Bitwa pod Castillon

Tło i przyczyny

Bitwa pod Castillon była decydującą bitwą wojny stuletniej, która odbyła się 17 lipca 1453 na południowym zachodzie Francji, w pobliżu miasteczka Castillon w Akwitanii. W 1452 roku armia angielska wylądowała niedaleko ujścia rzeki Garonny i dzięki wsparciu miejscowej ludności zajęła Bordeaux. Król Francji Karol VII zebrał trzy armie i ruszył na Bordeaux, aby wypchnąć siły angielskie.

Po zdobyciu Bordeaux przez Anglików wydawało się, że wojna stuletnia dobiega końca, ale mieszkańcy Bordeaux, którzy uważali się za poddanych króla Anglii, domagali się odzyskania prowincji. Angielski dowódca John Talbot, hrabia ze Shrewsbury, przybył z 3 000 mężczyzn i szybko zajął miasto oraz większość zachodniej Gaskonii. Francuzi przygotowali kontratak, który miał zdecydować o losie regionu.

Siły i dowódcy

Siły angielskie dowodził John Talbot, hrabia ze Shrewsbury, dysponujący około 3 000 mężczyzn, w tym 500 z elitarnej jazdy i 800 łuczników. Talbot planował zdobyć Castillon i utrzymać ten obszar. Wojsko francuskie, dowodzone przez Jeana Bureau, liczyło od 7 000 do 10 000 mężczyzn i było silnie ufortyfikowane w obozie z rozległym wsparciem artyleryjskim, w tym 300 dział i broni palnej ręcznej. Francuzi wykorzystali okopy, palisady i przewagę terenu do obrony obozu.

Przebieg bitwy

Talbot, zwiedziony fałszywym wrażeniem, że wojsko francuskie się wycofuje, przeprowadził szybki atak na francuski obóz pod Castillon, nie czekając na przybycie swoich jednostek piechoty. Francuski obóz był dobrze ufortyfikowany okopami i palisadami oraz chroniony około 300 działami, co pozwoliło armii francuskiej skutecznie niszczyć nadchodzące jednostki angielskie.

Atak angielski został odparty, a Talbot, jedyny jeździec w bitwie, odmówił odwrotu nawet po uświadomieniu sobie siły pozycji francuskiej. Jego odwaga jednak doprowadziła do stopniowego niszczenia angielskich posiłków ogniem francuskich dział. Bitwa trwała ponad godzinę, zanim jazda bretońska pod dowództwem księcia Piotra II uderzyła na prawe skrzydło Anglików i spowodowała ich odwrót.

Talbot i jego syn polegli w walce, reszta sił angielskich uciekła do zamku Castillon, który następnie został oblężony i zdobyty przez armię francuską.

Straty

Dokładne liczby strat nie są wiarygodnie udokumentowane. Wiadomo, że John Talbot, hrabia ze Shrewsbury, i jego syn polegli, wielu angielskich żołnierzy zostało zabitych lub wziętych do niewoli, a reszta uciekła. Straty francuskie nie są podane w źródłach.

Następstwa i znaczenie

Bitwa pod Castillon potwierdziła przewagę francuską i oznaczała koniec wojny stuletniej. Anglia straciła niemal wszystkie swoje posiadłości we Francji poza niewielkim terytorium wokół Calais, które utrzymała do 1558 roku. Sytuacja polityczna w Anglii pogorszyła się, co doprowadziło do wybuchu Wojny Dwóch Róż.

Zwycięstwo francuskie umocniło władzę Karola VII i zakończyło długotrwały konflikt o tron francuski. Bitwa jest również znacząca jako pierwsza wielka bitwa europejska, w której decydującą rolę odegrała artyleria polowa. Po bitwie siły francuskie zdobyły Bordeaux i umocniły kontrolę nad Gaskonią.

Kluczowe fazy

1. Lądowanie i zajęcie Bordeaux — John Talbot wylądował 17 października 1452 pod Bordeaux i z pomocą mieszkańców zdobył miasto.
2. Oblężenie Castillon — Armia francuska oblegała Castillon od 8 lipca 1453.
3. Atak angielski na francuski obóz — Talbot, mylnie sądząc, że Francuzi się wycofują, zaatakował dobrze ufortyfikowany obóz bez oczekiwania na posiłki.
4. Francuski kontratak i jazda bretońska — Francuska artyleria zniszczyła angielskie jednostki, jazda bretońska uderzyła na prawe skrzydło, a Anglicy się wycofali.
5. Zdobycie zamku Castillon — Po bitwie armia francuska zdobyła zamek Castillon i wzięła do niewoli ocalałych angielskich obrońców.

Uzbrojenie i technika

Ciekawostki

• Bitwa pod Castillon była pierwszą wielką bitwą europejską, w której decydującą rolę odegrała artyleria polowa.
• John Talbot był jedynym jeźdźcem w bitwie i odmówił odwrotu mimo niekorzystnego przebiegu walk.
• Francuski obóz był ufortyfikowany okopami i palisadami oraz chroniony naturalną przeszkodą rzeki Lidoire.
• Po bitwie Pierre II de Montferrand został stracony za zdradę, co było wyjątkowe za panowania Karola VII.
• Istnieją dwie hipotezy dotyczące dokładnego położenia francuskiego obozu, jedna na północ od rzeki Dordogne, druga bliżej miasta Castillon.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie odbyła się bitwa pod Castillon?

Bitwa odbyła się 17 lipca 1453 w pobliżu miasta Castillon-la-Bataille na południowym zachodzie Francji.

Kto dowodził siłami angielskimi i francuskimi w bitwie?

Siłami angielskimi dowodził John Talbot, hrabia ze Shrewsbury, a francuskimi Jean Bureau.

Jakie było znaczenie bitwy pod Castillon?

Bitwa oznaczała koniec wojny stuletniej i była pierwszą wielką bitwą rozstrzygniętą dzięki szerokiemu użyciu artylerii polowej.

Jakie były skutki bitwy dla Anglii?

Anglia straciła niemal wszystkie posiadłości we Francji poza Calais i stanęła w obliczu niestabilności politycznej prowadzącej do Wojny Dwóch Róż.