T-34
Radziecki średni czołg, który dzięki połączeniu pancerza, siły ognia i mobilności znacząco wpłynął na rozwój czołgów podczas II wojny światowej.
Opis
T-34 był radzieckim średnim czołgiem opracowanym na przełomie lat 30. i 40. XX wieku, którego rozwój rozpoczął się w 1937 roku w Charkowskiej Fabryce Czołgów (ChKTZ) pod kierownictwem głównego konstruktora Michaiła Kośkina. Początkowo miał zastąpić lekkie i szybkie czołgi BT, powstały dwa prototypy: kołowo-gąsienicowy A-20 oraz gąsienicowy A-32 (później T-32). Pomimo początkowego sprzeciwu niektórych marszałków, ostatecznie dzięki decyzji Stalina wybrano typ gąsienicowy, który miał większy potencjał rozwojowy i został rekomendowany do produkcji seryjnej jako T-34.
Konstrukcja czołgu T-34 była rewolucyjna przede wszystkim dzięki pochylonej pancerzowi, który zwiększał jego odporność na ówczesne broń przeciwpancerne, oraz silnemu uzbrojeniu w postaci działa kalibru 76,2 mm (później 85 mm). Czołg miał niską sylwetkę, wydajny silnik wysokoprężny V-2 o mocy 493 koni mechanicznych oraz prostą konstrukcję, która umożliwiała masową produkcję i łatwe naprawy w warunkach polowych. Do słabości należały przede wszystkim ergonomiczne rozwiązania wieży oraz trudne sterowanie, które jednak nie przeszkadzało w jego popularności wśród załóg dzięki wytrzymałości i niewymagającej obsłudze.
Dane techniczne
| Kraj pochodzenia | Związek Radziecki |
|---|---|
| Wprowadzenie | 1940 |
| Masa | ~26,5 t |
| Główna broń | 76,2 mm (T-34/76), później 85 mm (T-34/85) |
| Załoga | 4–5 |
| Maks. prędkość | ~53 km/h |
Służba i użycie bojowe
T-34 był podczas II wojny światowej podstawą radzieckich sił pancernych i po raz pierwszy został użyty bojowo podczas rozpoczęcia operacji Barbarossa w czerwcu 1941 roku. Mimo że na początku miał przewagę techniczną nad niemieckimi czołgami, jego formacje zostały szybko zdziesiątkowane z powodu niewystarczającego wyszkolenia załóg, problemów logistycznych i słabej koordynacji dowodzenia. W trakcie wojny produkcja T-34 ruszyła w wielu fabrykach, a dzięki prostocie konstrukcji możliwe było wytwarzanie go w dużych ilościach, co pozwoliło Armii Czerwonej stopniowo zdobyć przewagę liczebną na polu bitwy.
Czołg T-34 był używany na wszystkich głównych frontach frontu wschodniego, a jego warianty były wykorzystywane również po wojnie w wielu krajach świata. W trakcie wojny czołg przeszedł częściowe i zasadnicze modernizacje, zwłaszcza w 1944 roku wprowadzenie wersji T-34/85 z nową trzyosobową wieżą i silniejszym działem, co pozwoliło mu stawić czoła nowym niemieckim czołgom Tiger i Panther. T-34 stał się najczęściej produkowanym czołgiem II wojny światowej oraz drugim najczęściej produkowanym czołgiem w historii.
Warianty
Ciekawostki
- Według amerykańskiego autora Stevena Zalogi, T-34 był w chwili powstania najlepszym średnim czołgiem na świecie.
- Niemiecki generał von Kleist określił T-34 po jego pierwszym użyciu jako „najlepszy czołg na świecie”.
- Łącznie podczas wojny wyprodukowano ponad 50 000 egzemplarzy T-34, całkowita produkcja łącznie z powojenną przekroczyła 60 000 sztuk.
- T-34 poniósł największe straty czołgowe w historii, podczas wojny utracono 44 900 egzemplarzy.
- Rozwój T-34 bezpośrednio doprowadził do powstania czołgów T-54 i T-55, które stały się podstawą wielu nowoczesnych armii.
Najczęstsze pytania
- Jaki był główny wkład czołgu T-34 w konstrukcję czołgów?
- T-34 wprowadził bezprecedensowe połączenie siły ognia, mobilności, ochrony i wytrzymałości, przede wszystkim dzięki pochylonemu pancerzowi i silnemu uzbrojeniu.
- Jakie były główne słabości czołgu T-34?
- Do głównych słabości należały ergonomiczne rozwiązania wieży, trudne sterowanie bez wspomagania kierownicy oraz początkowo słaba koordynacja i szkolenie załóg.
- Ile czołgów T-34 wyprodukowano podczas II wojny światowej?
- Podczas wojny wyprodukowano ponad 50 000 egzemplarzy, całkowita produkcja wszystkich typów wraz z powojenną przekroczyła 60 000 sztuk.
- Jakie były główne warianty czołgu T-34?
- Głównymi wariantami były T-34/76, T-34/85 oraz wersje z miotaczem ognia OT-34 i TO-34.