Bitwa pod Sluys

Tło i przyczyny

Od 1152 roku angielscy królowie posiadali rozległe ziemie we Francji dzięki małżeństwu Eleonory Akwitańskiej z Henrykiem II Plantagenetem, co prowadziło do długotrwałych sporów i wojen między Anglią a Francją. Po serii konfliktów i utracie angielskich posiadłości na kontynencie, zwłaszcza po bitwie pod Bouvines, sytuacja uspokoiła się aż do 1337 roku, kiedy Edward III odnowił swoje roszczenia do francuskiego tronu, co wywołało początek wojny stuletniej.

W pierwszych latach wojny obie strony starały się wykorzystać swoje floty do osłabienia przeciwnika, przy czym Francuzi dokonywali najazdów na południową Anglię i przerywali komunikację między Anglią a kontynentem. Po stratach francuskich galer i buncie genueńskich marynarzy francuska flota osłabła, a Edward III zebrał dużą angielską flotę, by spróbować wylądować we Flandrii, co doprowadziło do bitwy pod Sluys.

Siły i dowódcy

Francuska flota, dowodzona przez admirałów Huguesa Quiéreta i Nicolasa Béhucheta, liczyła około 202 okrętów, w tym galery, okręty wojenne i statki handlowe, z załogą ponad 19 000 ludzi, z których większość stanowili marynarze, a tylko niewielka liczba rycerzy i kuszników. Francuzi zablokowali ujście rzeki Zwyn w trzech liniach okrętów połączonych łańcuchami, aby uniemożliwić Anglikom przejście.

Angielska flota pod dowództwem króla Edwarda III liczyła 120–150 okrętów, głównie kog, z około 2300 wojownikami, w tym 1300 zbrojnych i 1000 łuczników z długimi łukami. Anglicy wykorzystali przewagę wiatru, sprzyjającą pogodę i słońce, aby zaatakować francuską flotę i przełamać jej blokadę.

Przebieg bitwy

Francuskie okręty były mocno połączone łańcuchami i tworzyły trzy linie, co miało uniemożliwić przejście Anglikom, ale jednocześnie ograniczyło ich zdolność manewrowania. Wiatr i przypływ stopniowo znosiły francuskie okręty na wschód, gdzie zaczęły się wzajemnie blokować i powodować chaos.

Anglicy wykorzystali tę sytuację i zaatakowali w trzech falach okrętów, przy czym dwa okręty z łucznikami otaczały jeden okręt ze zbrojnymi, którzy następnie szturmowali francuskie okręty. Angielskie długie łuki miały większy zasięg i szybszy ostrzał niż francuskie kusze, co znacząco przyczyniło się do sukcesu.

Walki toczyły się jak starcia lądowe na pokładach okrętów, z walką wręcz człowiek przeciw człowiekowi. Francuskie okręty były stopniowo zdobywane lub niszczone, a francuscy admirałowie polegli. Walka trwała od godzin popołudniowych aż do wieczora, kiedy większość francuskiej floty została zniszczona lub zdobyta, a pozostali Francuzi zostali pokonani przez nadciągającą armię flamandzką na lądzie.

Straty

Straty francuskie były bardzo wysokie, szacuje się je na 16 000 do 20 000 zabitych, z których większość utonęła. Anglicy stracili według szacunków 400 do 600 ludzi, w tym 4 rycerzy. Francuscy admirałowie zostali pojmani i straceni, podczas gdy wielu francuskich marynarzy zostało zabitych także po walce. Dokładne liczby strat różnią się w zależności od źródeł.

Następstwa i znaczenie

Bitwa pod Sluys zapewniła Anglii przewagę morską na Kanale La Manche i umożliwiła Edwardowi III wylądowanie we Flandrii oraz rozpoczęcie kampanii lądowej we Francji, choć oblężenie Tournai zakończyło się niepowodzeniem. Francuzi po bitwie nie byli w stanie przeprowadzić inwazji na Anglię, co oznaczało, że wojna stuletnia toczyła się głównie na kontynencie.

Strategicznie jednak zwycięstwo nie miało długotrwałego wpływu na francuską zdolność odbudowy sił morskich, które kontynuowały najazdy na angielskie wybrzeże. Bitwa miała jednak duże znaczenie psychologiczne i była upamiętniana na angielskich monetach, gdzie Edward III był przedstawiany siedzący na okręcie.

Kluczowe fazy

1. Blokada ujścia rzeki Zwyn — Francuska flota ustawiła się w trzech liniach połączonych łańcuchami, aby zablokować dostęp Anglików do portu Sluys.
2. Splątanie i chaos francuskich okrętów — Wiatr i przypływ znosiły francuskie okręty na wschód, gdzie wzajemnie się blokowały i traciły zdolność manewrowania.
3. Angielski atak w trzech falach — Anglicy zaatakowali w formacji trzech okrętów, wykorzystując łuczników do tłumienia obrony i zbrojnych do abordażu okrętów.
4. Klęska francuskiej floty — Po zaciętych walkach większość francuskich okrętów została zniszczona lub zdobyta, francuscy admirałowie polegli, a reszta została pokonana na lądzie.

Uzbrojenie i technika

Ciekawostki

• Król Edward III został podczas bitwy ranny strzałą lub bełtem z kuszy w udo.
• Francuski admirał Béhuchet został po bitwie powieszony na maszcie własnego okrętu.
• Bitwa była upamiętniana na angielskich monetach, gdzie Edward III był przedstawiany siedzący na okręcie.
• Francuskie okręty były połączone łańcuchami, co miało uniemożliwić przejście, ale ostatecznie doprowadziło do ich zagłady z powodu ograniczonej manewrowości.
• Anglicy żartowali, że gdyby ryby w porcie Sluys potrafiły mówić, mówiłyby po francusku z powodu liczby martwych Francuzów w wodzie.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie odbyła się bitwa pod Sluys?

Bitwa odbyła się 24 czerwca 1340 roku u ujścia rzeki Zwyn przy porcie Sluys (dzisiejszy Sluis).

Kto dowodził angielską i francuską flotą w bitwie?

Angielską flotą dowodził król Edward III, francuską admirałowie Hugues Quiéret i Nicolas Béhuchet.

Jaki był wynik bitwy pod Sluys?

Anglia zwyciężyła i zniszczyła większość francuskiej floty, zdobywając przewagę morską na Kanale La Manche.

Jakie bronie odegrały kluczową rolę w bitwie?

Angielskie długie łuki miały większy zasięg i szybszy ostrzał niż francuskie kusze, co znacząco przyczyniło się do zwycięstwa Anglii.