Bitwa pod Passchendaele
Od lipca do listopada 1917 roku wojska brytyjskie i sojusznicze prowadziły ofensywę w rejonie wsi Passchendaele w Flandrii (trzecia bitwa pod Ypres). Uporczywe deszcze i zniszczony system drenarski zamieniły pole bitwy w morze błota, w którym tonęli żołnierze, konie i sprzęt. Ataki posuwały się do przodu o metry, płacąc za to ogromnymi stratami, i ostatecznie zdobyły ruiny Passchendaele. Bitwa stała się symbolem bezsensownego cierpienia wojny okopowej I wojny światowej oraz beznadziejności wyczerpujących ofensyw na froncie zachodnim.
Tło i przyczyny
Trzecia bitwa pod Ypres, znana również jako bitwa pod Passchendaele, była wynikiem alianckiej strategii uzgodnionej w listopadzie 1916 i maju 1917, która miała na celu przełamanie niemieckiej obrony we Flandrii i zdobycie kontroli nad grzbietami wokół belgijskiego miasta Ypres. Planowanie bitwy było pod wpływem wcześniejszych niepowodzeń i wysokich strat na froncie zachodnim, zwłaszcza po ofensywie Nivelle’a oraz w związku z trwającymi walkami na froncie wschodnim.
Rząd brytyjski i dowództwo widziały we Flandrii klucz do opanowania belgijskiego wybrzeża i ograniczenia zagrożenia ze strony niemieckich okrętów podwodnych. Jednocześnie bitwa była kształtowana przez wewnętrzne spory między alianckimi dowódcami a politykami, którzy nie zgadzali się co do celowości i terminu ofensywy, zwłaszcza z uwagi na warunki pogodowe i oczekiwane przybycie amerykańskich sił ekspedycyjnych do Francji.
Siły i dowódcy
Po stronie Ententy w bitwie brały udział przede wszystkim jednostki brytyjskie, kanadyjskie, australijskie, nowozelandzkie i francuskie, skoncentrowane w rejonie łuku Ypres. Naczelnym dowódcą Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego był marszałek polny Douglas Haig, natomiast siłami francuskimi dowodził generał Ferdinand Foch.
Siły niemieckie stanowiła głównie 4. Armia, która utrzymywała linie obronne o długości 40 km z kilkoma grupami (Gruppen) i rezerwowymi dywizjami Eingreif. Niemieckie dowództwo, na czele z Erichem Ludendorffem i księciem koronowym Rupprechtem Bawarskim, kładło nacisk na obronę pozycji wyżynnych i budowę głębokich systemów obronnych.
Przebieg bitwy
Bitwa rozpoczęła się 31 lipca 1917 atakiem Ententy na grzbiet Pilckem, po wcześniejszym sukcesie w bitwie pod Messines (7–14 czerwca). Siły alianckie posuwały się powoli z powodu silnej niemieckiej obrony, rozległego zaminowania i wyjątkowo deszczowej pogody, która zamieniła pole bitwy w błotnistą pułapkę.
W sierpniu i wrześniu kontynuowano alianckie ataki w celu opanowania kluczowych grzbietów i wiosek, takich jak Polygon Wood i Zonnebeke. Niemiecka obrona została wzmocniona nowymi liniami i rezerwowymi dywizjami, co spowolniło postęp Ententy.
W październiku i listopadzie, pomimo rozpoczynających się jesiennych deszczy i wyczerpania obu stron, walki o Passchendaele trwały nadal. Korpusy kanadyjskie ostatecznie w listopadzie zdobyły wieś, kończąc główną fazę bitwy. Walki lokalne trwały jednak także w grudniu i na początku następnego roku.
Straty
Konkretne liczby strat nie są wiarygodnie udokumentowane w źródłach; szacunki są różne i nie podano dokładnych danych.
Następstwa i znaczenie
Trzecia bitwa pod Ypres stała się jedną z najbardziej kontrowersyjnych kampanii I wojny światowej ze względu na wysokie straty i ograniczone zdobycze terytorialne. Bitwa wywołała długotrwałe dyskusje wśród historyków wojskowości, uczestników i polityków na temat sensowności ofensywy, wyboru miejsca i terminu, a także kosztów ludzkich.
Pomimo zdobycia Passchendaele i częściowego postępu wojsk alianckich nie osiągnięto strategicznego przełamania ani zajęcia belgijskiego wybrzeża. Wojska alianckie ostatecznie zajęły belgijskie wybrzeże i dotarły do granicy z Holandią dopiero po dalszych walkach w 1918 roku.
Użyty sprzęt
Kluczowe fazy
- Rozpoczęcie ataku na grzbiet Pilckem — 31 lipca 1917 siły alianckie rozpoczęły główny atak na niemieckie pozycje w rejonie Ypres.
- Postępy w sierpniu i wrześniu — Jednostki alianckie kontynuowały ataki na kluczowe grzbiety i wsie, lecz postęp był spowolniony przez silną obronę i niekorzystną pogodę.
- Walki o Passchendaele — W październiku i listopadzie toczyły się ciężkie walki o wieś Passchendaele, którą ostatecznie zdobyły korpusy kanadyjskie.
- Dalsze lokalne starcia — Po głównej fazie bitwy trwały mniejsze ataki w grudniu 1917 i na początku 1918 roku.
Ciekawostki
- Bitwa znana jest również jako bitwa pod Passchendaele od nazwy wsi na ostatnim grzbiecie na wschód od Ypres.
- Działania wojenne były znacznie utrudnione przez wyjątkowo deszczową pogodę, która zamieniła pole bitwy w błoto.
- Brytyjski premier David Lloyd George i generał Ferdinand Foch byli przeciwni rozpoczęciu ofensywy we Flandrii.
- Bitwa do dziś pozostaje przedmiotem kontrowersji ze względu na wysokie straty i ograniczone zdobycze terytorialne.
Najczęstsze pytania
- Kiedy trwała trzecia bitwa pod Ypres?
- Bitwa trwała od lipca do listopada 1917 roku.
- Kto był głównymi stronami walczącymi?
- Naprzeciw siebie stanęły siły państw Ententy i Cesarstwa Niemieckiego.
- Jaki był wynik bitwy?
- Siły alianckie zdobyły Passchendaele, ale nie osiągnięto strategicznego przełamania.
- Dlaczego bitwa jest uważana za kontrowersyjną?
- Ze względu na wysokie straty, ograniczone zdobycze terytorialne i dyskusje o sensowności ofensywy.