Bitwa pod Azincourt
W roku 1415 wyczerpane wojsko angielskie Henryka V stanęło wobec wielokrotnej przewagi francuskich rycerzy. Anglicy zajęli pozycję na błotnistym polu otoczonym lasami i polegali na długich łukach. Ciężka francuska jazda i piesi rycerze ugrzęźli w błocie i zostali zabici salwami strzał, zanim dotarli do angielskich linii. Azincourt stał się symbolem końca ery ciężkiej jazdy rycerskiej.
Tło i przyczyny
Po kilku dekadach względnego spokoju Anglicy wznowili wojnę z Francją w 1415 roku po nieudanych negocjacjach. Młody król angielski Henryk V rościł sobie prawa dziedziczne do tronu francuskiego i chciał umocnić swoją pozycję w czasie, gdy Francją targały walki stronnictw szlacheckich. Armia angielska wylądowała w północnej Francji i obległa port Harfleur, którego oblężenie się przedłużyło i osłabiło siły angielskie z powodu chorób.
Po zdobyciu Harfleuru Henryk zdecydował się wycofać do Calais, angielskiej twierdzy, i na wiosnę kontynuować kampanię. Francuzi w międzyczasie zgromadzili liczną armię rycerską, by zablokować marsz Anglików. Bitwa pod Azincourt była więc decydującym starciem, które miało istotny wpływ na przebieg wojny stuletniej.
Siły i dowódcy
Armia angielska pod dowództwem króla Henryka V liczyła około 10 do 12 tysięcy ludzi, z czego około 1000 rycerzy i 6000 łuczników. Anglicy byli osłabieni chorobami i długim oblężeniem Harfleuru, ale dysponowali doświadczonymi łucznikami wyposażonymi w długie łuki oraz taktyką obrony przy użyciu wbitych w ziemię palisad.
Armia francuska, dowodzona przez konetabla Karola d'Albret i innych możnych ze stronnictwa armaniaków, miała kilkukrotną przewagę liczebną, szacowaną na 25 do 40 tysięcy ludzi, w tym ciężką jazdę rycerską. Francuzi byli jednak mniej zjednoczeni, a ich jazda nie była dobrze zorganizowana, co miało wpływ na przebieg bitwy.
Przebieg bitwy
Bitwa rozegrała się na wąskim polu pomiędzy dwoma pasami lasu, które ograniczały szerokość rozstawienia obu armii. Rankiem 25 października 1415 roku, gdy przez trzy godziny nie dochodziło do walki, angielscy łucznicy rozpoczęli ostrzał pozycji francuskich z długich łuków. Francuska jazda, choć liczna, była rozproszona i niezdyscyplinowana, co doprowadziło do jej ciężkiego zdziesiątkowania pod gradem strzał i na błotnistym terenie.
Francuscy rycerze zdołali jednak przebić się do angielskich szeregów, gdzie doszło do zaciętej walki wręcz. Anglicy, w tym łucznicy walczący w zwarciu, wykorzystali niekorzystny teren i ciężkie zbroje przeciwnika, który miał trudności z poruszaniem się w błocie. Druga i trzecia fala francuskich ataków również została odparta, a francuska szlachta poniosła ciężkie straty.
Pod koniec bitwy Henryk V rozkazał zabić większość jeńców, co zwiększyło francuskie straty. Bitwa zakończyła się druzgocącą klęską Francuzów i pozwoliła Anglikom umocnić swoją pozycję w północnej Francji.
Straty
Po stronie angielskiej poległo trzynastu rycerzy, w tym kuzyn króla, książę Yorku, oraz kilkuset pieszych. Francuzi stracili ponad pięć tysięcy rycerzy, wśród których byli ważni możni jak konetabl Karol d'Albret, trzech książąt, pięciu hrabiów i dziewięćdziesięciu baronów. Około tysiąca Francuzów dostało się do niewoli, w tym Karol, książę Orleanu i Jan Le Maingre, marszałek Francji.
Następstwa i znaczenie
Bitwa pod Azincourt była jednym z najważniejszych zwycięstw Anglików w wojnie stuletniej i zapowiadała zmierzch średniowiecznego rycerstwa. Po zwycięstwie Henryk V zdobył kontrolę nad północną Francją i zawarł traktat z Troyes (1420), który przyznawał mu następstwo tronu francuskiego po śmierci Karola.
Henryk jednak zmarł w 1422 roku, a jego syn Henryk VI nie zdołał utrzymać francuskiej korony. W kolejnych latach Francuzi pod wodzą Karola VII i z istotną pomocą Joanny d’Arc wyparli Anglików z większości terytorium. Bitwa pod Azincourt była więc kluczowym momentem, który na pewien czas wzmocnił pozycję Anglii, ale nie zakończył konfliktu.
Użyty sprzęt
Kluczowe fazy
- Trzygodzinne oczekiwanie — Po wschodzie słońca armia francuska nie atakowała i czekała na posiłki, podczas gdy angielscy łucznicy rozpoczęli ostrzał.
- Pierwsza fala francuskiej jazdy — Francuscy rycerze zaatakowali pozycje angielskie, ale zostali ciężko zdziesiątkowani przez strzały i błotnisty teren.
- Walka piesza w szeregach angielskich — Francuscy rycerze przebili się do linii angielskich, gdzie doszło do zaciętej walki wręcz.
- Rozproszenie drugiej i trzeciej fali — Kolejne francuskie ataki zostały odparte, a francuska szlachta poniosła ciężkie straty.
- Zabicie jeńców — Henryk V rozkazał zabić większość francuskich jeńców, co zwiększyło straty przeciwnika.
Uzbrojenie i technika
Ciekawostki
- Bitwa rozegrała się w dzień świętego Kryspina, 25 października 1415 roku.
- Król Henryk V wygłosił przed bitwą przemówienie, które później opracował William Szekspir w dramacie Henryk V.
- Francuska jazda nie była jednolitą siłą bojową, lecz zbiorem indywidualistycznych rycerzy z całego kraju.
- Według współczesnych badań angielski długi łuk nie był aż tak decydujący, jak się często podaje, ponieważ strzały nie przebijały wysokiej jakości zbroi.
- Po bitwie większość francuskich jeńców została zabita, co było nietypowe i miało uniemożliwić ich wykupienie.
Najczęstsze pytania
- Kiedy i gdzie odbyła się bitwa pod Azincourt?
- Bitwa odbyła się 25 października 1415 roku między wsiami Azincourt i Tramecourt w północnej Francji.
- Kto dowodził armią angielską i francuską?
- Armią angielską dowodził król Henryk V, armią francuską konetabl Karol d'Albret i inni możni ze stronnictwa armaniaków.
- Jakie były liczebności wojsk po obu stronach?
- Anglicy mieli około 10–12 tysięcy ludzi, Francuzi 25–40 tysięcy ludzi.
- Jaki był wynik bitwy?
- Królestwo Anglii zwyciężyło liczebnie przeważające wojska francuskie.