Bitwa o Guadalcanal
Od sierpnia 1942 roku na Guadalcanalu w Archipelagu Salomona toczyły się półroczne walki o kluczowe lotnisko. Była to kombinacja wyczerpującej dżungli na lądzie oraz serii nocnych bitew morskich na okolicznych wodach, zwanych „Żelaznym Dnem". Alianci stopniowo zdobywali przewagę w powietrzu i na morzu, przerywając japońskie zaopatrzenie. Wyczerpane jednostki japońskie zostały ostatecznie wycofane. Guadalcanal odwrócił strategiczną inicjatywę na Pacyfiku na korzyść Aliantów.
Tło i przyczyny
Rankiem 7 grudnia 1941 japońska marynarka wojenna zaatakowała Pearl Harbor, co spowodowało przystąpienie USA do II wojny światowej. Po początkowych sukcesach Japończyków ich marynarka poniosła ciężkie straty w bitwie pod Midway, co umożliwiło Aliantom przejście do kontrataku.
Japończycy budowali na Guadalcanalu lotnisko wojskowe, aby zagrozić szlakom zaopatrzeniowym między USA a Australią i wzmocnić swoją pozycję na Pacyfiku. Alianci zaplanowali więc operację Watchtower, której celem było uniemożliwienie ukończenia lotniska i zdobycie strategicznego punktu do dalszych działań na Pacyfiku. Operacja została zatwierdzona przez głównodowodzącego marynarki wojennej USA Ernesta Kinga i przygotowana pod dowództwem generała majora Alexandra Vandegrifta.
Siły i dowódcy
Siły alianckie liczyły około 16 000 żołnierzy Korpusu Piechoty Morskiej USA pod dowództwem generała majora Vandegrifta, wspieranych przez jednostki morskie i lotnicze z USA i Australii. Siły japońskie obejmowały Cesarską Armię i Marynarkę Wojenną, które miały na wyspie i w okolicy kilka tysięcy żołnierzy, w tym pracowników budujących lotnisko i jednostki wojskowe. Japończycy planowali rozmieścić na lotnisku 45 myśliwców i 60 bombowców, aby zagrozić alianckim szlakom zaopatrzeniowym i wspierać swoje operacje na południowym Pacyfiku.
Przebieg bitwy
7 sierpnia 1942 siły alianckie rozpoczęły desant na Guadalcanalu oraz sąsiednich wyspach Tulagi, Gavutu i Tanambogo, gdzie napotkały niewielki opór i szybko zajęły niedokończone lotnisko, później nazwane Henderson Field. Japończycy odpowiedzieli bitwą morską pod wyspą Savo, gdzie pokonali amerykańską flotę, ale nie zdołali zniszczyć statków transportowych.
Nastąpiły trzy główne starcia lądowe i pięć dużych bitew morskich, w tym bitwa pod przylądkiem Esperance, bitwa pod wyspami Santa Cruz oraz decydująca bitwa pod Guadalcanalem w listopadzie 1942. Japończycy kilkakrotnie próbowali odzyskać lotnisko Henderson, ale zostali odparci z dużymi stratami.
W listopadzie 1942 Amerykanie mieli sytuację pod kontrolą, podczas gdy Japończycy próbowali dostarczać posiłki tzw. tokijskim ekspresem, ale ich konwoje były narażone na ataki amerykańskiego lotnictwa i marynarki. W grudniu Japończycy zakończyli próby odzyskania wyspy i ewakuowali swoje jednostki. Bitwa zakończyła się 7 lutego 1943 ostatecznym zwycięstwem Aliantów.
Straty
Konkretne liczby strat nie są wiarygodnie udokumentowane w źródłach. Straty po obu stronach były znaczne, zwłaszcza po stronie japońskiej, która poniosła ciężkie straty w kilku bitwach morskich i walkach lądowych. Straty amerykańskie obejmowały poległych, rannych i utracone okręty, ale dokładne liczby nie są podane.
Następstwa i znaczenie
Bitwa o Guadalcanal była jedną z najważniejszych bitew II wojny światowej na Pacyfiku i stanowiła pierwszą dużą ofensywę Aliantów przeciwko Japonii. Zwycięstwo Aliantów, wraz z bitwą pod Midway, oznaczało początek końca japońskiej hegemonii w Azji i na Pacyfiku.
Bitwa pokazała, że Japończycy nie są niepokonani nawet w dżungli, i umożliwiła Aliantom przejęcie strategicznej inicjatywy na Pacyfiku. Nastąpiły kolejne alianckie ofensywy w regionie, które stopniowo doprowadziły do wyzwolenia Filipin i innych terytoriów okupowanych przez Japonię.
Dowódcy
Użyty sprzęt
Kluczowe fazy
- Desant 7 sierpnia 1942 — Siły alianckie przeprowadziły zaskakujący desant na Guadalcanalu i okolicznych wyspach, szybko zajmując lotnisko.
- Bitwa pod Savo Island (8–9 sierpnia 1942) — japońska flota zaskoczyła i zatopiła kilka alianckich krążowników, ale nie zaatakowała statków transportowych.
- Walki lądowe i obrona lotniska Hendersona — trzy główne starcia lądowe i powtarzające się japońskie ataki na lotnisko, które Alianci odparli.
- Decydujące bitwy morskie w listopadzie 1942 — bitwy pod Guadalcanalem i Tassafarongą, które zakończyły japońskie próby odzyskania wyspy.
- Ewakuacja sił japońskich w lutym 1943 — Japończycy wycofali swoje pozostałe oddziały, a bitwa zakończyła się zwycięstwem Aliantów.
Uzbrojenie i technika
Ciekawostki
- Bitwa o Guadalcanal była pierwszą dużą ofensywą aliancką przeciwko Japonii w II wojnie światowej.
- Japońskie okręty w bitwie pod Savo Island zatopiły cztery alianckie krążowniki, ale nie zaatakowały statków transportowych, co było strategicznym błędem.
- Alianci nazwali lotnisko na Guadalcanalu Henderson Field na cześć poległego amerykańskiego pilota Loftona R. Hendersona.
- Japońskie zaopatrzenie wyspy odbywało się tzw. tokijskim ekspresem, szybkimi nocnymi transportami okrętów.
- Bitwa o Guadalcanal została przedstawiona w powieści "Cienka czerwona linia" oraz w kilku filmach i serialach.
Najczęstsze pytania
- Kiedy odbyła się bitwa o Guadalcanal?
- Bitwa trwała od 7 sierpnia 1942 do 9 lutego 1943.
- Kto brał udział w bitwie o Guadalcanal?
- Po stronie Aliantów przede wszystkim Stany Zjednoczone, po stronie Japonii Cesarska Armia i Marynarka Wojenna.
- Jaki był wynik bitwy o Guadalcanal?
- Zwycięstwo Aliantów, które było początkowym krokiem do przełamania japońskiej hegemonii na Pacyfiku.
- Dlaczego bitwa o Guadalcanal była ważna?
- Była pierwszą dużą ofensywą aliancką przeciwko Japonii i umożliwiła Aliantom przejęcie strategicznej inicjatywy na Pacyfiku.