Bitwa u wyspy Savo

Tło i przyczyny

7 sierpnia 1942 roku siły alianckie dokonały desantu na Guadalcanalu, Tulagi i wyspie Florida, aby uniemożliwić Japończykom wykorzystanie tych wysp jako baz, zwłaszcza ze względu na prawie ukończone lotnisko na Guadalcanalu. Alianci chcieli tym krokiem zagrozić japońskim szlakom zaopatrzeniowym między USA a Australią oraz rozpocząć kampanię odbicia Wysp Salomona.

Japończycy zareagowali szybko, formując grupę uderzeniową pod dowództwem wiceadmirała Gun’ichi Mikawy, która miała w nocy z 8 na 9 sierpnia zaatakować alianckie okręty koło Guadalcanalu i przerwać inwazję. Mikawa chciał wykorzystać japońską przewagę w nocnych walkach i uniknąć alianckich ataków lotniczych, które w nocy były ograniczone.

Siły i dowódcy

Siły alianckie pod dowództwem kontradmirała Turnera zostały podzielone na kilka grup, przy czym główną ochronę okrętów desantowych zapewniało osiem krążowników i piętnaście niszczycieli, w tym jednostki takie jak HMAS Australia, HMAS Canberra, USS Chicago, USS Vincennes, USS Astoria, USS Quincy i inne. Dowódcą alianckich sił na miejscu był kontradmirał Victor Crutchley.

Japońską grupę uderzeniową stanowiło siedem krążowników (ciężkich i lekkich) oraz jeden niszczyciel pod dowództwem wiceadmirała Gun’ichi Mikawy, która wypłynęła z Rabaulu z zamiarem zaskoczenia alianckich okrętów nocą i ich zniszczenia, co miało udaremnić aliancką inwazję.

Przebieg bitwy

Japońska grupa Mikawy wpłynęła w rejon wyspy Savo w nocnym szyku liniowym i przepłynęła niezauważona obok zachodniej grupy alianckiej. Ich ataki torpedowe na niszczyciele były nieudane, ale po ogłoszeniu alarmu przez niszczyciel USS Patterson rozpoczęła się bitwa z południową grupą aliantów.

W walce zatopiono alianckie krążowniki Canberra, Chicago (po trafieniu torpedą), a później także krążowniki Vincennes, Astoria i Quincy z północnej grupy, przy czym niszczyciel Ralph Talbot został uszkodzony. Japońskie okręty doznały uszkodzeń na krążownikach Chōkai, Aoba i Kinugasa oraz straciły 58 zabitych i 53 rannych.

Po zakończeniu walki z północną grupą Mikawa zdecydował się wycofać swoje okręty do Rabaulu z obawy przed alianckimi atakami lotniczymi i nie wykorzystał okazji do zaatakowania niechronionych okrętów desantowych, które wciąż znajdowały się w rejonie.

Alianckie okręty z obawy przed kolejnymi atakami opuściły rejon Guadalcanalu 11 sierpnia, zanim zdążyły wyładować wszystkie zapasy, co utrudniło sytuację wysadzonych oddziałów.

Straty

Straty alianckie obejmowały zatopienie czterech ciężkich krążowników (USS Vincennes, USS Astoria, USS Quincy i HMAS Canberra) oraz uszkodzenie niszczyciela USS Ralph Talbot. Straty japońskie były mniejsze: 58 zabitych i 53 rannych marynarzy oraz uszkodzenie trzech krążowników (Chōkai, Aoba i Kinugasa). Dokładne liczby strat alianckich nie są wiarygodnie udokumentowane w źródłach.

Następstwa i znaczenie

Bitwa pod Savo była dla aliantów druzgocącą klęską na początku kampanii guadalcanalskiej i czasową utratą kontroli nad szlakami morskimi wokół Guadalcanalu. Japońskie zwycięstwo nie zostało jednak w pełni wykorzystane, ponieważ Mikawa wycofał się bez ataku na niechronione okręty desantowe, co pozwoliło alianckim oddziałom na wyspie utrzymać się i wzmocnić swoje pozycje.

Siły alianckie zostały zmuszone do wcześniejszego wycofania się, zanim wyładowano wszystkie zapasy, co utrudniło ich sytuację na wyspie. Mimo to bitwa ta była tylko pierwszym z kilku starć morskich w tym rejonie, które ostatecznie doprowadziły do stopniowego umocnienia alianckiej kontroli nad Guadalcanalem i okolicznymi wyspami.

W dłuższej perspektywie bitwa pokazała znaczenie walk nocnych i japońskiej taktyki, ale także skutki ostrożności dowództwa, która uniemożliwiła zniszczenie alianckich okrętów zaopatrzeniowych i pozwoliła na kontynuację kampanii.

Kluczowe fazy

1. Przybycie japońskiej grupy — Japońska flota Mikawy wpłynęła w rejon wyspy Savo w nocnym szyku liniowym i przepłynęła obok alianckich patroli niezauważona.
2. Atak na południową grupę aliantów — Japońskie okręty rozpoczęły ataki torpedowe i artyleryjskie na południową grupę, zatapiając kilka krążowników.
3. Starcie z północną grupą — Japońskie okręty starły się z północną grupą aliantów, która poniosła ciężkie straty.
4. Wycofanie japońskiej floty — Mikawa zdecydował się wycofać swoje okręty bez ataku na okręty desantowe z obawy przed atakami lotniczymi.

Uzbrojenie i technika

Ciekawostki

• Bitwa jest znana wśród weteranów jako 'Bitwa pięciu siedzących kaczek' z powodu zaskakującego japońskiego ataku.
• Japońska marynarka wojenna przed wojną prowadziła szeroko zakrojone szkolenia w walkach nocnych, co alianci zlekceważyli.
• Japońska flota wycofała się z obawy przed alianckimi samolotami, mimo że alianckie lotniskowce były już poza zasięgiem.
• Alianckie okręty miały radary, ale ich użycie było ograniczone i nieskuteczne z powodu braku koordynacji i zmęczenia załóg.
• Japońskie wodnosamoloty zostały użyte do oświetlania celów podczas nocnej walki.

Najczęstsze pytania

Kiedy odbyła się bitwa pod Savo?

Bitwa miała miejsce w nocy z 8 na 9 sierpnia 1942 roku.

Kto zwyciężył w bitwie pod Savo?

Zwycięstwo odniosła japońska marynarka wojenna, która zadała aliantom druzgocącą klęskę.

Dlaczego Japończycy nie wykorzystali okazji do zniszczenia okrętów desantowych po bitwie?

Mikawa obawiał się alianckich ataków lotniczych i zdecydował się wycofać swoje okręty bez dalszego ataku.

Jakie były główne straty aliantów w bitwie?

Alianci stracili cztery ciężkie krążowniki i mieli uszkodzony niszczyciel.