Bitwa pod Patay
Francuska zemsta za Azincourt podczas kampanii Joanny. Szczegółowa analiza jest uzupełniana z różnych źródeł.
Tło i przyczyny
Po nieudanym oblężeniu Orleanu, które Anglicy opuścili 8 maja 1429, ocalałe oddziały angielskie wycofały się do umocnionych miejsc wzdłuż rzeki Loary. Francuska armia pod dowództwem księcia Alençonu rozpoczęła kampanię mającą na celu zdobycie tych pozycji i kontrolę nad mostami przez rzekę.
W połowie czerwca 1429 Francuzi zdobyli Jargeau i most w Meung-sur-Loire, następnie oblegli Beaugency. Angielskie posiłki pod dowództwem sir Johna Fastolfa przybyły z Paryża, połączyły się z ocalałymi oddziałami pod Talbotem i Scalesem i planowały atak na francuskie siły oblegające. Beaugency jednak upadło 18 czerwca, a Anglicy zdecydowali się wycofać w kierunku Paryża, co Francuzi wykorzystali do pościgu i zasadzki pod Patay.
Siły i dowódcy
Francuską awangardą dowodzili rycerze La Hire i Jean Poton de Xaintrailles, którzy prowadzili około 180 jeźdźców, za nimi podążała reszta francuskiej jazdy licząca około 1 300 ludzi. Francuska armia była dobrze zaopatrzona i miała przewagę liczebną jeźdźców.
Armia angielska składała się głównie z łuczników, rozmieszczonych za kolczastymi palami, które miały bronić przed jazdą. Dowódcami byli lord Talbot, lord Scales i sir John Fastolf, przy czym Talbot chciał natychmiast zaatakować, podczas gdy Fastolf preferował ostrożność i unikanie bezpośredniej bitwy z liczniejszą armią francuską.
Przebieg bitwy
Anglicy próbowali powtórzyć taktykę z zwycięskich bitew pod Crécy i Azincourt, gdzie łucznicy byli rozmieszczeni za kolczastymi palami, aby powstrzymać jazdę. Talbot wysłał łuczników do lasu na pozycję wysuniętą, by zaatakowali Francuzów, ale ci zostali zaskakująco szybko zaatakowani i pokonani przez francuskich rycerzy La Hire i Xaintrailles zanim zdążyli zająć nową pozycję.
Francuska jazda rozwinęła się następnie i zaatakowała angielskie oddziały z boków, które były rozproszone i podatne na atak. Fastolf próbował połączyć się z angielską jazdą, ale ta uciekła z pola bitwy, co zmusiło także jego do odwrotu. Reszta bitwy zamieniła się w pościg i likwidację wycofujących się oddziałów angielskich bez większego oporu.
Straty
Historyk Juliet Barker podaje, że Anglicy stracili ponad 2 000 ludzi z ogólnej liczby 5 000, przy czym większość poległych stanowili łucznicy. David Grummitt szacuje straty angielskie na 2 500 ludzi, podczas gdy straty francuskie wyniosły zaledwie około 100 ludzi. Wszyscy główni angielscy dowódcy poza Fastolfem zostali pojmani.
Następstwa i znaczenie
Bitwa pod Patay oznaczała katastrofalną klęskę armii angielskiej w centralnej Francji i utratę większości doświadczonych dowódców, co znacznie osłabiło pozycję Anglików we Francji. Następnie Francuzi bez większego oporu zdobyli rozległe terytoria na południe, wschód i północ od Paryża.
Te zwycięstwa umożliwiły francuskiemu dauphinowi Karolowi VII koronację w Reims 17 lipca 1429, co umocniło jego legitymację jako króla Francji. Wojna stuletnia jednak trwała aż do roku 1453.
Kluczowe fazy
- Wysunięty angielski atak z lasu — Angielscy łucznicy zostali wysłani do lasu, aby zaatakować francuską awangardę, ale zostali szybko pokonani.
- Francuski atak z boków — La Hire i Xaintrailles prowadzili rycerzy do ataku na odsłonięte angielskie pozycje z boków.
- Pojawienie się francuskiej jazdy za liniami angielskimi — Francuska jazda pojawiła się za angielskimi oddziałami, wywołując panikę i odwrót.
- Odwrót i pościg Anglików — Angielska jazda uciekła, a reszta angielskich oddziałów została rozproszona i ścigana.
Uzbrojenie i technika
Ciekawostki
- Joanna d’Arc nie była obecna podczas bitwy, pozostała z główną częścią armii francuskiej.
- Anglicy nieumyślnie zdradzili swoją pozycję, gdy łucznicy wydali myśliwski okrzyk na jelenia na polu.
- Wszyscy główni angielscy dowódcy poza Fastolfem zostali pojmani podczas bitwy.
- Po bitwie Talbot oskarżył Fastolfa o ucieczkę, ale Fastolf został później oczyszczony, choć jego reputacja ucierpiała.
Najczęstsze pytania
- Kiedy i gdzie odbyła się bitwa?
- Bitwa pod Patay odbyła się 18 czerwca 1429 w wiosce Patay w centralnej Francji.
- Kto dowodził siłami francuskimi w bitwie?
- Francuską awangardą dowodzili La Hire i Jean Poton de Xaintrailles.
- Czy Joanna d’Arc była obecna w bitwie pod Patay?
- Nie, Joanna d’Arc nie była obecna, pozostała z główną częścią armii francuskiej.
- Jaki był wynik bitwy?
- Francuzi zwyciężyli i spowodowali katastrofalną klęskę armii angielskiej.