Bitwa morska u Guadalcanalu

Tło i przyczyny

Bitwa pod Guadalcanalem była częścią szerszej, sześciomiesięcznej kampanii na Wyspach Salomona, która rozpoczęła się 7 sierpnia 1942 lądowaniem sił alianckich na Guadalcanalu. Alianci zajęli lotnisko, później nazwane lotniskiem Hendersona, które umożliwiło im zdobycie przewagi powietrznej i utrudnianie japońskich dostaw na wyspę. Japończycy starali się odzyskać lotnisko, wielokrotnie wysyłając posiłki i podejmując ataki na pozycje alianckie.

W listopadzie 1942 Japończycy przygotowali duży konwój z 7 000 żołnierzy i zapasami, mający wzmocnić ich pozycje na Guadalcanalu i umożliwić kolejny atak na lotnisko. Do jego ochrony i wsparcia wysłano okręty wojenne, w tym pancerniki, które miały bombardować lotnisko Hendersona i niszczyć alianckie samoloty. Alianci postanowili zatrzymać konwój i obronić lotnisko, co doprowadziło do decydującej serii starć morskich i powietrznych w okolicach Guadalcanalu.

Siły i dowódcy

Siły japońskie obejmowały konwój 11 statków transportowych z 7 000 żołnierzy i zapasami na 30 000 ludzi na 20 dni, eskortowany przez 11 niszczycieli pod dowództwem kontradmirała Tanaki. Jako osłona dalekiego zasięgu służył zespół wiceadmirała Nobutake Kondō z lotniskowcem Jun'yō, ciężkimi krążownikami Atago i Takao oraz innymi niszczycielami. Do bombardowania lotniska Hendersona przeznaczone były pancerniki Hiei i Kirishima z eskortą ciężkich i lekkich krążowników oraz niszczycieli pod dowództwem wiceadmirała Abe i kontradmirała Nishimury.

Siły alianckie pod dowództwem admirała Turnera obejmowały konwój 7 statków transportowych z 5 500 żołnierzy, chroniony przez ciężkie i lekkie krążowniki oraz 13 niszczycieli. Wsparcie stanowiła Task Force 16 z lotniskowcem USS Enterprise, pancernikami USS Washington i USS South Dakota, ciężkimi krążownikami i niszczycielami. Bitwy morskie prowadzili kontradmirałowie Callaghan i Scott.

Przebieg bitwy

W nocy z 12 na 13 listopada doszło do starcia między zespołem japońskiego wiceadmirała Abe, który miał bombardować lotnisko Hendersona, a amerykańską Task Group 67.4 pod dowództwem kontradmirała Callaghana. Walka była bardzo chaotyczna i toczyła się na bardzo krótkim dystansie, co doprowadziło do ciężkich strat po obu stronach. Pancernik Hiei został poważnie uszkodzony i ostatecznie zatopiony, podobnie jak kilka niszczycieli i lekki krążownik Atlanta po stronie USA. Obaj amerykańscy admirałowie Callaghan i Scott zginęli.

W ciągu 13 listopada kontynuowano ataki powietrzne na japoński pancernik Hiei, który został poważnie uszkodzony. W nocy z 13 na 14 listopada ciężkie krążowniki wiceadmirała Mikawy bombardowały lotnisko Hendersona, ale bez większych szkód. 14 listopada samoloty z USS Enterprise i Guadalcanalu przeprowadziły ataki na wycofujące się krążowniki Mikawy i zbliżający się konwój kontradmirała Tanaki, zatapiając większość statków transportowych i ciężki krążownik Kinugasa.

W nocy z 14 na 15 listopada zespół wiceadmirała Kondō próbował ponownie zbombardować lotnisko, ale został zatrzymany przez zespół kontradmirała Lee. W bitwie, która rozpoczęła się o 23:17, zatopiono pancernik Kirishima i kilka niszczycieli. Następnego dnia pozostałe statki transportowe zostały zmuszone do szukania schronienia na brzegu Guadalcanalu, gdzie zostały zniszczone.

Straty

W bitwie po stronie Aliantów zatopiono lekkie krążowniki Atlanta i Juneau oraz niszczyciele Cushing, Monssen, Laffey, Barton, Benham, Preston i Walke. Po stronie japońskiej zatopiono pancerniki Hiei i Kirishima, ciężki krążownik Kinugasa, niszczyciele Akatsuki, Yūdachi i Ayanami oraz większość statków transportowych. Obaj amerykańscy admirałowie Callaghan i Scott zginęli. Dokładne liczby strat nie są wiarygodnie udokumentowane w źródłach.

Następstwa i znaczenie

Bitwa pod Guadalcanalem oznaczała strategiczne zwycięstwo Aliantów, którzy powstrzymali ostatnią dużą japońską próbę zdobycia Guadalcanalu i utrzymali kontrolę nad lotniskiem Hendersona. Zniszczenie większości japońskich statków transportowych i zatopienie pancerników stanowiło dla Japonii poważną stratę i zakończyło ich zdolność do wysłania podobnego konwoju na Guadalcanal.

Admirał Abe i kapitan Nishida zostali przedwcześnie przeniesieni na emeryturę z powodu niepowodzeń w bitwie. Bitwa była ostatnią dużą bitwą morską w wojnie na Pacyfiku przez następny rok i pół i zdecydowała o ostatecznym wyniku kampanii na Guadalcanalu na korzyść Aliantów. Japonia w kolejnym miesiącu zdecydowała się na ewakuację wyspy, którą zakończyła na początku 1943 roku.

Kluczowe fazy

1. Przygotowanie i zgromadzenie japońskiego konwoju — Japończycy zgromadzili 11 statków transportowych z żołnierzami i zapasami oraz okręty wojenne do ich ochrony i bombardowania lotniska Henderson.
2. Nocna bitwa 12–13 listopada — Pierwsze starcie morskie między zespołem japońskiego wiceadmirała Abe a amerykańską Task Group 67.4 pod dowództwem Callaghana, zakończone ciężkimi stratami po obu stronach.
3. Ataki powietrzne 14 listopada — Amerykańskie samoloty z USS Enterprise i lotniska Henderson przeprowadziły udane ataki na japońskie okręty i transporty.
4. Nocna bitwa 14–15 listopada — Zespół wiceadmirała Kondō próbował zbombardować lotnisko, ale został zatrzymany przez zespół kontradmirała Lee, podczas której zatopiono pancernik Kirishima.
5. Zniszczenie pozostałych japońskich transportów 15 listopada — Pozostałe statki transportowe osiadły na mieliźnie i zostały zniszczone w ciągu dnia.

Uzbrojenie i technika

Ciekawostki

• Bitwa pod Guadalcanalem była ostatnią dużą bitwą morską w wojnie na Pacyfiku przez następny rok i pół.
• W bitwie zginęli obaj amerykańscy admirałowie, którzy zostali zabici w morskiej bitwie powierzchniowej podczas II wojny światowej.
• Japońskie okręty używały specjalnych pocisków odłamkowych do bombardowania lotniska Henderson.
• Bitwa charakteryzowała się bardzo bliskimi odległościami między walczącymi okrętami, co jest unikalne w nowoczesnej wojnie morskiej.
• Japońskie próby zaopatrzenia Guadalcanalu były znane jako 'Tokijski ekspres' ze względu na szybkie nocne rejsy niszczycieli.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie odbyła się bitwa pod Guadalcanalem?

Bitwa trwała od 12 do 15 listopada 1942 roku w okolicach wyspy Guadalcanal na Wyspach Salomona.

Jaki był wynik bitwy pod Guadalcanalem?

Alianci zwyciężyli, powstrzymali japońskie bombardowanie lotniska Henderson i zniszczyli większość japońskich transportów.

Kto byli główni dowódcy bitwy po obu stronach?

Po stronie USA kontradmirałowie Daniel J. Callaghan i Norman Scott, po stronie Japonii wiceadmirał Hiroaki Abe i kontradmirał Raizō Tanaka.

Które okręty były kluczowe w bitwie?

Po stronie japońskiej pancerniki Hiei i Kirishima, po stronie amerykańskiej ciężkie krążowniki USS San Francisco i USS Portland oraz lotniskowiec USS Enterprise.