowadziło do masakry 48 mieszkańców; sąd uznał strzelaninę za nielegalną, lecz sprawcy zostali później zwolnieni.
• Francja była ważnym dostawcą broni dla Izraela i stała u zarania izraelskiego programu jądrowego.
• Kryzys doprowadził do utworzenia jednostek gotowości ONZ (UNEF) do nadzoru granic między Egiptem a Izraelem.

Najczęstsze pytania

Jaki był główny powód kryzysu sueskiego?

Głównym powodem była nacjonalizacja Kanału Sueskiego przez Egipt oraz próba Wielkiej Brytanii, Francji i Izraela odzyskania kontroli nad kanałem.

Kiedy rozpoczęła się izraelska inwazja na Egipt?

Izrael rozpoczął inwazję 29 października 1956.

Jaki był rezultat kryzysu sueskiego?

Pod presją USA, ZSRR i ONZ jednostki angielsko-francuskie i izraelskie wycofały się, co doprowadziło do osłabienia wpływów brytyjskich i francuskich oraz wzmocnienia Egiptu.

Jakie jednostki wystawił Izrael w konflikcie?

Izrael wystawił sześć brygad piechoty, brygadę spadochronową, 7. brygadę pancerną i dwie brygady zmotoryzowane.