Oblężenie Vicksburga

Tło i przyczyny

Oblężenie Vicksburga było końcową i decydującą fazą kampanii wicksburskiej podczas amerykańskiej wojny secesyjnej. Vicksburg stanowił ostatnią znaczącą konfederacką twierdzę nad rzeką Missisipi, której zdobycie było kluczowym elementem tzw. Planu Anakondy Unii, mającego na celu podzielenie Konfederacji i opanowanie strategicznych szlaków wodnych.

Po serii manewrów i zwycięstw w bitwach pod Port Gibson, Raymondem oraz po zdobyciu stolicy Jackson, generał Unii Ulysses S. Grant zmusił konfederacką armię dowodzoną przez Johna C. Pembertona do wycofania się do linii obronnych wokół Vicksburga. Pemberton, pod presją sprzecznych rozkazów i obawą przed publicznym potępieniem, wybrał obronę miasta zamiast odwrotu, czym przypieczętował los swojej armii i samego Vicksburga.

Siły i dowódcy

Armia Unii pod dowództwem generała Ulyssesa S. Granta skierowała do oblężenia Vicksburga pięć korpusów: IX Korpus (John Parke), XIII Korpus (John A. McClernand), XV Korpus (William T. Sherman), XVI Korpus (część, Cadwallader C. Washburn) oraz XVII Korpus (James B. McPherson). Łączna liczba żołnierzy Unii przekroczyła 35 000, a z posiłkami podczas oblężenia sięgnęła nawet 77 000 ludzi.

Konfederaccy obrońcy pod dowództwem Johna C. Pembertona dysponowali około 18 000 żołnierzy podzielonych na cztery dywizje (Carter L. Stevenson, John H. Forney, Martin L. Smith, John S. Bowen). Pemberton polegał na silnych umocnieniach i korzystnym terenie, który czynił obronę miasta niemal nie do zdobycia.

Przebieg bitwy

Po nieudanych bezpośrednich atakach na linie konfederackie 19 i 22 maja, które zostały odparte przy ciężkich stratach, Grant zdecydował się przejść do systematycznego oblężenia miasta. Wojska Unii zaczęły budować okopy i zbliżać się do pozycji obronnych Konfederacji, podczas gdy miasto było poddane intensywnemu ostrzałowi artyleryjskiemu i bombardowaniu z okrętów.

Podczas oblężenia sytuacja obrońców szybko się pogarszała. Brak żywności, złe warunki sanitarne i choroby osłabiały morale i zdolność bojową konfederackich oddziałów. Ludność cywilna i żołnierze chronili się w prowizorycznych jaskiniach wykopanych w gliniastych zboczach, aby uniknąć nieustannego ostrzału.

Armia Granta była stopniowo wzmacniana kolejnymi oddziałami, które całkowicie zamknęły okrążenie miasta. Próby konfederackich sił przerwania linii zaopatrzeniowych Unii na drugim brzegu Missisipi oraz próby przebicia się z zewnątrz zakończyły się niepowodzeniem. Armia Pembertona została całkowicie odcięta od pomocy z zewnątrz i zaopatrzenia.

Po ponad 40 dniach oblężenia, gdy zapasy były niemal wyczerpane, a połowa obrońców była chora lub hospitalizowana, Pemberton skapitulował 4 lipca 1863 roku. Wojska Unii zdobyły w ten sposób kontrolę nad Vicksburgiem, a tym samym nad całą rzeką Missisipi.

Straty

Podczas ataków Unii 19 maja zginęło 157 ludzi, 777 zostało rannych, a 8 uznano za zaginionych; podczas ataków 22 maja było 502 zabitych, 2 550 rannych i 147 zaginionych. Straty Konfederacji 19 maja wyniosły 8 zabitych i 62 rannych, 22 maja szacowane są na mniej niż 500. Całkowite straty podczas całego oblężenia nie są dokładnie podane w źródle.

Następstwa i znaczenie

Zdobycie Vicksburga oznaczało zasadniczy przełom w wojnie – Unia uzyskała pełną kontrolę nad rzeką Missisipi i podzieliła Konfederację na dwie części, co znacznie osłabiło jej zdolność do dalszej walki. W połączeniu z klęską armii Konfederacji pod Gettysburgiem dzień przed kapitulacją Vicksburga, wydarzenie to jest często uznawane za kluczowy punkt zwrotny całej wojny.

Kapitulacja Vicksburga i następnie zdobycie Port Hudson pozwoliły Unii kontrolować strategiczne szlaki zaopatrzeniowe i odizolować zachodnie stany Konfederacji (Arkansas, Teksas i część Luizjany) od reszty. Prezydent Lincoln nazwał Vicksburg „kluczem do wojny”, a zwycięstwo to znacząco podniosło morale Unii i pozycję generała Granta.

Kluczowe fazy

1. Pierwszy atak na Stockade Redan (19 maja) — Wojska Unii pod dowództwem Shermana przeprowadziły bezpośredni atak na konfederackie umocnienia, który został odparty przy ciężkich stratach.
2. Drugi ogólny atak (22 maja) — Grant rozkazał skoordynowany atak na całej linii, który zakończył się niepowodzeniem i wysokimi stratami Unii.
3. Przejście do oblężenia (od 25 maja) — Po nieudanych atakach Unia przeszła do systematycznego oblężenia miasta, budowy okopów i ostrzału.
4. Kapitulacja Vicksburga (4 lipca) — Po ponad 40 dniach oblężenia i wyczerpaniu zapasów konfederacka załoga poddała się.

Ciekawostki

• Podczas oblężenia do miasta wystrzelono ponad 22 000 pocisków z okrętów Unii, a ogień artylerii lądowej był jeszcze intensywniejszy.
• Mieszkańcy Vicksburga podczas oblężenia wykopali ponad 500 jaskiń w gliniastych zboczach, by chronić się przed bombardowaniem.
• Podczas ataku 22 maja na mury prowadziło szturm 150 ochotników znanych jako 'forlorn hope detachment', z których wielu zginęło lub zostało rannych.
• Prezydent Abraham Lincoln nazwał Vicksburg 'kluczem do wojny'.

Najczęstsze pytania

Kiedy miało miejsce oblężenie Vicksburga?

Oblężenie trwało od 18 maja do 4 lipca 1863 roku.

Kto dowodził siłami Unii i Konfederacji?

Siłami Unii dowodził generał major Ulysses S. Grant, obrońcami Konfederacji generał porucznik John C. Pemberton.

Jaki był wynik oblężenia?

Unia zwyciężyła, konfederacka załoga Vicksburga skapitulowała.

Jakie było znaczenie zdobycia Vicksburga?

Zdobycie Vicksburga pozwoliło Unii opanować rzekę Missisipi i podzielić Konfederację na dwie części.