Bitwa w Zatoce Leyte

Tło i przyczyny

W 1944 roku japońska marynarka wojenna była poważnie osłabiona po klęsce w bitwie na Morzu Filipińskim i nie dysponowała wystarczającą siłą lotniczą ani doświadczonymi pilotami. Mimo to japońskie dowództwo zdecydowało się bronić Filipin, które stanowiły strategiczny punkt zaopatrzeniowy i obronny Japonii.

Alianci planowali inwazję na wyspę Leyte na Filipinach, aby przerwać japońskie linie zaopatrzenia i przygotować drogę do dalszego natarcia na Japonię. Siły amerykańskie pod dowództwem admirała Wilkinsona rozpoczęły 20 października 1944 desant wspierany przez 3. i 7. Flotę, podczas gdy japońskie dowództwo przygotowało złożony plan Shō-ichigō, który zakładał użycie Północnego Zgrupowania jako przynęty oraz atak Zgrupowania Centralnego i Południowego na siły inwazyjne.

Siły i dowódcy

Siły amerykańskie obejmowały 3. Flotę pod dowództwem admirała Williama F. Halseya, składającą się z szybkich lotniskowców podzielonych na cztery grupy operacyjne, oraz 7. Flotę pod dowództwem wiceadmirała Thomasa C. Kinkaida, która była podzielona na siły wsparcia, lewe i prawe skrzydło oraz zgrupowanie eskortowych lotniskowców.

Siły japońskie zostały podzielone na trzy zgrupowania: Północne Zgrupowanie pod dowództwem wiceadmirała Jisaburō Ozawy, którego zadaniem było odciągnięcie sił amerykańskich; Zgrupowanie Centralne pod dowództwem wiceadmirała Takeo Kurity, które miało zaatakować siły inwazyjne z jednej strony; oraz Zgrupowanie Południowe pod dowództwem wiceadmirałów Shōji Nishimury i Kiyohide Shimy, które miało zaatakować z drugiej strony i zamknąć okrążenie.

Przebieg bitwy

Bitwa składała się z czterech głównych starć. 23 października amerykańskie okręty podwodne Darter i Dace zatopiły dwa japońskie ciężkie krążowniki i uszkodziły kolejny, w tym okręt flagowy Kurity. Zgrupowanie Centralne kontynuowało marsz, ale 24 października zostało zaatakowane przez lotnictwo 3. Floty, podczas którego zatopiono lekki lotniskowiec Princeton, a pancernik Musashi został ciężko uszkodzony i ostatecznie zatopiony.

Zgrupowanie Południowe zostało 25 października w cieśninie Surigao niemal całkowicie zniszczone przez amerykańskie pancerniki i niszczyciele, przy czym zatopiono pancerniki Fusō i Yamashiro. Północne Zgrupowanie zostało 25 października w bitwie pod przylądkiem Engaño niemal całkowicie zatopione, w tym cztery lotniskowce.

Zgrupowanie Centralne Kurity niezauważenie wpłynęło 25 października w pobliże wyspy Samar, gdzie starło się z amerykańskimi eskortowymi lotniskowcami i niszczycielami w bitwie pod wyspą Samar. Mimo że Zgrupowanie Centralne było pod silnym naciskiem i poniosło straty, zostało zmuszone do odwrotu pod naporem lotnictwa i niszczycieli.

Straty

Straty po stronie Stanów Zjednoczonych obejmowały zatopienie lekkiego lotniskowca USS Princeton ze 108 zabitymi oraz lekkich krążowników i niszczycieli, przy czym całkowita liczba strat nie jest dokładnie znana. Po stronie Japonii zatopiono znaczące pancerniki Musashi, Fusō, Yamashiro, lotniskowce Chitose, Zuikaku, Zuihō, Chiyoda i inne okręty, a zginęło pięciu japońskich admirałów. Dokładne liczby strat nie są wiarygodnie udokumentowane.

Następstwa i znaczenie

Bitwa pod Leyte oznaczała decydującą klęskę japońskiej marynarki wojennej, która poniosła straty, z których nie zdołała się już do końca wojny podnieść. Stany Zjednoczone uzyskały panowanie nad Pacyfikiem i mogły kontynuować natarcie w kierunku Japonii.

Bitwa była także pierwszą, podczas której Japończycy użyli zorganizowanych samobójczych ataków kamikaze, co miało istotny wpływ na dalszy przebieg wojny. Ogólnie była to jedna z największych bitew morskich w historii, w której wzięło udział ponad 545 okrętów wojennych i ponad ćwierć miliona marynarzy.

Dowódcy

Użyty sprzęt

Kluczowe fazy

1. Atak okrętów podwodnych w Palawan Passage — 23 października amerykańskie okręty podwodne zatopiły dwa japońskie ciężkie krążowniki i uszkodziły kolejny, co osłabiło Zgrupowanie Centralne Kurity.
2. Bitwa na Morzu Sibuyanskim — 24 października amerykańskie lotniskowce zaatakowały Zgrupowanie Centralne, zatopiły pancernik Musashi i uszkodziły inne okręty.
3. Bitwa w cieśninie Surigao — 25 października amerykańskie pancerniki i niszczyciele zniszczyły większość Zgrupowania Południowego w cieśninie Surigao.
4. Bitwa pod przylądkiem Engaño — 25 października siły amerykańskie zatopiły większość japońskiego Północnego Zgrupowania, które służyło jako przynęta.
5. Bitwa pod wyspą Samar — 25 października Zgrupowanie Centralne Kurity niespodziewanie zaatakowało słabo chronione amerykańskie eskortowe lotniskowce, ale zostało ostatecznie odparte.

Uzbrojenie i technika

Ciekawostki

• Bitwa pod Leyte była największą bitwą morską II wojny światowej na Pacyfiku i jedną z największych w historii.
• Podczas bitwy doszło do pierwszego zorganizowanego użycia japońskich pilotów-samobójców kamikaze.
• Admirał Halsey popełnił błąd strategiczny, wysyłając 3. Flotę w pościg za Północnym Zgrupowaniem, pozostawiając cieśninę San Bernardino bez osłony.
• Japońskie pancerniki Yamato i Musashi były jednymi z największych okrętów wojennych swoich czasów i odegrały kluczową rolę w bitwie.
• Bitwa pod Leyte oznaczała koniec japońskiej zdolności do prowadzenia wojny morskiej na otwartym oceanie.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie odbyła się bitwa pod Leyte?

Bitwa trwała od 23 do 26 października 1944 roku w Zatoce Leyte na Filipinach.

Kto był głównymi uczestnikami bitwy?

Po stronie Stanów Zjednoczonych 3. i 7. Flota, po stronie Japonii Północne, Centralne i Południowe Zgrupowanie.

Jaki był wynik bitwy pod Leyte?

Bitwę wygrały Stany Zjednoczone, japońska marynarka poniosła decydującą klęskę.

Co było istotne w taktyce japońskiej marynarki podczas tej bitwy?

Japończycy zastosowali plan Shō-ichigō, który obejmował przynętę w postaci Północnego Zgrupowania oraz atak okrążający Zgrupowania Centralnego i Południowego.